ΓΝΩΜΗ Το νέο Μεγάλο Παιχνίδι

Ο φρουρός. Αμερικανός πεζοναύτης φυλάει σκοπιά στις πετρελαιοπηγές της Αλ Ρουμάιλα στο Νότιο Ιράκ

«Όχι αίμα για το πετρέλαιο»: Σύνηθες το σύνθημα στις πρόσφατες αντιπολεμικές
διαδηλώσεις. Ελάχιστοι άνθρωποι όμως έχουν ιδέα πόσο κρίσιμη στρατηγικά είναι
η μάχη που διεξάγεται πίσω από τη ρητορική των επιθεωρήσεων του ιρακινού
οπλοστασίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αυτό που διακυβεύεται δεν είναι
τίποτα άλλο από το ποιος θα ελέγξει τα εναπομείναντα ενεργειακά αποθέματα του
πλανήτη.

Αυτό το νέο Μεγάλο Παιχνίδι (σύγχρονη εκδοχή της ηγεμονικής αντιπαλότητας της
Μεγάλης Βρετανίας και της Τσαρικής Ρωσίας στην Κεντρική Ασία του 19ου αιώνα)
εισέρχεται σε κρίσιμη φάση. Στην ουσία, πρόθεση της Ουάσιγκτον είναι να
μετατρέψει το Ιράκ σε μια εναλλακτική Σαουδική Αραβία, έναν στρατηγικής
σημασίας προμηθευτή πετρελαίου για την οικονομία της και σημαντικό σύμμαχο στη
Μέση Ανατολή.

Το νέο Μεγάλο Παιχνίδι δεν παίζεται μόνο στη Μέση Ανατολή αλλά και σε άλλες
πλούσιες ενεργειακά περιοχές, όπως η Δυτική Αφρική και η Κασπία Θάλασσα. Το
Ιράκ, όμως, για την αμερικανική στρατηγική είναι ο άξονας μέσω του οποίου θα
διασφαλίσει φθηνό πετρέλαιο, ανατρέποντας την επιρροή των αραβικών χωρών –
μελών του ΟΠΕΚ. Το Ιράκ διαθέτει την αστρονομική ποσότητα των 112
δισεκατομμυρίων βαρελιών αργού πετρελαίου. Είναι η δεύτερη μεγαλύτερη γνωστή
πηγή του κόσμου. Μόνο η Σαουδική Αραβία – με 262 δισεκατομμύρια βαρέλια και το
ένα τέταρτο των πλουτοπαραγωγικών πηγών του πλανήτη – έχει περισσότερο
πετρέλαιο. Μέχρι τώρα το Ιράκ, υπό καθεστώς κυρώσεων, εξήγε νόμιμα περίπου 2
εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως με το πρόγραμμα «πετρέλαιο αντί τροφίμων» του
ΟΗΕ. Με επενδύσεις ύψους 20 δισ. δολαρίων σε νέες και υπάρχουσες
εγκαταστάσεις, η παραγωγή του ιρακινού πετρελαίου μέσα σε λίγα χρόνια θα
μπορούσε να φτάσει τα 7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως ή περίπου το 1/10 της
παγκόσμιας κατανάλωσης. Οι τιμές θα έπεφταν, ό,τι δηλαδή χρειάζονται οι
προβληματικές δυτικές οικονομίες. Τον περασμένο Σεπτέμβριο, ο πρώην
οικονομικός σύμβουλος του Τζορτζ Μπους, Λάρι Λίντσεϊ, δήλωσε: «Όταν θα
επιτευχθεί αλλαγή καθεστώτος στο Ιράκ, θα μπορείτε να προσθέσετε 3-5 εκατ.
βαρέλια στη διαθέσιμη ποσότητα διεθνώς (ημερησίως). Η επιτυχής διεξαγωγή του
πολέμου θα έκανε καλό στην οικονομία».

Οι ΗΠΑ εισάγουν ημερησίως 2,6 εκατ. βαρέλια πετρέλαιο από τη Σ. Αραβία, τα
αποθέματα της οποίας την φέρουν στη μοναδική θέση να υπαγορεύει τις τιμές στη
Δύση. Πολλοί στην Ουάσιγκτον δεν νιώθουν άνετα με την δύναμη αυτή. Η χώρα
αποδεικνύεται ενοχλητικός, ίσως και επικίνδυνος σύμμαχος. Σχεδόν όλοι οι
αεροπειρατές της 11ης Σεπτεμβρίου ήταν Σαουδάραβες και επικρατεί έντονη
ανησυχία για το ενδεχόμενο ακραίες ισλαμικές οργανώσεις να ανατρέψουν τη
διεφθαρμένη δυναστεία των Σαούντ, σταματώντας τη ροή πετρελαίου προς τους
δυτικούς «απίστους».

Δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι ένα εγκατεστημένο από τις ΗΠΑ
καθεστώς στη Βαγδάτη θα ευνοούσε αμερικανικές εταιρείες. Η ΒΡ, που στις αρχές
του 20ού αιώνα πρωτοστάτησε στην ανακάλυψη του πετρελαίου στο Ιράκ, ανησυχεί.
Ρωσικές πετρελαϊκές εταιρείες, εκτός από τις γαλλικές και κινεζικές που
δραστηριοποιούνταν στο Ιράκ επί χρόνια, επίσης έχουν πολλά να χάσουν. Το 1997,
η Lukoil υπέγραψε συμβόλαιο με τον Σαντάμ για την εκμετάλλευση της τεράστιας
πετρελαιοπηγής της Δυτικής Κούρνα.

Τα γεγονότα στο Ιράκ και γύρω από την Κασπία Θάλασσα δείχνουν πως η υιοθέτηση
μιας εξ ολοκλήρου νέας ενεργειακής πολιτικής, ανεξάρτητα από τα προφανή
οικολογικά πλεονεκτήματά της, θα αποτελούσε ταυτόχρονα και προληπτική πολιτική
ασφάλειας.

Ο Lutz Kleveman είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος του γερμανικού
περιοδικού «Der Spiegel».