Η φάλαινα είναι «συγγενής» με το γουρούνι!

Η ανακάλυψη του Eosimias, του αρχαιότερου γνωστού ανθρωποειδούς στην Κίνα προκαλεί επανάσταση, υποδηλώνοντας ότι ίσως καταγόμαστε από την Ασία και όχι την Αφρική! Δεξιά: Νέα ευρήματα παλαιοντολόγων στην Κίνα αποδεικνύουν ότι οι φάλαινες, πριν 50 εκατ. χρόνια, περπατούσαν στην ξηρά και συγγένευαν με τα γουρούνια, τις καμήλες, τα ελάφια

Η εξέλιξη της επιστήμης ρίχνει νέο φως στην ιστορία των θηλαστικών πάνω στον
πλανήτη και την εξέλιξη του ίδιου του ανθρώπινου είδους. Οι ανακαλύψεις των
γενετιστών που μελετούν το DNA εξαφανισμένων ειδών οδηγούν στην αναδιαμόρφωση
του γενεαλογικού δέντρου των θηλαστικών, διαπιστώνουν νέες μη αναμενόμενες
συγγένειες ανάμεσα σε είδη και τους φέρνουν συχνά σε σύγκρουση με τους
παλαιοντολόγους, που αμφισβητούν τις νέες θεωρίες.

Τα επαναστατικά νέα δεδομένα παρουσιάζονται από τον Ρικ Γκορ στο κεντρικό θέμα
του νέου τεύχους τού «National Geographic». Απολιθώματα που αποκαλύφθηκαν
πρόσφατα και νέα ερευνητικά εργαλεία, όπως «οι μέθοδοι ταχείας ανάλυσης
γενετικών δεδομένων, η προσομοίωση των αρχέγονων κλιματολογικών συνθηκών και
των μετατοπίσεων των ηπείρων σε ηλεκτρονικό υπολογιστή και η μελέτη
μικροσκοπικών οστών, προσφέρουν στους επιστήμονες δεδομένα που θέτουν υπό
αμφισβήτηση καταξιωμένες θεωρίες».

Μία απ’ αυτές έχει να κάνει με το ημισφαίριο όπου εμφανίστηκαν πρώτα τα
θηλαστικά. Μέχρι τώρα, ήταν γενικά αποδεκτό ότι πρωτοεμφανίστηκαν στον Βορρά
και έπειτα μετανάστευσαν στον Νότο. Πρόσφατα όμως, οι παλαιοντολόγοι βρήκαν
απολιθώματα που αποδεικνύουν ότι τα θηλαστικά ζούσαν στον Νότο, πολύ πριν
εμφανιστούν στον Βορρά. Επίσης, μελέτες DNA δείχνουν ότι κάποια είδη που
θεωρούνταν πολύ μακρινοί συγγενείς – όπως οι ιπποπόταμοι και οι φάλαινες –
έχουν στενή συγγένεια. Μία ακόμα ανατροπή αφορά τον χρόνο εμφάνισης των πρώτων
ομάδων θηλαστικών. Σύμφωνα με τα μέχρι τώρα απολιθώματα, τα πρώτα θηλαστικά
βρέθηκαν στη Γη πριν από 60 εκατομμύρια χρόνια. Οι νέες αναλύσεις DNA όμως, τα
τοποθετούν 40 εκατομμύρια χρόνια νωρίτερα.

Μπορεί να μην του φαίνεται, αλλά το απολιθωμένο κεφάλι και το ζωγραφισμένο σώμα του Hadrocodium wui μοιάζει στον άνθρωπο! Το πλάσμα, που υπολείμματά του βρέθηκαν στην Κίνα, όπου έζησε πριν 195 εκατ. χρόνια, εμφανίζει χαρακτηριστικά ανθρώπου (οστά του μέσου ωτός και μεγάλη κρανιακή κοιλότητα)

Οι παλαιοντολόγοι αντιδρούν, επιμένοντας ότι οι μέθοδοι χρονολόγησης με
DNA είναι λανθασμένες. Οι γενετιστές απαντούν ότι το πρόβλημα είναι πως οι
παλαιοντολόγοι δεν έχουν βρει ακόμα τα σωστά απολιθώματα.

Άλλα σημεία τριβής είναι η σειρά εμφάνισης των ειδών (πρώτα τα μαρσιποφόρα ή
τα πλακουντοφόρα θηλαστικά;) και οι συγγένειες. Οι γενετικές αναλύσεις όχι
μόνο διαφοροποιούν την μέχρι τώρα δεδομένη σειρά εμφάνισης των ομάδων
θηλαστικών, αλλά και αλλάζουν τις σχέσεις ανάμεσα στα πλακουντοφόρα θηλαστικά.
Για παράδειγμα, οι ανατόμοι θεωρούσαν πάντα ότι οι νυχτερίδες ανήκαν στην ίδια
υπέρταξη με τις δενδρόβιες μυγαλές, τους ιπτάμενους λεμούριους και τα
πρωτεύοντα. Όμως, τα γενετικά στοιχεία τις τοποθετούν μαζί με τα γουρούνια,
τις αγελάδες, τα αιλουροειδή, τα άλογα και τις φάλαινες.

Μερικές φορές, οι δύο επιστημονικές ομάδες συμφωνούν απρόσμενα μεταξύ τους.
Χαρακτηριστικό το παράδειγμα της φάλαινας. Νέα εντυπωσιακά απολιθώματα
επιβεβαίωσαν μία αμφιλεγόμενη διαπίστωση σχετικά με το DNA τους. «Οι
περισσότεροι παλαιοντολόγοι πίστευαν ότι οι φάλαινες και τα κητώδη (δελφίνια)
κατάγονταν από μία εξαλειφθείσα οικογένεια σαρκοβόρων θηλαστικών, που για
άγνωστους λόγους έγιναν υδρόβια πριν από 45-50 εκατομμύρια χρόνια». Οι
γενετιστές όμως, επέμεναν ότι τα κητώδη συγγενεύουν στενά με τα αρτιοδάκτυλα
οπληφόρα θηλαστικά με ζυγό αριθμό δακτύλων, όπως γουρούνια, καμήλες, ελάφια
και ιπποπόταμοι.

Οι παλαιοντολόγοι αρνούνταν τη θεωρία, μέχρι που βρήκαν στο Πακιστάν δύο από
τα παλαιότερα είδη φάλαινας που έχουν ανακαλυφθεί ποτέ, ηλικίας περίπου 50
εκατομμυρίων ετών. «Και τα δύο είχαν ακουστικά οστάρια, μοναδικά στις
φάλαινες, αλλά τα πόδια και οι σφύρες ήταν αρτιοδάκτυλων». Έτσι, πείστηκαν οι
παλαιοντολόγοι ότι οι πρώτες φάλαινες ήταν χερσαία ζώα και «εξαιρετικοί δρομείς».

«Ξαδέλφια» του ανθρώπου στη Μαδαγασκάρη

Δύο μακρινοί συγγενείς του ανθρώπου βρίσκονται στη Μαδαγασκάρη και στην
περιοχή της Ινδονησίας. Πριν από 50 εκατομμύρια χρόνια, πυκνή βλάστηση
αναπτύχθηκε στον πλανήτη – ακόμα και κοντά στους πόλους – εξαιτίας της
ραγδαίας ανόδου της θερμοκρασίας. Έτσι, δημιουργήθηκε εύφορο έδαφος για την
ανάπτυξη των θηλαστικών και την αύξηση της ποικιλότητάς τους.

Τότε εμφανίστηκαν τα πρωτεύοντα, η τάξη του ανθρώπου. Τα πρώτα πρωτεύοντα
ανήκαν στον κλάδο των λεμουρίων, που σήμερα περιορίζονται στη Μαδαγασκάρη.
Εκεί μετανάστευσαν από την Αφρική πριν από 50 εκατομμύρια χρόνια.

Θα μπορούσε, όμως, να εξελιχθεί διαφορετικά ο άνθρωπος; Σύμφωνα με τους
επιστήμονες, μία πιθανή απάντηση κρύβεται στα πυκνά δάση της Ινδονησίας, της
νήσου Βόρνεο και των Φιλιππίνων. Εκεί ζει ο τάρσιος, «ένα παράδειγμα της
πορείας που δεν ακολουθήσαμε». Ο τάρσιος μπορεί να στρέψει το κεφάλι του κατά
270 μοίρες. Παρότι έχει κοινό πρόγονο με όλα τα ανθρωποειδή, κινδυνεύει με
εξαφάνιση από τον στενό του συγγενή. Το κυνήγι, η οικονομική ανάπτυξη και η
καταστροφή των δασών απειλούν τον μακρινό πρόγονο του ανθρώπου.

Καταγόμαστε από την Ασία;

Τελικά ο άνθρωπος κατάγεται από την Αφρική, όπως είναι γενικά αποδεκτό, ή
από άλλη ήπειρο; Ένα καινούργιο εύρημα έρχεται να ταράξει τα νερά. Ο
παλαιοντολόγος Κρις Μπίαρντ, ειδικός στην προέλευση των πρωτευόντων, ανακάλυψε
στην Κίνα το πιο παλιό ίσως δείγμα που έχει βρεθεί, τον Eosimias. Λίγα
εκατομμύρια χρόνια μετά την εμφάνιση των λεμουρίων, έχουμε εξελιγμένα
ανθρωποειδή στην Ανατολική Ασία, σύμφωνα με τα απολιθώματα. Η εμφάνιση του
Eosimias, του αρχαιότερου γνωστού ανθρωποειδούς, υποδηλώνει ότι ο άνθρωπος
έχει ασιατική καταγωγή. Όπως είναι φυσικό, η άποψη αυτή αμφισβητείται από
πολλούς, αν όμως αποδειχθεί αληθινή, «θα ανέτρεπε όλες τις θεωρίες σχετικά με
το πού και το πότε εμφανιστήκαμε», λέει στο «National Geographic» ο Κρις
Μπίαρντ. Και οι διαμάχες συνεχίζονται. «Κάθε φορά που ένα νέο απολίθωμα
συμπληρώνει ένα εξελικτικό κενό, δύο καινούργια ανοίγουν».