«Η Ευρώπη δίνει εξετάσεις»

Σε μια από τις κρισιμότερες περιόδους των διεθνών σχέσεων της τελευταίας
δεκαετίας, με την ανθρωπότητα να βρίσκεται στα πρόθυρα πολέμου, η Ε.Ε.
καλείται να αποσαφηνίσει την ταυτότητά της και να αποδείξει ότι όντως μιλάει
με μια φωνή και αποτελεί δύναμη παγκόσμιας εμβέλειας.

«Το Ιράκ είναι μια σημαντική κρίση μέσα από την οποία θα δοκιμασθεί η Ε.Ε., η
οποία δίνει καθημερινά εξετάσεις τόσο για τον εαυτό της όσο και για τον ρόλο
της στον κόσμο», δηλώνει στα «ΝΕΑ» ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Παπανδρέου, ο
οποίος βρίσκεται στο τιμόνι της «ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής» σε μια
χρονική στιγμή κατά την οποία δεν έχει ξεκαθαρίσει ποιος έχει τα κλειδιά, ούτε
αν το όχημα διαθέτει δική του μηχανή. Πάντως, παρά τις διαφορετικές απόψεις
που ακούγονται για το παρόν και το μέλλον της Ευρώπης, ο κ. Παπανδρέου
παραμένει αισιόδοξος λέγοντας ότι «κάθε βήμα είναι βήμα ενοποίησης».

Η ελληνική προεδρία καλείται να γεφυρώσει αποκλίνουσες προσεγγίσεις του
ζητήματος του Ιράκ από τους «15», και τώρα πλέον «25». Η Ε.Ε. είναι χωρισμένη
σε δύο ομάδες, με τις περισσότερες χώρες (18 από τις 30 της Ευρώπης, και 13
από τις «25» της Ε.Ε.) να εκφράζουν πλέον ανοιχτά την αλληλεγγύη τους προς τις
ΗΠΑ. Πριν από δέκα ημέρες εμφανίσθηκαν οι «8» (Βρετανία, Ιταλία, Ισπανία,
Δανία, Πορτογαλία, Πολωνία, Τσεχία, Ουγγαρία). Προχθές ακολούθησαν και οι δέκα
χώρες της Ανατολικής Ευρώπης (Ρουμανία, Βουλγαρία, Σλοβακία, Σλοβενία,
Λιθουανία, Εσθονία, Λετονία, Κροατία, Αλβανία και ΠΓΔΜ). Η κίνηση των
τελευταίων δεν εκπλήσσει. Προσβλέπουν στη συμμετοχή τους στο ΝΑΤΟ ενώ, όπως
τόνιζε Έλληνας διπλωμάτης με εμπειρία στην Αν. Ευρώπη, «από την περίοδο του
Ψυχρού Πολέμου έως και σήμερα, στις χώρες αυτές βλέπουν την Αμερική ως τον
κατ’ εξοχήν εκφραστή της ελευθερίας και της Δημοκρατίας και θέλουν να
ταυτίζονται με αυτήν».

Κοινή ευρωπαϊκή πολιτική. Στη διάρκεια συνάντησης που είχαν οι τέσσερις
υπ. Εξωτερικών των μελών της Ε.Ε. που συμμετέχουν στο Συμβούλιο Ασφαλείας, και
έγινε με πρωτοβουλία του κ. Παπανδρέου μετά την παρουσίαση του Κόλιν Πάουελ,
επιβεβαιώθηκε ότι για το ζήτημα του Ιράκ έχουν διαμορφωθεί δύο «στρατόπεδα»:
Γερμανία και Γαλλία από τη μια, Βρετανία και Ισπανία από την άλλη. Σε κάποιο
σημείο, μάλιστα, ο Ντομινίκ ντε Βιλπέν εξερράγη ζητώντας από τον Τζακ Στρο να
επιλέξει εάν θα συνταχθεί με τις ΗΠΑ ή την Ε.Ε. «Οι τέσσερις μίλησαν και
ακούσθηκαν οι απόψεις τους», λέει με διπλωματική ευγένεια ο κ. Παπανδρέου. Και
συνεχίζει: «Υπάρχουν, όντως, διαφορετικές προσεγγίσεις. Μερικοί δίνουν
μεγαλύτερη έμφαση στον ΟΗΕ, άλλοι τονίζουν την ανάγκη, ούτως ή άλλως, να
προχωρήσει η αντιμετώπιση του Σαντάμ Χουσεΐν, αλλά έχω την αίσθηση ότι η Ε.Ε.
είναι μια δημοκρατική Ένωση, η οποία περνάρει από ένα στάδιο ωρίμανσης σε ό,τι
αφορά την εξωτερική της πολιτική». Ταυτόχρονα, επιμένει ότι «υπάρχει ξεκάθαρη
κοινή θέση της Ε.Ε. και αυτή είναι η υποστήριξη του ΟΗΕ και η ανάγκη πλήρους
συμμόρφωσης του Σαντάμ Χουσεΐν». Όσο για τη συνέχεια, και την τελική στάση της
Ε.Ε. έναντι μιας πιθανής πολεμικής επιχείρησης, δηλώνει ότι «για τα επόμενα
βήματα θα έχει ενδιαφέρον η έκθεση των Μπλιξ και Ελ Μπαραντέι την ερχόμενη
Παρασκευή, και η προσπάθεια της ελληνικής προεδρίας θα είναι να υπάρξει κοινή
θέση των Ευρωπαίων».

Οι ΗΠΑ. Καθώς πλησιάζει η κρίσιμη ώρα, η Ουάσιγκτον δηλώνει ανοικτά ότι
εκλαμβάνει τη στάση κάθε χώρας ως ενδεικτική των προθέσεών της σε ό,τι αφορά
τις σχέσεις της με τις ΗΠΑ. «Είστε ή μαζί μας ή εναντίον μας», είχε δηλώσει ο
Πρόεδρος Μπους αναφερόμενος στον πόλεμο κατά της διεθνούς τρομοκρατίας. Η
συγκεκριμένη προσέγγιση μπορεί να ακούγεται απλουστευτική, αποτελεί όμως την
πυξίδα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής στη νέα πραγματικότητα που
διαμόρφωσε η 11η Σεπτεμβρίου.

Η Αθήνα «γεφυροποιός»

Η ελληνική προεδρία καλείται να διαχειρισθεί και την αντιπαράθεση Ευρώπης –
ΗΠΑ. Η ιστορική συγκυρία βρίσκει την Αθήνα να προεδρεύει της Ε.Ε. τη στιγμή
που εμφανίζεται ένα πρωτόγνωρο ρήγμα στις σχέσεις των δύο πυλώνων της
ελεύθερης δημοκρατικής Δύσης. «Εμείς θέσαμε τον διάλογο Ε.Ε. – Αμερικής ως
προτεραιότητα της προεδρίας μας και νομίζω ότι τώρα το θέμα αυτό αναδεικνύεται
ακόμη περισσότερο. Οι επόμενοι μήνες θα μας δώσουν την ευκαιρία να συζητήσουμε
με την Αμερική για τη συμπληρωματικότητα των ρόλων ή και τις διαφορετικές
προσεγγίσεις που έχουμε παρά τις κοινές μας ρίζες και αξίες» λέει ο κ.
Παπανδρέου, ο οποίος επιλέγει μια αισιόδοξη ερμηνεία της σημερινής κατάστασης:
«Μπορεί να είναι και μια θετική εξέλιξη, να μας φέρει δηλαδή πιο κοντά, και να
δούμε πώς, με διαφορετικά μέσα, αντιμετωπίζουμε τις ίδιες κρίσεις. Η Ευρώπη
είναι ένα οικοδόμημα ειρήνης που έχει τις δικές της εμπειρίες οι οποίες είναι
πολύ σημαντικές και ουσιαστικές για την αντιμετώπιση κρίσεων σε όλο τον κόσμο.
Είναι μια ευκαιρία να συζητηθούν αυτά».

Ευρωατλαντική καχυποψία: Την ίδια στιγμή πολιτικοί και διαμορφωτές της
κοινής γνώμης και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού ρίχνουν καθημερινά «λάδι στη
φωτιά».

Οι Ευρωπαίοι μιλούν για έναν αλαζόνα πρόεδρο «κάουμπόι» που δεν ενδιαφέρεται
για τον υπόλοιπο κόσμο και είναι δέσμιος των πετρελαϊκών συμφερόντων και για
μια Αμερική, η οποία αυτοεγκλωβισμένη στην οικονομική και στρατιωτική ηγεμονία
της, επιδεικνύει μια συμπεριφορά που δημιουργεί πρόσφορο κλίμα για την
τρομοκρατία.

Από την πλευρά τους, οι Αμερικανοί βλέπουν μια «αχάριστη Ευρώπη», η οποία δεν
διδάχθηκε από τις συνέπειες του αρχικού «κατευνασμού» του Χίτλερ και είναι
πρόθυμη να κάνει τα «στραβά μάτια» και να συμβιώσει με έναν στυγνό δικτάτορα.

Μέσα σε αυτό το βαρύ κλίμα ο κ. Παπανδρέου θέλει να φέρει τις δύο πλευρές του
Ατλαντικού «πιο κοντά». Είναι αμφίβολο εάν θα τα καταφέρει στη σημερινή
«πολεμική» ατμόσφαιρα.