Δρόμοι

Ο Ασόκα…

… ο μεγάλος ηγεμόνας των Ινδιών, όταν φαντάστηκε το πολιτικό ιδεώδες του,
άντλησε από τη μεγάλη ινδοευρωπαϊκή παράδοση, από τους βραχμάνους μέχρι τον
Μέγα Αλέξανδρο και τους επιγόνους του. Έτσι ονειρεύτηκε να γίνει ο ηγεμόνας
που αντιστέκεται στη βία της Ιστορίας. Έτσι ανακάλυψε το κρυφό θεμέλιο του
σύμπαντος: τον νόμο που δείχνει το ηθικό και κοινωνικό χρέος καθενός, την
αυτοκυριαρχία, τη συμπόνια, τον σεβασμό. Και έτσι ανέβηκε στον «ηλιακό τροχό».
Και όσο αυτός ανέβαινε στον ουρανό τόσο τα δέντρα από κάτω γέμιζαν καρπό, τα
γεννήματα πλήθαιναν, τα ψάρια αυγάτιζαν, τα βουνά έσταζαν μέλι.

Μα η φωνή…

… του ανθρώπου μπορούσε να ξεχαστεί. Έτσι έβαλε σοφούς να γυρίζουν από άκρη
σε άκρη το βασίλειό του και να διαβάζουν τους νόμους του σε καθέναν ξεχωριστά,
σαν να ήταν αυτοί οι νόμοι μηνύματα προσωπικά. Και έβαλε άλλους να τους
γράψουν πάνω σε βράχους. Στην Κανταχάρ του Αφγανιστάν τούς έγραψαν στα
ελληνικά και τα αραμαϊκά, τις δυο επίσημες γλώσσες της εποχής. Όταν ο Ασόκα
μετέφρασε τους νόμους του στα ελληνικά, οι Έλληνες της Κανταχάρ, εγγόνια του
Αλεξάνδρου που διηγούνταν ακόμη την Ιλιάδα και έχτιζαν πολιτείες σαν την Αθήνα
και την Κόρινθο «εκεί όπου η Ελλάδα ήταν παντού», τον λάτρεψαν. Βρήκαν σε
αυτούς τους νόμους ιδέες που τους ήταν από παλιά γνωστές.

Οι γιοι…

… και τα εγγόνια του Ασόκα, όμως, δεν φάνηκαν αντάξιά του. Η αυτοκρατορία
του διαλύθηκε. Οι νόμοι του ξεχάστηκαν. Ώσπου τους ανακάλυψαν κάτι
αρχαιολόγοι, μόλις τον δέκατο ένατο αιώνα, σκαλισμένους πάνω σε βράχους.
Ανοχή, σεβασμός, σύνεση, αγάπη για τα δέντρα, για τα ζώα, για τους ανθρώπους,
έλεος. Άραγε εφαρμόστηκαν ποτέ ή έμειναν για πάντα ένα απατηλό όνειρο ενός
μοναχικού ηγεμόνα που είχε γνωρίσει την οδύνη; Από τον μεγάλο αυτοκράτορα δεν
απέμεινε τίποτα. Όλα ξεχάστηκαν: πόλεμοι, σφαγές, εξουσία, μετάνοια. Ο θρύλος
που γεννήθηκε αργότερα παρηγόρησε τη σκιά του, που χάθηκε ποιος ξέρει πού.
Στον θρύλο έγινε εκείνος που είχε ονειρευτεί να γίνει και που κανείς δεν έγινε
ποτέ: ο ηγεμόνας του κόσμου που αντιστέκεται στη βία της Ιστορίας. Ο κυρίαρχος
των στοιχείων, της γης, του νερού, του αέρα, της φωτιάς και του πλήθους των
πνευμάτων. Εκείνος που έκανε να γυρίσει ο τροχός του κόσμου. Όμοιος του
Αλεξάνδρου, κυρίαρχου του νερού, του αέρα και της φωτιάς, που την ιστορία του
είχε διηγηθεί στον Ασόκα η Ελληνίδα γιαγιά του, όταν ήταν παιδί.

Στο τραγούδι…

… της πέτρας, μονάχα σε αυτό ήλπιζε ο Ασόκα. Μα φοβόταν πάντα μήπως ο νόμος
του ξεχαστεί, μήπως λαθέψει το χέρι του λιθοξόου ή μήπως λειώσει ο βράχος.
Πέρασαν 2.000 χρόνια και βρήκαμε τους νόμους του, μα οι λέξεις μοιάζουν να
δαγκώνουν την ουρά τους σαν κομμένες χορδές. Δεν είμαστε ακόμη έτοιμοι να
ακούσουμε τη μουσική τους.