Δρόμοι

Χρώματα…

… βαφές, μπογιές. Εμμονές. Για κάποιους ανθρώπους που δεν μπορούν να
κοιτάξουν ένα κόκκινο πουκάμισο ή έναν γαλάζιο τοίχο χωρίς να αναρωτηθούν τη
βαθύτερη σημασία του. Ένας τέτοιος άνθρωπος είναι και η Βικτώρια Φίνλεϊ. Για
να δούμε πώς έγραψε το βιβλίο της για το «Χρώμα» (εκδ. Ballantine), πρέπει
πρώτα να πάρουμε στο χέρι έναν χάρτη. Έναν τέτοιο χάρτη πήρε στο χέρι του ο
δημοσιογράφος Μάθιου Πράις και ακολούθησε τη συγγραφέα στην εξερεύνηση της
ώχρας, στις τελετουργίες των αυτοχθόνων της Αυστραλίας, και στα μυστήρια της
πορφύρας, στις λιβανέζικες ακτές των Φοινίκων.

Τι σπρώχνει…

… άραγε κάποιον να αναρωτηθεί: «Πού στο Αφγανιστάν μπορώ να βρω λουλάκι;
Γιατί ο ουρανός είναι γαλανός;» Με τέτοιες και με άλλες απορίες καταλήγεις να
γράψεις ένα βιβλίο με ένα σωρό μυστήρια για το πορτοκαλί, το κίτρινο, το
πράσινο, το βιολετί, όχι πια μια πραγματεία για τη χρωματική αρμονία, αλλά ένα
παράξενο ημερολόγιο γεμάτο άπληστους εφευρέτες, τρελαμένους ζωγράφους,
ανθρώπους «βαμμένους» στα μυστήρια των χρωμάτων. Το κόκκινο, το γαλάζιο και το
πορφυρό πλημμυρίζουν τις σελίδες. Απέναντί τους, χρώματα που δεν είναι
χρώματα: το φαιό, το μαύρο, το λευκό. Ποιος ξέρει γιατί;

Δεμένα…

… με τη ζωή και τον θάνατο είναι τα χρώματα. Και ούτε είναι τυχαίο που «το
μαύρο το πουλούσαν πειρατές στην Καραϊβική, που το λευκό έχει μέσα του ένα
δηλητήριο και που το φαιό και το μαύρο πίστευαν κάποτε πως τα έφτιαχναν από
πεθαμένους». Το πιο άσπιλο χρώμα, που με αυτό οι μεγαλύτεροι ζωγράφοι θέλησαν
να συλλάβουν το πνεύμα και το κάλλος του κόσμου, φτάνει στην άκρη του χρωστήρα
με ένα βαρύ τίμημα. «Το λευκότερο λευκό», γράφει η Φίνλεϊ, «είναι το πιο
απάνθρωπο, επειδή είναι φτιαγμένο από μόλυβδο». Η καρδιά του λευκού κρύβει
λοιπόν μέσα της μαύρο μολύβι, τέτοιο που φαρμάκωσε πολλούς ζωγράφους και
εργάτες και κυράδες που φτιασιδώνονταν με αυτό μπροστά στον καθρέφτη τους και
παιδιά που το έβαζαν στο στόμα τους. Τίποτα δεν είναι ποτέ μονάχα αυτό που
φαίνεται. Πάντα είναι και κάτι άλλο. Ακόμη και το λευκό. «Πορτοκαλί» συναγερμό
έχουν σημάνει οι αρχές στην Αμερική, επικαλούμενες τον κίνδυνο τρομοκρατικής
επίθεσης. Μόνο που δεν πρόκειται για πορτοκαλί, αλλά για φαιό, όπως το χρώμα
της προπαγάνδας που ετοιμάζει τον πληθυσμό για πόλεμο.

Υπάρχει…

… ένα χρώμα στην παλέτα που είναι πραγματικά φτιαγμένο από θάνατο: το άλικο
κόκκινο από καρμίνιο. Στη Χιλή, υπάρχουν κάτι φυτείες με σουβλερούς κάκτους.
Μόνο που δεν βγαίνει από αυτούς το καρμίνιο. Οι αγρότες παραμονεύουν και
μαζεύουν τα έντομα κοχενίλλες που έχουν το συνήθειο να κάθονται πάνω σε αυτούς
τους κάκτους. Λειώνουν τα έντομα και από το αίμα τους παίρνουν τη βαφή που
λέγεται καρμίνιο. Κόκκινο χρώμα, κατακόκκινο, ταιριαστό με τη βαφή που κάθε
τόσο βάφει τα χέρια του ο κόσμος.