Δρόμοι

Σαν προχθές…

… πριν από εβδομήντα χρόνια, όσο περίπου κρατάει μια ανθρώπινη ζωή, ο
Αδόλφος Χίτλερ ορκιζόταν καγκελάριος της Γερμανίας, στις 30 Ιανουαρίου 1933.
Πάνω στα ερείπια της ανακωχής τού 1918 έκτισε την πολιτική φιλοσοφία του, που
της στάθηκε συνεπής μέχρι το τέλος της ζωής του. Πάνω από όλα είναι η ισχύς,
πίστευε ο Χίτλερ. Γι’ αυτόν, οι διαπραγματεύσεις, η λογική και οι διεθνείς
σχέσεις δεν ήταν παρά σοφιστείες. Γι’ αυτόν, η Γερμανία θα επιτελούσε την
ιστορική της αποστολή μονάχα αν οι Γερμανοί έκλειναν έξω από τις καρδιές τους
όλον τον υπόλοιπο κόσμο και σφίγγονταν σαν μια γροθιά γύρω από τον ασυμβίβαστο
ηγέτη τους.

Η άνοδος…

… του Χίτλερ στην εξουσία δεν ήταν καθόλου αναπόφευκτη. Έγινε καγκελάριος
επειδή απλούστατα το κόμμα του κέρδισε τον μεγαλύτερο αριθμό ψήφων σε
ελεύθερες εκλογές. Όμως, αν η γερμανική άρχουσα τάξη δεν είχε σκευωρήσει για
να τον στηρίξει, δεν θα είχε ορκιστεί ούτε εκείνη την αποφράδα ημέρα ούτε
καμιά άλλη. Χρειάστηκε ενάμιση χρόνο, ώσπου να αποκτήσει την απόλυτη εξουσία.
«Μακάρι να μπορούσαμε να καταγράφαμε ως ιστορική αλήθεια το ότι οι Γερμανοί
έτρεφαν εχθρικά συναισθήματα προς τον ηγέτη τους», σημειώνει στην καναδική
«Γκλόουμπ & Μέιλ» ο Τζέιμς Λάξερ, καθηγητής των Πολιτικών Επιστημών στο
Πανεπιστήμιο Γιορκ. «Δεν συνέβη αυτό, αλλά ακριβώς το αντίθετο». Ο εξοπλισμός
του Χίτλερ ξανάδωσε δουλειά στους άνεργους Γερμανούς. Τις παραμονές του Β’
Παγκοσμίου Πολέμου – όλοι οι ιστορικοί συμφωνούν σε αυτό – η δημοτικότητα του
Χίτλερ μεταξύ των Γερμανών ήταν τεράστια. Κανείς άλλος ηγέτης εκείνης της
εποχής δεν είχε γίνει αποδέκτης τόσης λατρείας.

Οι πρώτες νίκες…

… στον πόλεμο έπεισαν τους Γερμανούς πως, εκτός από πολιτική, ο Χίτλερ ήταν
και στρατιωτική ιδιοφυΐα. Ύστερα από όλη αυτήν τη δόξα και τα μεγαλεία, τι
ήταν άραγε εκείνο που οδήγησε στην πτώση του; Η αδυναμία του να αποδεχθεί πως
ακόμη και γι’ αυτόν, ακόμη και για τη Γερμανία, υπήρχαν κάποια όρια. Το 1941,
η εισβολή στη Σοβιετική Ένωση και η κήρυξη πολέμου κατά της Αμερικής
επισφράγισαν τη μοίρα του. Δύο χρόνια αργότερα, το 1943, στις 30 Ιανουαρίου
(πάλι αυτή η ημερομηνία), ο Χέρμαν Γκέρινγκ εκφωνούσε τον «επικήδειο» της
Έκτης γερμανικής στρατιάς στο Στάλινγκραντ. Και σε άλλα δύο χρόνια, ο Χίτλερ
κατέληγε με μια σφαίρα στο κεφάλι, στο καταφύγιό του.

Οι ηγέτες…

… του κόσμου σήμερα έχουν και αυτοί καταφύγια, έχουν και αυτοί ψηφοφόρους,
έχουν και αυτοί δημοτικότητα, έχουν και ιστορικά βιβλία. Ελπίζουμε να τα
διαβάζουν. Εβδομήντα χρόνια από τότε που ο Χίτλερ ανέβηκε στην εξουσία, όσο
περίπου κρατάει μια ανθρώπινη ζωή, κάποιοι από αυτούς τους ηγέτες εξακολουθούν
να πιστεύουν πως η ισχύς είναι η μοναδική λύση στα προβλήματα. Ας ελπίσουμε να
το μετανιώσουν, όσο είναι ακόμη καιρός. Η Ιστορία δεν έχει έλλειψη από
θλιβερές επετείους.