Η Βασόρα μιας οργάνωσης

Καθώς προχωρά η δίκη και η εξέταση υποθέσεων όλο και πιο πρόσφατων, το σκάφος
της 17Ν κλυδωνίζεται παραπάνω από επικίνδυνα. Οι συνεχείς αναγνωρίσεις
κατηγορουμένων στους τόπους των εγκληματικών πράξεων από εντελώς άσχετα μεταξύ
τους, αλλά και με τον κρατικό μηχανισμό, πρόσωπα, οι έμμεσες πλην σαφείς
παραδοχές των ίδιων των υπέρμαχων της «σκληρής γραμμής» («δεν θα μιλήσω για
τις λεπτομέρειες των χτυπημάτων», «το σύστημα αξιών μου δεν μου επιτρέπει να
πω ποιος συμμετείχε σε κάθε ενέργεια»), η διαρκής ανακολουθία, και άρα
αυτοακύρωση, μιας υπερασπιστικής γραμμής στηριγμένης στις δύο βάρκες της
νομικίστικης τυπολατρίας, την οποία εικονογραφεί η μελέτη του Κώδικα Ποινικής
Δικονομίας στο ακροατήριο, και της πολιτικο-ιδεολογικής εμμονής, που ιδίως
εκφράζεται με ρητορικά ξεσπάσματα προσανατολισμένα, λόγω των ημερών, στην
τραγωδία του ιρακινού λαού, παγιώνουν σιγά σιγά την αίσθηση ότι το παιχνίδι
χάνεται για τα μέλη της οργάνωσης, τόσο σε νομικό επίπεδο όσο και στον τομέα
των εντυπώσεων.

Ωστόσο – κι εδώ μιλώ για λογαριασμό μου, αλλά και στο όνομα, όσο μπορώ να
ξέρω, αρκετών πολιτών που δεν μπορούν να αρκεσθούν στον κατασταλτικό και μόνο
χαρακτήρα της δίκης – παραμένει ένα πικρό κατακάθι. Οφείλεται στη μη επαρκή
ανάδειξη, ώς αυτή τουλάχιστον τη στιγμή, του συμβολισμού της συγκεκριμένης
δίκης ως στιγμής αναστοχασμού αλλά και προβολής της σοβαρότητας μιας υπόθεσης
που μπορεί να μην κλόνισε, πάντως ανοιχτά απείλησε τη δημοκρατία και την
κοινωνική συνοχή μας.

Η αίσθηση είναι ότι η δίκη, ως διαδικασία, προχωρά μάλλον ικανοποιητικά,
έχοντας όμως εγκαταλείψει τη φιλοδοξία να λειτουργήσει ως συλλογική κάθαρση.
Μερίδιο ευθύνης – αν η λέξη, αποφορτιζόμενη από κάθε ποινική απόχρωση, μπορεί
να ακριβολογήσει – έχουν αρκετοί παράγοντες της δίκης. Με πλήρη συναίσθηση ότι
εισερχόμαστε σε πεδία όπου η κρτική των απ’ έξω, εκτός από εύκολη, δίνει το
δικαίωμα σε όσους φέρουν το πραγματικό φορτίο της δίκης να τη θεωρήσουν και
άδικη, θα έλεγα ότι οι περισσότεροι κατηγορούμενοι δείχνουν ευτέλεια, οι
συνήγοροι, ως σύνολο, υποκύπτουν στην ευκολία και οι δικαστές δεν έχουν ακόμα
βρει το μέτρο της δικαίας αυστηρότητας.

Από το σαφώς εναργές πνεύμα του Προέδρου – το ίδιο που έχει συμβάλει, όπως
ομολογούν ιδίως οι προσκείμενοι στους κατηγορουμένους, στην πολλαπλώς επωφελή
αποφόρτιση της ακροαματικής ατμόσφαιρας – δεν λείπει τόσο η συνειδητοποίηση
της σοβαρότητας των στιγμών όσο η στιβαρότητα απέναντι σε λόγια και σε έργα
που την υπονομεύουν. Τα λογοπαίγνια, λόγου χάρη, της έδρας με τους
κατηγορουμένους δίνουν έναν τόνο που προσωπικά θα προτιμούσα να έλειπε.

Οι συνήγοροι, από την άλλη, σαν να εξάντλησαν τον καλύτερο, αλλά συχνά και πιο
φλύαρο, εαυτό τους στις σχετικές με το πολιτικό έγκλημα και την τηλεοπτική
κάλυψη της δίκης αγορεύσεις και τώρα δίνουν την εντύπωση είτε ότι στέρεψαν τα
επιχειρήματά τους είτε ότι δεν τα πολυπιστεύουν και οι ίδιοι. Τελικά, η
τηλεοπτική απουσία μάλλον θα τους βγει σε καλό. Την δε αδυναμία των
κατηγορουμένων να αρθούν στο ύψος των δραματικών περιστάσεων, που οι ίδιοι
δημιούργησαν, φωτίζει νομίζω χαρακτηριστικά μια ατάκα ενός από αυτούς, μπροστά
στην απουσία των 21 Αμερικανών, θυμάτων βομβιστικών επιθέσεων. «Είναι στη
Βασόρα» σχολίασε, και αυτή η φράση, όπου αναμειγνύονται η περιφρόνηση για τον
ανθρώπινο πόνο και η σύγχυση για το τι αποτελεί ανεκτό πολιτικό συμβολισμό,
σφραγίζει το τέλος μιας κάποιας αξιοπρέπειας. Για τη 17Ν η Βασόρα θα θυμίζει
πλέον Βατερλώ.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.