ΓΝΩΜΗ Όψεις δικαιοσύνης (6)

Στο τέλος αυτής της ενότητας σχολίων για τον ρόλο και τις αντιφάσεις της
αστικής Δικαιοσύνης αλλά και τα όρια των πρακτικών απονομής δικαιοσύνης εκ
μέρους των υποτελών τάξεων και των οργανώσεών τους, πολλώ δε μάλλον στο όνομά
τους, θα επιμείνω στο εξής: Ο ταξικός ρόλος και η αυταρχική στροφή της αστικής
Δικαιοσύνης όπως συντελείται στο πλαίσιο της συρρίκνωσης της κοινοβουλευτικής
δημοκρατίας στην εποχή της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης, η απογείωση των
πολιτικών της «ασφάλειας», της «μηδενικής ανοχής» και της «πάταξης της
τρομοκρατίας», που εξαφανίζουν το «κράτος δικαίου» και μετατρέπουν τη
Δικαιοσύνη σε ενθουσιώδη συνεργάτη της αστυνομίας, οφείλουν να αναλυθούν
εκτενώς από το κοινωνικό κίνημα και να αποτελέσουν εφαλτήριο ιδεολογικού
(επαν)εξοπλισμού και πολιτικής ριζοσπαστικοποίησής του.

Αυτή η συζήτηση μοιραία θα συναντηθεί με το κομβικό ζήτημα της βίας, τόσο ως
μορφής διεκδίκησης της κοινωνικής αλλαγής όσο, ειδικότερα, και ως μέσου
απονομής κοινωνικής δικαιοσύνης. Νομίζω ότι αυτή η συνάντηση για να έχει
στοιχειωδώς δημιουργικό χαρακτήρα και να υπερβούν τα υποκείμενα της συζήτησης
αλώβητα τις συμπληγάδες του λεγκαλισμού (της υποταγής στην αστική νομιμότητα)
και του μανιχαϊσμού (της αυθαιρεσίας του «επαναστατικού δικαίου») οφείλει να
αποδεχθεί την εξής διττή αλήθεια:

Όσο είναι αλήθεια ότι η βία αποτελεί τη μαμή της Ιστορίας άλλο τόσο ισχύει ότι
υπήρξε το εμβρυουλκό για την αποκτήνωσή της.

Τούτο σημαίνει ότι η βία, ιδιαίτερα η αιματηρή, ακόμα και στις πλέον
πλειοψηφικές μορφές άσκησής της (σε περιπτώσεις κοινωνικών εξεγέρσεων,
εμφυλίων πολέμων και εθνικοαπελευθερωτικών κινημάτων), αποτελεί μία από τις
προϋποθέσεις νίκης των κυριαρχούμενων και πάντοτε αναγκαίο κακό.

Ισχυρίζομαι ότι το απελευθερωτικό εγχείρημα (άρα και η Αριστερά – ή, μάλλον,
οι Αριστερές – ως υποκείμενο της κοινωνικής απελευθέρωσης) είναι υποχρεωμένο
να σχοινοβατεί (να συνθέτει, κατά τους αισιόδοξους…) μεταξύ των
ανταγωνιστικών εννοιών της επιβολής και της αποδοχής· να είναι, δηλαδή, συνάμα
ανατρεπτικό και δημοκρατικό. Οτιδήποτε διαφορετικό φοβάμαι ότι αποκλίνει είτε
στην «επαναστατική» αυθαιρεσία είτε στη «δημοκρατική» προσαρμογή, είτε στην
«επιτιθέμενη» είτε στην «αμυνόμενη» Αριστερά, για να χρησιμοποιήσω τη γνωστή
πρόσφατη κατηγοριοποίηση.

Ο Νίκος Γιαννόπουλος είναι μέλος του Δικτύου για τα Πολιτικά και
Κοινωνικά Δικαιώματα.