ΓΝΩΜΗ Οι τρεις προκλήσεις της διεύρυνσης

Τρεις είναι οι προκλήσεις της διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης που
επισημοποιήθηκε στην Αθήνα. Και οι τρεις είναι σημαντικές, καμιά όμως δεν
είναι αξεπέραστη.

Η πρώτη πρόκληση είναι η λειτουργία της διευρυμένης Ευρώπης. Η κυριότερη
δυσκολία εδώ είναι η ρήξη της ισορροπίας ανάμεσα σε μεγάλα και μικρά κράτη.
Στην Ευρώπη των 15 υπήρχαν πέντε «μεγάλα» κράτη και δέκα «μικρά» (θεωρώντας
την Ισπανία μεγάλη και την Ολλανδία μικρή). Στην Ευρώπη των 25 θα υπάρχουν έξι
«μεγάλοι» (με την Πολωνία) και 19 «μικροί». Το πρόβλημα αυτό αντιμετωπίστηκε
με τη Συνθήκη της Νίκαιας, που αύξησε το βάρος των μεγάλων χωρών στο Συμβούλιο
Υπουργών και στο Ευρωκοινοβούλιο. Το σύστημα ψηφοφορίας με ενισχυμένη
πλειοψηφία θα διευκολύνει τη λήψη αποφάσεων, αφού θα είναι όλο και πιο δύσκολο
να συγκροτείται μια επαρκής μειοψηφία που θα μπορεί να μπλοκάρει μια απόφαση.

Η δεύτερη πρόκληση είναι η οικονομική και κοινωνική σύγκλιση των χωρών της
Ανατολικής Ευρώπης με τη Δύση. Στον τομέα αυτόν, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη
μια σημαντική εμπειρία με την ένταξη της Ιρλανδίας, της Ισπανίας, της
Πορτογαλίας και της Ελλάδας. Χάρη στην περιφερειακή πολιτική, οι χώρες αυτές
κατάφεραν να καλύψουν ένα μεγάλο μέρος της απόστασης που τις χώριζε από τα
υπάρχοντα μέλη.

Οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, όμως, ξεκινούν αρκετά πιο πίσω. Το κατά
κεφαλήν ακαθάριστο προϊόν τους αντιστοιχεί στο 40% του κοινοτικού μέσου όρου.
Οι χώρες αυτές είναι ακόμη σημαδεμένες από την κομμουνιστική κληρονομιά
(χαμηλή παραγωγικότητα, διαφθορά, μεγάλο βάρος του δημόσιου τομέα). Αλλά η
ανάπτυξή τους θα αποβεί προς όφελος όλων μας: η ευρωπαϊκή αγορά (450
εκατομμύρια καταναλωτές) θα είναι η δεύτερη στον κόσμο, μετά την Κίνα και την
Ινδία.

Η τρίτη και τελευταία πρόκληση λέγεται πολιτική Ευρώπη. Πρόκειται για το πιο
δύσκολο πρόβλημα, όπως έδειξε και η ιρακινή κρίση. Οι χώρες της Ανατολής
φοβούνται ακόμη τη Γερμανία και τη Ρωσία και δεν εμπιστεύονται για την
ασφάλειά τους παρά τις Ηνωμένες Πολιτείες και το ΝΑΤΟ. Πρέπει λοιπόν να τους
δοθούν διαβεβαιώσεις, να γίνει διάλογος μαζί τους, να αντιμετωπιστούν ως
εταίροι, να πειστούν ότι η ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική και η Ευρώπη της
άμυνας θα αποκτούν όλο και πιο σοβαρό χαρακτήρα.

Ο Maxime Lefebvre είναι υπεύθυνος ευρωπαϊκών υποθέσεων στο γαλλικό
Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων