Διαστάσεις Οι νέες συμμαχίες

Η αμερικανική υπερδύναμη κυριαρχεί στον πλανήτη. Ο αμερικανικός γίγαντας
ετοιμάζεται να πολεμήσει μόνος του, αποδεικνύοντας την παντοδυναμία του. Ο
αμερικανικός ιμπεριαλισμός θα μας πνίξει. Είναι όμως πράγματι έτσι; Ή μήπως
συμβαίνουν κι άλλες, υπόγειες διεργασίες;

«Ειδικές Δυνάμεις» (σκίτσο από τον Νιου Γιόρκερ)

Τέσσερις νέες, και εν πολλοίς απροσδόκητες, γεωπολιτικές συμμαχίες
συγκροτούνται τον τελευταίο καιρό στον πλανήτη, παρατηρεί ο γνωστός Γάλλος
αναλυτής Αλεξάντρ Αντλέρ σε άρθρο του στη Φιγκαρό. Η πρώτη οικοδομείται
στη Λατινική Αμερική: ένα μέρος του «νέου κόσμου» παίρνει σιωπηρά τις
αποστάσεις του από τις Ηνωμένες Πολιτείες και στρέφει το ενδιαφέρον του προς
τη Γηραιά Ήπειρο. Όλα θα εξαρτηθούν εδώ από την οικονομική διαύγεια και την
πολιτική ευελιξία που θα επιδείξει το Εργατικό Κόμμα του Λούλα. Αν η νέα
κυβέρνηση της Βραζιλίας μπορέσει να δώσει στη Βενεζουέλα του Τσάβες μια
αξιοπρεπή διέξοδο από την κρίση, θα μπορέσει να παρασύρει σε ένα νέο
κρατικο-λαϊκιστικό μοντέλο την Αργεντινή, το Περού, τη Χιλή, ακόμη και την
Κολομβία.

Η δεύτερη σύγκλιση παρατηρείται στην Ασία και έχει παραδόξως τις ρίζες της στη
Βόρεια Κορέα. Η πυρηνική πρόκληση του Κιμ Γιονγκ-ιλ έχει μεσοπρόθεσμα δύο
συνέπειες: Πρώτον, επιταχύνει την αποδέσμευση της Ουάσιγκτον από μια μάταιη
σύγκρουση. Δεύτερον, υποχρεώνει την Κίνα και την Ιαπωνία να εντείνουν τη
συνεργασία τους, καθώς δεν θέλουν βέβαια να δουν μια κορεατική υπερδύναμη,
οικονομικά ανεπτυγμένη στον Νότο και πυρηνικά εξοπλισμένη στον Βορρά. Ο Νέρων
της Πυονγκ Γιανγκ προετοιμάζει έτσι, άθελά του ίσως, την οικοδόμηση μιας
μεγάλης ασιατικής αυτοκρατορίας.

Η τρίτη συμμαχία μάς είναι πιο οικεία: πρόκειται βέβαια για την αναβίωση του
γαλλογερμανικού άξονα. Αν αυτή η αναβίωση στηριζόταν μόνο στο θεμέλιο του
αντιαμερικανισμού, δεν θα ήταν παρά ένα πρόσκαιρο φαινόμενο. Το Παρίσι και το
Βερολίνο συμφωνούν όμως και στους μελλοντικούς θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
καθώς και στο πρόσωπο που θα μπορούσε να διοικήσει αύριο τη «νέα» Ευρώπη: τον
Γιόσκα Φίσερ, φυσικά.

Άκρως ενδιαφέρουσες είναι, τέλος, οι διεργασίες στον μουσουλμανικό κόσμο. Η
πρόσφατη συνάντηση κορυφής στην Τουρκία με αφορμή τις ανησυχίες για τον πόλεμο
στο Ιράκ αποτέλεσε το πρώτο βήμα για τη δημιουργία μιας τρίτης μουσουλμανικής
δύναμης, που αποτελείται από την Τουρκία, την Αίγυπτο, τη Σαουδική Αραβία, τη
Συρία και το Ιράν. Χωρίς να πάψουν να παίζουν στο ευρωπαϊκό γήπεδο, οι Τούρκοι
ισλαμιστές καταφέρνουν έτσι να δώσουν την ψευδαίσθηση μιας «οθωμανικής
επιστροφής», που έχει (προς το παρόν) μετριοπαθή, ρεαλιστικό και
αντιαμερικανικό χαρακτήρα.

Η μεγάλη κρίση που προκλήθηκε από τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου φαίνεται
έτσι να διευκολύνει ανακατατάξεις και συμμαχίες που υπό φυσιολογικές συνθήκες
θα χρειάζονταν δεκαετίες για να αναπτυχθούν. Οι συμμαχίες αυτές μπορεί να
αποκρυσταλλωθούν πριν ακόμη τελειώσει ο πόλεμος στο Ιράκ. Για να αποδειχθεί
έτσι ότι η αμερικανική παντοδυναμία είναι ένας (ακόμη) μύθος.