Διαστάσεις Η δικτατορία των μεγάλων

«Ίσως δεν είναι μια λάθος απάντηση ­ ίσως είναι απλώς μια διαφορετική απάντηση» (από τον «Νιου Γιόρκερ»)

Έχεις ποτέ δει κρυφά τηλεόραση κάποια ώρα που θα έπρεπε να είναι κλειστή;
Έχεις ποτέ ψαχουλέψει τα συρτάρια κάποιου χωρίς να το ξέρει; Έχεις ποτέ
φιλήσει ένα αγόρι ή ένα κορίτσι; Έχεις ποτέ κάνει κάτι ανάρμοστο στο μπάνιο;
Έχεις ποτέ μπει σε λάθος τουαλέτα;

Αυτές είναι μερικές από τις 200 ερωτήσεις που περιλαμβάνονται στο νέο παιχνίδι
«Liar Liar Pants on Fire» (Ψεύτη, ψεύτη, το παντελόνι σου πήρε φωτιά), που
παρουσιάστηκε στην τελευταία Διεθνή Έκθεση Παιχνιδιών της Νέας Υόρκης. Η
πρωτοτυπία του παιχνιδιού είναι ότι για να απαντήσει στις ερωτήσεις, το παιδί
βάζει τα δάκτυλά του σε μια σειρά ηλεκτροδίων που μετρούν τη ροή του αίματος
και τις αντιδράσεις του δέρματος. Το παιδί απαντά με ένα ΝΑΙ ή ένα ΟΧΙ.
Ανάλογα με την απάντηση, ανάβουν από ένα ώς έξι λαμπάκια. Όταν ανάψουν και τα
έξι ταυτόχρονα, το ψέμα αποκαλύφθηκε.

Όπως είναι φανερό, το παιχνίδι είναι μια απλουστευμένη εκδοχή των ανιχνευτών
ψεύδους (που καταγράφουν επιπλέον τους παλμούς της καρδιάς, την πίεση και την
ταχύτητα της αναπνοής). Και δεν το εφηύρε φυσικά κάποιος φίλος των παιδιών,
αλλά ένας πρώην αστυνομικός που εργάστηκε για χρόνια στο αστυνομικό τμήμα των
Niagara Falls. «Πρόκειται για παιχνίδι, αλλά φέρνει αποτελέσματα», βεβαιώνει ο
Νταν Τιμπς. Όπως γράφει μάλιστα η ιστοσελίδα της εταιρείας που το διαθέτει, το
παιχνίδι βοηθά τους γονείς να επικοινωνούν με τα παιδιά τους για θέματα
σεξουαλικών σχέσεων, ναρκωτικών και κρυφών παθών.

Μόνο ένας διεστραμμένος κάτοικος μιας χώρας που υποπτεύεται ακόμα και τον
ίσκιο της θα μπορούσε να χαρακτηρίσει «επικοινωνία» αυτό το είδος της παιδικής
ανάκρισης. Μόνο ένας αποτυχημένος γονιός, ένας γονιός που δεν έχει καμιά
συναισθηματική ή ψυχική σχέση με το παιδί του, θα μπορούσε να βάλει αυτό το
παιχνίδι στο σπίτι του. Η σημερινή Αμερική, όμως, φαίνεται πως είναι γεμάτη
από τέτοιους ανθρώπους. Η επιτυχία του παιχνιδιού είναι τόσο μεγάλη, που ο
εφευρέτης του κατασκεύασε και μια εκδοχή για ενήλικους. Οι ερωτήσεις εδώ είναι
του τύπου: «Έχεις ποτέ ψάξει το φαρμακείο κάποιου φίλου σου στη διάρκεια μιας
επίσκεψης στο σπίτι του;». «Έχεις ποτέ κατουρήσει στο ντους;». «Ντρέπεσαι για
τους γονείς σου;». Αφόρητη ανία, απέραντη βλακεία.

Τα τεστ αλήθειας έχουν αποδειχθεί εδώ και χρόνια αναξιόπιστα και
αντιεπιστημονικά, επισημαίνει ο κοινωνιολόγος Ντέηβιντ Ρέιντορφ,
χαρακτηρίζοντας θλιβερό να καταλήγει μια κοινωνία σε τέτοια μέσα για να
καθιστά δυνατή την επικοινωνία των γονιών με τα παιδιά τους. Στο κάτω-κάτω, το
ψέμα έχει συχνά ευεργετικό και λυτρωτικό χαρακτήρα, αποτελεί διέξοδο και
καταφύγιο, εργαλείο αντίστασης στη δικτατορία των μεγάλων. Τα παιδιά θα βρουν
τρόπο να ξεγελάσουν και αυτόν τον αντίπαλο, είναι βέβαιο.