ΠΟΛ ΚΕΝΝΕΝΤΥ «Θα πέσει σαν τη Ρώμη»

«Ουδείς μπορεί να παραμείνει στην κορυφή αιώνια, δεν το επέτυχε ούτε καν η
Ρώμη. Πρέπει όμως να ομολογήσουμε ότι ουδείς μπορεί να συναγωνιστεί την
αμερικανική δύναμη αυτή τη στιγμή»: Πoλ Κέννεντυ, ο διάσημος Βρετανός
ιστορικός και συγγραφέας του βιβλίου «Η Άνοδος και η Πτώση των Μεγάλων
Δυνάμεων».

Πολ Κέννεντυ: Καθηγητής Ιστορίας και διευθυντής Διεθνών Σπουδών Ασφαλείας στο Πανεπιστήμιο του Γέιλ, ο Κέννεντυ είναι διεθνώς γνωστός για τα βιβλία και τα άρθρα του γύρω από πολιτικά, οικονομικά και στρατηγικά ζητήματα. Το βιβλίο του «Η Άνοδος και η Πτώση των Μεγάλων Δυνάμεων» (1988) έχει μεταφραστεί σε 26 γλώσσες

Η πτώση του Σαντάμ Χουσεΐν είναι η νίκη των αμερικανικών ιεράκων;

Μέχρι στιγμής, τα αποτελέσματα έχουν ξεπεράσει τις προσδοκίες του Μπους ή του
Ράμσφελντ. Πριν από μία εβδομάδα, όλος ο κόσμος επέκρινε τη στρατιωτική
επιχείρηση. Και ξαφνικά, το τοπίο άλλαξε θεαματικά. Η αμερικανική αυτοκρατορία
φαίνεται πιο ισχυρή από ποτέ.

Η στρατιωτική επιτυχία, η ευκολία με την οποία ήρθε, δεν μπορεί παρά να
επιβεβαιώνει στο μυαλό ανθρώπων όπως ο Ράμσφελντ ότι είχαν δίκιο από την αρχή.
Και αυτό δεν μπορεί παρά να καταστήσει λίγο πιο δύσκολο ακόμη για τον Πάουελ ή
τον Μπλερ να προωθήσουν τη μετριοπάθεια και την επιστροφή στον ΟΗΕ.

Οι ελιγμοί

Θα επιτευχθεί συμβιβασμός όσον αφορά τη μεταπολεμική περίοδο;

Θα είναι πολύ δύσκολο. Παρακολουθούμε αυτό το μάλλον θλιβερό θέαμα των ελιγμών
του Σιράκ, του Πούτιν και του Σρέντερ. Τέσσερις μέρες μετά τη συνέντευξη Τύπου
των Μπους και Μπλερ στη Βόρεια Ιρλανδία, νάσου ο Σιράκ, ο Πούτιν και ο Σρέντερ
στην Αγία Πετρούπολη. Ο Σιράκ δήλωσε πως το μέλλον του Ιράκ δεν μπορεί να
αποφασιστεί από ένα ή δύο μόνο έθνη. Από πλευράς πολιτικού συναισθήματος, έχει
αναμφίβολα δίκιο. Στον πραγματικό κόσμο όμως; Δεν είναι μια ρεαλιστική θέση
και ενισχύει απλώς την άποψη των Ράμσφελντ, Γούλφοβιτς και Τσέινι πως αν πάνε
και πάλι στο Συμβούλιο Ασφαλείας, θα αντιμετωπίσουν ξανά την απειλή του βέτο.

Πλεονέκτημα

Έχουν εισέλθει οι ΗΠΑ σε μία καινούργια εποχή;

Η κυβέρνηση Μπους είναι πιο ιδεολογική και πιο εθνικιστική από εκείνη του
Κλίντον. Επηρεάζεται έντονα από τη θρησκεία και τις απόψεις των
φονταμενταλιστών του Νότου. Υπάρχει επίσης μια ανάδυση της αμερικανικής
αλαζονείας. Ο στρατιωτικός προϋπολογισμός είναι ισοδύναμος με εκείνους της
Ευρώπης, της Κίνας και της Ρωσίας μαζί. Αυτό προσφέρει στις ΗΠΑ ένα τεράστιο
πλεονέκτημα.

Την ίδια ώρα, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως η πλειονότητα των Αμερικανών θέλει
τη χώρα να ενεργεί από κοινού με τους συμμάχους της. Δεν θέλουν μία
«αυτοκρατορική υπερέκθεση», παρ’ όλο που αντιμετωπίζουν με επιφυλακτικότητα
τις παρεμβολές των «φθονερών» χωρών, όπως η Γαλλία ή η Ρωσία. Οι πραγματικοί
συντηρητικοί ιδεολόγοι, λοιπόν, που θέλουν να μετασχηματίσουν τη Μέση Ανατολή,
που θέλουν να επιτεθούν οι ΗΠΑ στο Ιράν μετά το Ιράκ, συγκρατούνται από την
επιρροή του Κόλιν Πάουελ ή τη δυσφορία της κοινής γνώμης.

Όλα αυτά μήπως θέτουν εν αμφιβόλω τη θεωρία σας περί αναπόφευκτης πτώσης
της αμερικανικής δύναμης;

Οι ΗΠΑ επωφελήθηκαν μιας συζυγίας απρόσμενων γεγονότων: της διάλυσης της
Σοβιετικής Ένωσης, που απάλυνε τις πιέσεις στον προϋπολογισμό· του τέλματος
στο οποίο εισήλθε η ιαπωνική οικονομία· και, τη δεκαετία του 1990, μιας
πρωτοφανούς αύξησης της παραγωγικότητας. Ο Μπους είχε στα χέρια του πολύ
ισχυρά πλεονεκτήματα. Αλλά η οικονομία αποδυναμώνεται γρήγορα. Το
δημοσιονομικό έλλειμμα είναι τεράστιο.

Η παρακμή

Η διαδικασία της παρακμής της Ισπανίας διήρκεσε διακόσια χρόνια. Το ίδιο
ισχύει και για τη βρετανική αυτοκρατορία. Σήμερα, οι ΗΠΑ εκπροσωπούν το 5% του
παγκόσμιου πληθυσμού, το 30% της οικονομίας του και το 50% των συνολικών
στρατιωτικών δαπανών. Μπορεί να περιμένει κανείς ότι μία χώρα, με λιγότερο από
το 5% του παγκόσμιου πληθυσμού, μπορεί να παραμείνει εσαεί υπερδύναμη;
Μακροπρόθεσμα, η απάντηση είναι όχι. Βραχυπρόθεσμα όμως, ουδείς μπορεί να
αναμετρηθεί με τις ΗΠΑ. Και μεσοπρόθεσμα, θα παραμείνει η κυρίαρχη στρατιωτική
δύναμη διότι ουδείς άλλος είναι πρόθυμος να επενδύσει.