Διαστάσεις Ο θάνατος στα πόδια μας

Μακάρι να μπορούσαμε να φιλοξενήσουμε σήμερα ένα ποίημα για έρωτες και
πάθη. Όμως δεν γίνεται. Για μια «σκοτεινή νύχτα που εξορμά» μιλά ο Γερμανός
ποιητής W.G. Sebald, ένας ποιητής που πέθανε νωρίς.

Άλμπρεχτ Αλτντόρφερ: «Ο Λωτ και οι θυγατέρες του»

«Πόσο πίσω πρέπει να πάει κανείς / για να βρει την αρχή; Ίσως / μέχρι το
πρωινό της 9ης Γενάρη 1905, / όταν ο παππούς και η γιαγιά / ταξίδεψαν με ένα
ανοιχτό λαντώ μέσα στο διαπεραστικό κρύο / από το μοναστήρι Λέχφελντ στο
Ομπερμάιτινγκεν / για να παντρευτούν. / Η γιαγιά με ένα μαύρο φόρεμα από ταφτά
/ κι ένα μάτσο χάρτινα λουλούδια / ο παππούς με τη στολή του και το μπρούτζινο
κράνος στο κεφάλι. / Τι είχαν στο μυαλό τους / όταν, με το κάλυμμα του αλόγου
στα γόνατά τους / κάθονταν δίπλα-δίπλα στο αμάξι / και άκουγαν τις οπλές να
αντηχούν στο γυμνό δρόμο;

Τι είχαν στο μυαλό τους αργότερα τα παιδιά τους / ένα από τα οποία κοιτάζει
φοβισμένα / σε μια σχολική φωτογραφία του πολεμικού έτους 1917 / στο
Αλαρζρίεντ; Σαράντα οκτώ δυστυχείς συμμαθητές, / στα δεξιά η δασκάλα /
στ’αριστερά ο μύωπας εφημέριος / και στο πίσω μέρος του γκρίζου πίνακα, σαν
λεζάντα, οι λέξεις / “Στο μέλλον, θάνατος βρίσκεται στα πόδια μας” / ένας από
εκείνους τους σκοτεινούς χρησμούς / που δεν ξεχνά κανείς ποτέ. Σε μια άλλη
φωτογραφία / που κρατώ ένα μεγεθυμένο αντίγραφό της / ένας κύκνος, και το
καθρέφτισμά του / στη μαύρη επιφάνεια του νερού / ένα τέλειο έμβλημα ειρήνης.

Έκπληξη μου προκαλούν / οι άνθρωποι στη φωτογραφία: / Η μητέρα με το ανοιχτό
παλτό της / με μια ελαφρότητα που αργότερα θα έχανε / Ο πατέρας, λίγο
παραπέρα, με τα χέρια στις τσέπες, / ανέμελος, φαίνεται, κι εκείνος. / Η
ημερομηνία είναι 26 Αυγούστου 1943. / Στις 27 έφυγε ο πατέρας για τη Δρέσδη /
που από την ομορφιά της, όπως λέει όταν τον ρωτώ, / δεν θυμάται τίποτα. / Τη
νύχτα της 28ης / 582 αεροσκάφη επιτέθηκαν στη Νυρεμβέργη. Η μητέρα, / που την
επόμενη μέρα σκόπευε / να επιστρέψει στο πατρικό της σπίτι / στις Άλπεις, /
δεν πήγε πέρα από το Φυρτ. / Από εκεί είδε τη Νυρεμβέργη στις φλόγες / μα δεν
μπορεί να θυμηθεί / πώς ήταν η φλεγόμενη πόλη / ή τι ένοιωθε εκείνη /
βλέποντάς την.

Για τη φλεγόμενη πόλη / υπάρχει στο Μουσείο Τέχνης και Ιστορίας της Βιέννης /
ένας πίνακας του Αλτντόρφερ που δείχνει τον Λωτ / με τις κόρες του. Στον
ορίζοντα / μια τρομερή έκρηξη καταβροχθίζει μια μεγάλη πόλη. / Καπνός βγαίνει
από παντού, / οι φλόγες υψώνονται στον ουρανό / και στην κόκκινη σαν το αίμα
αντανάκλαση / βλέπει κανείς τις μαυρισμένες / προσόψεις των σπιτιών./

Όταν είδα για πρώτη φορά / αυτή την εικόνα, πρόπερσι, / είχα την περίεργη
αίσθηση / ότι τα είχα όλα ξαναδεί, και λίγο αργότερα, / πηγαίνοντας στο
Φλόριντσντορφ / από τη Γέφυρα της Ειρήνης, / σχεδόν έχασα τα λογικά μου».