Δρόμοι

Για την Κοκό…

… Σανέλ, το Νο 5 ήταν η μυρωδιά της γυναίκας. Συνήθως έχουμε μια καχυποψία
μπροστά στον ερωτισμό, τον αισθησιασμό και την τρυφηλότητα, αυτά τα γνωρίσματα
που βάζουν στην τέχνη τους οι αρωματοποιοί και που τα έχουμε συνδέσει με την
πολυτέλεια. Είναι επειδή δεν ξέρουμε πώς ακριβώς πρέπει να αντιμετωπίσουμε το
άρωμα, κάθε φορά που αυτό εισβάλλει ξαφνικά στις αισθήσεις μας. Έτσι, μας
είναι ευκολότερο να το αντιμετωπίζουμε σαν εμπόρευμα.

Το άρωμα…

… όμως, έχει μια διαχρονική παράδοση, που ξεκινάει πολύ πριν από τη εξάπλωση
της εμπορευματικής κοινωνίας. Μπορεί κανείς σήμερα να φοράει Νερολί Σοβάζ, που
δημιουργήθηκε από τον Ολιβιέ Κριντ το 1994, αλλά και Φλερ ντε Μπουλγκαρί του
1845. Τα αρώματα δεν είναι μονάχα διαχρονικά, αλλά και «δημοκρατικά». Γιατί
εύκολα μπορεί σήμερα μια γυναίκα να φορέσει ό,τι και η βασίλισσα Βικτωρία
(Φλερ ντε Μπουλγκαρί), η Κολέτ (Ζικί) ή η Μαίριλιν Μονρόε (Μιτσούκο) – είναι
όλα τους αρώματα σχετικά προσιτά. Η παράδοση των αρωματοποιών είναι μακραίωνη.
Μερικά συστατικά των αρωμάτων είναι τόσο παλιά όσο και ο πολιτισμός. Ο λίβανος
είναι ένα βάλσαμο, η σμύρνα εκχύλισμα από ρίζα, δώρα αντάξια ενός Χριστού.
Γιατί το βάλσαμο της Μέκκας, ας πούμε, αξίζει δυο φορές το βάρος του σε ασήμι
και δεν βρίσκεται παρά μονάχα σε δύο φυτείες στη Συρία, η μια δεκαέξι
στρέμματα και η άλλη πολύ μικρότερη.

Όσο πιο λίγο…

… τόσο πιο ερωτικό, λέει η συγγραφέας Σούζαν Ίρβαϊν για το άρωμα. Πρέπει
πάντα να πέφτει σαν κεραυνός, σαν αιφνιδιασμός. Είναι το έλαιο της φαντασίας
μας, λέει ένας άλλος, ο Νίκολας Μπλίνκο. Το ευάλωτο σώμα αντιδρά στο άρωμα
γεννώντας ιδέες, φαντασιώσεις, ρομάντζα. Ποτέ δεν μπόρεσαν να σταθούν δυνατοί
οι συγγραφείς μπροστά στα αρώματα. Στο «Πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέι», ο Όσκαρ
Ουάιλντ γράφει πως ο μόσχος «συγχύζει το μυαλό» και πως οι βιολέτες «ξυπνούν
την ανάμνηση πεθαμένων ρομάντζων». Ο Προυστ δείχνει να είναι ολότελα
σκλαβωμένος στις αυθόρμητες αναμνήσεις και γράφει πως το άρωμα είναι «το
τελευταίο και το καλύτερο καταφύγιο, εκείνο που, όταν πια όλα τα δάκρυά μας
έχουν στερέψει, μπορεί να μας κάνει να ξανακλάψουμε». Πέρα από αυτή την
υποδούλωση στο υλικό, το άρωμα υποβάλλει στους συγγραφείς μια νέα ελευθερία,
έτσι όπως χαϊδεύει τη φαντασία – απόδειξη τα έργα τους.

Ο φιλόσοφος…

… μπορεί να βρει στο άρωμα το άγιο δισκοπότηρό του, λέει ο Μπλίνκο, τον
κρυφό δεσμό ανάμεσα στον υλισμό και την ελεύθερη βούληση. Το άρωμα ελευθερώνει
τις αισθήσεις, μα το περίγραμμά τους αφήνεται στη φαντασία. Όποτε οι μυρωδιές
μπερδεύουν τις αισθήσεις μας και δεν μπορούμε πια να ξεχωρίσουμε ούτε τις
καλές ούτε τις κακές, παρά μονάχα τις ένοχες, ας θυμόμαστε εκείνο που έλεγε η
Κοκό Σανέλ: το Νο 5 είναι η μυρωδιά της γυναίκας.