Διαστάσεις Ζώνη έντονων αναταράξεων

Σαντάμ Χουσεΐν: «Κουράγιο!»

Τον περασμένο Σεπτέμβριο, ο Ζιλ Κεπέλ ήταν στην Τεχεράνη. Μια μέρα συναντήθηκε
με έναν ανώτατο αξιωματούχο του καθεστώτος και, προς μεγάλη του έκπληξη, τον
άκουσε να προβαίνει στην εξής εκτίμηση: «Είμαστε περικυκλωμένοι από εχθρούς
και από άναρχα κράτη, τα οποία διοικούνται από Μαφιόζους. Στην πραγματικότητα,
μόνο μια στρατηγική συμμαχία με τις Ηνωμένες Πολιτείες θα υπηρετούσε τα
συμφέροντα του Ιράν. Μια τέτοια προσέγγιση, όμως, θα είχε ένα τίμημα… Ναι,
την αναγνώριση του Ισραήλ. Μια μέρα θα χρειαστεί να προχωρήσουμε στην
αναγνώριση δύο κρατών, της Παλαιστίνης και του Ισραήλ».

Θα είναι μια τέτοια εξέλιξη ένα ακόμη «παράπλευρο κέρδος» αυτού του πολέμου; Ο
γνωστός Γάλλος ισλαμολόγος αμφιβάλλει. Οι στρατηγοί της Αλγερίας, γράφει στον
Νουβέλ Ομπζερβατέρ, μπορεί να περάσουν από τον σοσιαλισμό στον καπιταλισμό,
αλλά οι μουλάδες δύσκολα αλλάζουν ιδεολογία. Όλα τα σενάρια όμως είναι
ανοιχτά. Αν, για παράδειγμα, οι Αμερικανοί συναντήσουν μεγάλες δυσκολίες,
μπορεί τελικά να αναζητήσουν μια συμμαχία με τη Συρία, μια χώρα που «γνωρίζει
τις λεπτομέρειες», μπορεί δηλαδή να χρησιμοποιήσει την επιρροή της για να
ανακόψει τη μια ή την άλλη επικίνδυνη οργάνωση. Ο πόλεμος αυτός αποτελεί μια
νέα καταστροφή για τον αραβικό κόσμο, τον οποίο θα ενώσει εναντίον της
Αμερικής; Ή, αντίθετα, θα του επιτρέψει επιτέλους να γνωρίσει το (καλό και
κακό) πρόσωπο της παγκοσμιοποίησης; Είναι ζήτημα ερμηνείας. Το μέλλον θα
δείξει.

Αυτό που δεν διαφαίνεται είναι η πολυσυζητημένη σύγκρουση των πολιτισμών.
Ακόμη κι όταν οι Αιγύπτιοι φοιτητές συζητούν το μποϋκοτάρισμα των αμερικανικών
προϊόντων, δεν διανοούνται να αντικαταστήσουν το χάμπουργκερ ΜακΝτόναλντ με
την παραδοσιακή αιγυπτιακή τροφή, αλλά με ένα χάμπουργκερ «ΜακΜουφτί». Όταν το
πλήθος του Καΐρου φωνάζει «κάτω η Αμερική!», εννοεί στην πραγματικότητα «κάτω
ο Μουμπάρακ!»” Στις χώρες αυτές, σημειώνει ο Κεπέλ, η λαχτάρα για αλλαγή είναι
τεράστια. Οι νεοσυντηρητικοί της Ουάσιγκτον έχουν δίκιο όταν λένε ότι οι νέοι
της Μέσης Ανατολής, και γενικότερα οι άνθρωποι που πιστεύουν στη δημοκρατία
και στη νεωτερικότητα, το μόνο που θέλουν είναι μια βίζα για να
μεταναστεύσουν, κατά προτίμηση στην Αμερική. Έχουν άδικο, όμως, όταν
υπολογίζουν ότι οι άνθρωποι αυτοί θα τους δεχθούν ως ελευθερωτές. Κάτι τέτοιο
δεν συμβαίνει. Η καχυποψία είναι ισχυρότερη από τη χαρά.

Δεν θα πραγματοποιηθεί λοιπόν τελικά ο ιερός πόλεμος εναντίον των απίστων;
Μαζί με τον Σαντάμ ηττήθηκε και ο μπιν Λάντεν; Ούτε αυτό είναι σίγουρο. Με τον
έναν ή με τον άλλο τρόπο, πρέπει να δοθεί μια προοπτική σε αυτές τις
μορφωμένες μεσαίες τάξεις, που αγαπούν τη δημοκρατία, αλλά είναι
απογοητευμένες επειδή έχουν αποκλειστεί από την εξουσία. Εισερχόμαστε ίσως σε
ζώνη έντονων αναταράξεων.