Πρόσωπα Δύσκολοι καιροί για διαφωνούντες

Οι επιθέσεις στις ελευθερίες του πολίτη έχουν ενταθεί στις ΗΠΑ, λέει ο
καθηγητής Φίλιπ Μόρρισον. Είναι όμως πολύ πιο προσεκτικές απ’ ό,τι στο
παρελθόν, όταν ήταν ο ίδιος στόχος τους.

Φίλιπ Μόρρισον. «Πλήττονται πολλοί, αλλά ανήκουν σε κατηγορίες που έχουν επιλεγεί έξυπνα»

«Τώρα πλήττονται πολλοί άνθρωποι, αλλά ανήκουν σε κατηγορίες που έχουν
επιλεγεί έξυπνα, ώστε οι περισσότεροι άλλοι να μη νοιάζονται και πολύ», εξηγεί
ο καθηγητής. «Έτσι δεν έχουν προβλήματα».

Ογδόντα επτά χρόνων σήμερα και ομότιμος καθηγητής του Τεχνολογικού Ινστιτούτου
της Μασαχουσέτης (ΜΙΤ), ο Μόρρισον έζησε τη χειρότερη εμπειρία στην 70ετή
ακαδημαϊκή σταδιοδρομία του τον Οκτώβριο του 1962. Η κρίση με τους σοβιετικούς
πυρηνικούς πυραύλους στην Κούβα κορυφωνόταν κι εκείνος, καθηγητής Φυσικής στο
Κορνέλ, υποστήριξε με ένα συνάδελφό του από το βήμα της φοιτητικής ένωσης του
Πανεπιστημίου πως, αντί να συζητούν τον πυρηνικό πόλεμο ή τον βομβαρδισμό της
Ρωσίας ή της Κούβας, θα έπρεπε πρώτα να ζητήσουν από τον Κέννεντυ και τον
Χρουστσόφ να συναντηθούν με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ για να συζητήσουν πώς
θα σταματήσει αυτή η διαδικασία. «Μας λιθοβόλησαν», θυμάται ο καθηγητής.
«Σκύψαμε. Ντράπηκαν και σταμάτησαν έπειτα από λίγο. Τους τελείωσαν οι πέτρες».
Την εποχή εκείνη, ο Μόρρισον είχε ήδη βοηθήσει στην κατασκευή της πρώτης
πυρηνικής βόμβας, είχε υπάρξει αυτόπτης μάρτυρας της φρίκης της Χιροσίμας,
είχε επιβιώσει των διωγμών του Μακαρθισμού, είχε περάσει μεγάλο μέρος της ζωής
του προσπαθώντας να προστατεύσει τη δημοκρατία από την τυραννία. Και οι
φοιτητές προσπαθούσαν να τον φιμώσουν.

Στη δεκαετία του 1930 στο Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϋ όπου φοιτούσε, ο Μόρρισον
ήταν προστατευόμενος του πατέρα της ατομικής βόμβας Τζ. Ρόμπερτ Οπενχάιμερ και
ανήκε στο Κομμουνιστικό Κόμμα, όπως και πολλοί άλλοι φυσικοί στον κύκλο του.
Δίδασκε ήδη όταν ο Οπενχάιμερ τον κάλεσε να δουλέψει στο Λος Άλαμος για την
κατασκευή της βόμβας, και δέχθηκε τρομοκρατημένος από την πιθανότητα να την
κατασκεύαζαν πρώτα οι Γερμανοί. Ήταν παρών στην πρώτη δοκιμαστική πυρηνική
έκρηξη και τον Σεπτέμβριο του 1945, αμέσως μετά το τέλος του πολέμου, του
ανατέθηκε να περιοδεύσει στην Ιαπωνία. Περιέγραψε την καταστροφή που είδε στη
Χιροσίμα ως «ασύγκριτη στην ιστορία της ανθρώπινης δυστυχίας».

Με το τέλος του θερμού πολέμου και την έναρξη του ψυχρού, το FBI καταδίωξε ως
κομμουνιστή τον καθηγητή, ο οποίος βρισκόταν πλέον στο Κορνέλ. Κλήθηκε να
καταθέσει στην Υποεπιτροπή Εσωτερικής Ασφαλείας της Γερουσίας, συνάδελφοί του
τον απομόνωσαν. Ο κλοιός άρχισε να χαλαρώνει μετά το 1960, και το 1965 ο
Μόρρισον άρχισε να διδάσκει στο ΜΙΤ, για το οποίο είναι σήμερα υπερήφανος που
υποστήριξε τα δικαιώματα των ξένων φοιτητών. «Οι καλύτερες σχολές το κάνουν»,
λέει. «Οι ασθενέστερες δεν μπορούν να υψώσουν τόσο τη φωνή τους. Οι καιροί
είναι δύσκολοι».