Ο Μπους… βομβαρδίζει και τη μουσική
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
10 λεπτά  |
 |
|
«Αυτή ήταν μάλλον η τελευταία φορά που μπόρεσα να δουλέψω στην Κούβα με |
Ο Ράι Κούντερ ήταν στο τηλέφωνο. Και είναι πολύ λογικό να νιώθεις πως θέλεις
να ανάψεις ένα πούρο, καθώς οι κουβανέζικες μουσικές έρχονται κατά ‘δώ. Ακόμη
πιο λογικό να θέλεις να κάνεις ένα πακέτο το «Mambo Sinuendo» και να το
στείλεις στον κύριο πλανητάρχη με ένα σημείωμα σαν αυτό: «Άκου, μίστερ, τι
κάνει ο κόσμος όταν δεν κάνει πόλεμο!».
Στην Ελλάδα ο Κούντερ έγινε πλατιά γνωστός χάρη σε δύο πόλεις (που, όποιος
έχει δει την ταινία τού Βιμ Βέντερς, ξέρει πως είναι μία), Παρίσι – Τέξας, αν
δεν ερχόταν η Κουβανέζικη Καταιγίδα με το όνομα Buena Vista να αλλάξει μια για
πάντα το τοπίο: του βιογραφικού του Κούντερ και της μουσικής παραγωγής.
Παππούδες που έγερναν πάνω στο πιάνο, όταν είχαν την τύχη να το βρουν, ή
τραγουδούσαν χωρίς δόντια ένα παλιό κουβανέζικο τραγούδι στη γειτονιά, έγιναν
σταρ χάρη στο όραμα του Κούντερ και των συντρόφων του, περιοδεύουν στον κόσμο
και πουλάνε απίστευτα πολλά cd, οι Buena Vista… All Stars. Ο Ράι Κούντερ
ήταν εκεί. Και όχι απλώς ήταν εκεί. Οργάνωσε τα πάντα.
Πιστεύετε στα θαύματα, κύριε Κούντερ;
«Στα θαύματα; Πιστεύω πως όλοι πιστεύουμε, όσο κι αν μερικές φορές συνωμοτούν
τα πάντα για το αντίθετο… Ποιος μπορούσε, όμως, να πιστέψει ότι θα γινόταν
αυτό που έγινε με τους Κουβανούς μουσικούς; Ότι ο κόσμος θα ανταποκρινόταν με
τέτοιον ενθουσιασμό στη μουσική αυτών των ανθρώπων! Κανείς μας δεν το
φανταζόταν».
Ο Ράι Κούντερ επέστρεψε στην Κούβα. Και ηχογράφησε δύο εξαίσιες δουλειές. Το
«Mambo Sinuendo» με τον κιθαρίστα Μανουέλ Γκαλμπάν και το «Buenos Hermanos» με
τη φωνή του «παππού», Ιμπραήμ Φερέρ. Σε αυτό βοήθησε ο Μπιλ Κλίντον, με μια
άδεια παραμονής στην Κούβα. Και ο Ράι Κούντερ, δεν το ξεχνάει. Όπως δεν
ξεχνάει και την πρόσφατη «απειλή» από την κυβέρνηση Μπους ότι κινδυνεύει να
μην ξαναπάρει άδεια παραμονής για την Κούβα.
«Ήταν ένας αγώνας δρόμου οι ηχογραφήσεις στην Κούβα. Έπρεπε όλη η δουλειά μας
να είχε τελειώσει μέσα σε έναν χρόνο. Γιατί είχαμε στα χέρια μας μία άδεια
παραμονής για να δουλέψουμε, από τον Μπιλ Κλίντον τον ίδιο, που την είχε
υπογράψει τις τελευταίες ημέρες της προεδρίας του. Όσοι έβλεπαν αυτή την άδεια
δεν το πίστευαν. Από τον πρόεδρο τον ίδιο! “Μα, αυτό είναι απίστευτο!”,
έλεγαν. Γι’ αυτό, όσο αισιόδοξος και να θέλω να είμαι, δεν πιστεύω ότι είναι
εύκολο να εξασφαλίσουμε κάτι τέτοιο πάλι για να συνεχίσουμε εκεί με τη μουσική
μας. Να υπογράψει ο Μπους; Δεν έχω καμιά εμπιστοσύνη».
Η ηχογράφηση δεν θα μπορούσε να γίνει πουθενά αλλού, να υποθέσω;
«Η δουλειά έπρεπε να γίνει στην Κούβα. Αυτό είναι σίγουρο! Δεν μπορείς να
έχεις αυτό το συναίσθημα αλλού. Τα πάντα, τα κτίρια, ο αέρας, το μικρόφωνο στο
στούντιο, και οι άνθρωποι προπαντός, το φωνάζουν».
Είναι πια ένας βετεράνος της κουβανέζικης εμπειρίας και μιλάει ασταμάτητα γι’
αυτήν. Άνθρωποι που κρατάνε τις μεγάλες αγάπες τους κρυφές, μάλλον δεν τις
πιστεύουν και τόσο. Αν κάποιος νομίζει πως μπορεί να κάνει τον Ράι Κούντερ να
σταματήσει να μιλάει για την Κούβα και τη μουσική της, ας προσπαθήσει. Εγώ δεν
τα κατάφερα. «Αυτή ήταν μάλλον η τελευταία φορά που μπόρεσα να δουλέψω στην
Κούβα με Κουβανούς μουσικούς», λέει ύστερα από την απειλή της κυβέρνησης
Μπους. «Η αμερικανική κυβέρνηση μου το απαγορεύει»…
Και όμως. «Στον κόσμο, παντού, υπάρχει πολλή και καλή μουσική», λέει. «Αν
ενδιαφερόμαστε γι’ αυτή τη μουσική, τόσο λιγότερο θέλουμε να τους
βομβαρδίσουμε». Και αυτή είναι η σιβυλλική άποψή του για τον πόλεμο. Όπως και
ότι στην εποχή μας, που η καταστροφή και ο πόλεμος μπορεί να επέλθει με το
πάτημα απλώς ενός κουμπιού, «το τραγικό είναι πως άνθρωποι όπως ο Μπους
δυστυχώς δεν σκέφτονται».
Τώρα, που του «κόβουν» τους Κουβανούς μουσικούς, μήπως θα ήθελε να συνεργαστεί
με Ιρακινούς; «Έχουν εξαιρετική μουσική στο Ιράκ. Όμως, το έμαθα πια, με την
περίπτωση των Κουβανών. Κινδυνεύεις, αν πας να ανοίξεις νέο δρόμο μουσικό.
Πόσο μάλλον αυτόν…».
Με χίλια τραγούδια στο μυαλό
 |
|
«Έχω τολμήσει και ονειρευτεί πολλά πράγματα στη ζωή μου. Δεν μπορούσα όμως να |
Είναι νωρίς το πρωί, μια ημέρα που δείχνει φωτεινή στην Αβάνα της Κούβας. Ο
Ράι Κούντερ και ο γιος Χοακίμ παίρνουν τον δρόμο από το ξενοδοχείο «Νασιονάλ»
για τα θρυλικά στούντιο Egrem, όπου όλη σχεδόν η κουβανέζικη μουσική έχει
ηχογραφηθεί από το 1947 και μετά. Έχουν μεταφέρει εκεί μέσα κάμποσα από τα
όργανα, που υπολογίζουν πως θα χρειαστούν. Όλα σχεδόν είναι έτοιμα.
«Αλλά η εμπειρία που θα ζήσουμε εκεί τα ξεπερνάει όλα. Έχεις την αίσθηση
αμέσως ότι ξεκινάει μια ημέρα γεμάτη δυνατότητες και ενδιαφέρον. Νιώθεις το
συναίσθημα που σου δίνει ο χώρος από μόνος του. Στήνουμε, ετοιμάζουμε τα
όργανα. Λέμε μερικές ιδέες. Μετά έρχεται ο Γκαλμπάν, ένας άνθρωπος που έχει
πάνω από χίλια τραγούδια στο μυαλό του, με πολύ καθαρή σκέψη, και αρχίζει να
προτείνει».
Ο Μανουέλ Γκαλμπάν έχει μια θυελλώδη μουσική καριέρα, παίζοντας με τους Los
Zafiros, ένα από τα πιο επιτυχημένα γκρουπ της Κούβας στη δεκαετία του ’60, με
έμπνευση από το doo-wop και μαεστρία στο να ανακατεύουν τους ρυθμούς. Μετά τη
διάλυσή τους ο Γκαλμπάν βρέθηκε να παίζει με την Direccion National De Musica,
με το σύνολο Batey της Αβάνας και αργότερα με τους Vieja Trova Santiaguera.
Δεν ήταν δύσκολο ο δρόμος να τον βγάλει στο Buena Vista Social Club.
«Αρχίζουμε, λοιπόν, να δοκιμάζουμε διάφορα πράγματα. Όπως όταν ηχογραφούσαμε
το “Πατρίσια” – ένα συγκλονιστικό κομμάτι του Πέρεζ Πράδο – που Μανουέλ βγήκε
από το δωμάτιο, έπαιξε λίγο πιάνο, ξαναήρθε μέσα, έπαιξε το κομμάτι αλλιώς,
καταπληκτικά. Είχαμε και οι δύο την αίσθηση ότι υπήρχαν πράγματα σε αυτό το
σημείο που δεν είχαν εξερευνηθεί ακόμη. Θα μπορούσε να ερμηνεύσουμε με τον
δικό μας τρόπο αυτήν τη μουσική της δεκαετίας του ’50, που πιστεύω πως είναι
συγκινητική και διασκεδαστική, πανέμορφη. Πως θα φαινόταν κάτι, ας πούμε που
θα θύμιζε μάμπο-τζαζ και κάτι ανάμεσα σε Πέρεζ Πράδο και Χένρι Μαντσίνι!».
«Ελπίζω», λέει ο Κούντερ και ανεβάζει την ένταση της φωνής του «να συνεργαστώ
και πάλι μαζί του, έχει τόσο πολλές ιδέες! Και κάτι παραπάνω: ο Γκαλμπάν, όπως
κι εγώ, λατρεύει το να μιλάει για μουσική. Μπορεί να μιλάμε για ώρες. Πώς
γράφτηκε ένα κομμάτι; Πώς το είχε παίξει εκείνος; Σε ποια εκτέλεση είχε
ακουστεί εκεί; Ώρες ολόκληρες. Ενώ οι άλλοι Κουβανοί μουσικοί με τους οποίους
έχω συνεργαστεί αντιμετωπίζουν διαφορετικά τη μουσική τους. Τους ενδιαφέρει το
κομμάτι όσο παίζουν και τραγουδούν σε αυτό. Μετά, πάει, τέλειωσε, επιστρέφουν
στη δουλειά τους».
Να περιμένουμε νέα συνεργασία με τους Κουβανούς;
«Ελπίζω, αλλά είναι δύσκολο. Κυρίως γιατί αυτοί οι άνθρωποι είναι μεγάλοι πια
και δεν είναι εύκολο να βρεθεί πάλι η στιγμή – και πιστεύω ότι ήταν μοναδικές
αυτές στιγμές που ηχογραφήσαμε – που θα είναι τέτοιες οι συγκυρίες για να
προκύψει κάτι ανάλογο με το «Buena Vista». Τίποτε ωστόσο δεν μπορείς να
αποκλείσεις. Με τον Μανουέλ Γκαλμπάν, πάντως, σίγουρα θα υπάρξει συνεργασία.
Για την ώρα δουλεύω λίγο με τις μουσικές της Δυτικής Ακτής και την παράδοσή
τους, αγαπώ πολύ το Λος Άντζελες και τη Σάντα Μόνικα που ζω, και με ενδιαφέρει
η μουσική αυτού του τόπου».
«Στην Αμερική αισθάνεσαι μαριονέτα»
«Πρώτη φορά πάτησα το πόδι μου στην Κούβα στη δεκαετία του ’70 με τη γυναίκα
μου. Ο τόπος και οι άνθρωποι σου δημιουργούσαν αμέσως το συναίσθημα πως
επρόκειτο για μια διαφορετική εμπειρία. Και, ναι, άκουγες παντού μουσική.
Χρόνια μετά, θα ερχόμουν μαζί με τον γιο μου, τον Χοακίμ, να ηχογραφήσω
μουσική στην Κούβα… Η ζωή βέβαια εκεί είναι πολύ σκληρή και αμέσως το
καταλαβαίνεις αυτό. Όμως είναι και κάτι άλλο που νιώθεις: στην Αμερική έχεις
την αίσθηση πως είσαι μια μαριονέτα που σε κινούν από τα σχοινιά. Με το που θα
φτάσεις εκεί, νιώθεις πως τα σχοινιά αυτά δεν υπάρχουν, είσαι μόνος σου, δεν
έχει μεταμορφωθεί η χώρα τους ακόμη σε ένα τεράστιο εμπορικό κέντρο ή σε ένα
απέραντο πάρκινγκ, παρότι οι άνθρωποι ονειρεύονται τον αμερικανικό τρόπο ζωής,
θέλουν να μοιάσουν στους Αμερικανούς σταρ της ποπ – όλα αυτά πηγαίνουν μαζί».
Πώς αντιμετωπίζουν σήμερα στην Κούβα τη μουσική σας προσφορά;
«Δεν νομίζω ότι ο κόσμος ξέρει και ασχολείται. Δεν κυκλοφορούν έτσι οι
ειδήσεις εκεί. Τους Κουβανούς τους ενδιαφέρει να δουλεύουν – και αρκετοί
δούλεψαν μαζί μου. Όμως αυτό που εκείνοι προσέφεραν σ’ εμένα ήταν το πιο
συναρπαστικό. Οι ρίζες αυτού του λαού, που φτάνουν στην Αφρική, που έχουν
σχέσεις με την Ισπανία και την Ιταλία, τους κάνουν να εκφράζονται με έναν
τρόπο μοναδικό. Μέσα σε ένα τραγούδι τεσσάρων λεπτών λένε ιστορίες που
συγκλονίζουν. Τα τραγούδια τους έχουν τέτοια δύναμη, που δεν μπορείς παρά να
παραδοθείς. Με ένα τετράλεπτο μπορεί να σε κάνουν να περάσεις από τη
μελαγχολία και τον πόνο στη χαρά και την απόλαυση.
Έξι χρόνια μετά το “Buena Vista” ήταν πραγματικά πιο εύκολο. Είχαμε τη γνώση
σε πολλά πράγματα. Ξέραμε πού να επιμείνουμε. Η έννοια μας αυτήν τη φορά ήταν
να κάνουμε κάτι διαφορετικό και κάτι που πραγματικά θα άξιζε τον κόπο».
Έκανε σχολή στο σινεμά
Η συνεργασία του Ράι Κούντερ με τον Βιμ Βέντερς, στο «Παρίσι, Τέξας»,
δημιούργησε σχολή τόσο στο σινεμά όσο και στη μουσική… «Μα, ήταν και για
εμάς κάτι ξεχωριστό. Χαίρεσαι να δημιουργείς κοντά σε ανθρώπους σαν τον
Βέντερς», λέει ο Κούντερ. «Τώρα, δεν ξέρω πραγματικά αν γίνονται τέτοιες
ταινίες. Τα σάουντρακ κιόλας έχουν γίνει και αυτά μια εμπορική υπόθεση, όπου
στήνεται γύρω από την ταινία ένα cd με κάποια τραγούδια (δεν ακούγονται
απαραίτητα στην ταινία) και αυτό είναι! Αν είχα κάποια πρόταση που με
ενδιέφερε για το σινεμά πάλι, ναι, θα το έκανα. Δεν κρύβω πως μου αρέσει πολύ
η δουλειά του Πέδρο Αλμοδόβαρ».
Όνειρο απόδρασης
Το ομολογώ. Θα αγόραζα το «Mambo Sinuendo» και μόνο από το εξώφυλλό του. Κι
ας είχε ό,τι μουσική ήθελε μέσα. Το λέω στον κ. Κούντερ και γελάει.
«Είναι υπέροχο αυτοκίνητο, δεν είναι!». Το πίσω μέρος μιας κατακόκκινης
Cadillac Eldorado από την καρδιά της δεκαετίας του ’50 μοιάζει να βγάζει
μουσική όσο και τα όργανα στο στούντιο.
«Είναι σχεδόν εξωτικό, ένα σύμβολο που πάει κόντρα στη βιομηχανική εποχή
που παράγει συνεχώς κόπιες. Κανείς δεν φτιάχνει τέτοια αυτοκίνητα πια. Αυτός ο
Χάρλεϊ Ερλ που τις σχεδίαζε είναι θρύλος, ο Πέρεζ Πράδο στο ντιζάιν των
αυτοκινήτων».
«Φαντάσου τι συμβολίζει η Κάντιλακ.
Το όνειρο να αποδράσεις με ένα τέτοιο αμάξι… Είναι σαν μια βόλτα με
μαγικό χαλί».
Με μια ματιά
Γεννήθηκε, ως Ράιλαντ Πίτερ Κούντερ, το 1947 στο Λος Άντζελες.
Πήρε την πρώτη του κιθάρα στα τρία του.
Έφτιαξε το 1965 το πρώτο του συγκρότημα, τους Rising Sons.
Συνεργάστηκε τα πρώτα χρόνια με μουσικούς όπως οι Ταζ Μαχάλ (στα
μπλουζ), Κάπτεν Μπίφχαρτ (στο ροκ), Αλί Φαρκά Τουρέ (στην έθνικ).
Ηχογράφησε για τους Rolling Stones (Let it Bleed).
Έκανε μουσική για ταινίες όπως το «Παρίσι – Τέξας» και «Κάντι».
Ανάμεσα στα άλμπουμ του… τα: «Ry Cooder», «Into the Purple Valley»,
«Boomer’s Story», «Paradise and Lunch», «Jazz», «Chicken Skin Music», «Bop
till you drop», «Borderline-the slide area», «Get the rythme».
Η κουβανέζικη παραγωγή… ξεκίνησε με το Buena Vista Social Club
(1997), όπου παίζουν μουσική και τραγουδούν ο 89χρονος Κομπάι Σεκούντο, ο
77χρονος Ιμπραήμ Φερέρ, ο 77χρονος Ρούμπεν Γκονζάλες.
Google news
