Ρaul Samuelson Περιμένουμε καλύτερες ημέρες για την οικονομία το 2003

Ο Paul Samuelson είναι καθηγητής Οικονομίας στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης (ΜΙΤ) και κάτοχος του βραβείου Νόμπελ Οικονομικών

Το 2002 ήταν, χωρίς αμφιβολία, απογοητευτικό για την παγκόσμια οικονομία. Η
χρονιά αυτή ξεκίνησε με τις καλύτερες προοπτικές, καθώς, τουλάχιστον από ό,τι
φαινόταν αρχικά, θα σημειωνόταν ανάκαμψη από την «ελαφριά» ύφεση που
εκδηλώθηκε το 2001. Ύφεση, η οποία δημιουργήθηκε όταν έσκασε η «φούσκα» στη
Γουώλ Στρητ.

Όμως, παρά την εορταστική περίοδο που διανύουμε, που είναι σημαντική ένδειξη
για το ενδιαφέρον που υπάρχει από τους καταναλωτές για διάφορα αγαθά, η
αμερικανική οικονομία δεν φαίνεται να επωφελείται σημαντικά.

Έτσι, τα στοιχεία είναι αντικρουόμενα. Τη μια ημέρα οι πωλήσεις αυτοκινήτων
και οι μεταβιβάσεις ακινήτων παρουσιάζουν αυξητικές τάσεις, ενώ την άλλη οι
εταιρείες ανακοινώνουν αποτελέσματα χειρότερα από τα αναμενόμενα.

Το κακό είναι ότι και ο υπόλοιπος κόσμος – στο μεγαλύτερο μέρος του
τουλάχιστον – χρειάζεται ένα ισχυρό «σπρώξιμο» από την αμερικανική ατμομηχανή.

Η Γερμανία, που ηγήθηκε της ανάπτυξης της Ευρώπης από το 1950 έως το 1980, δεν
φαίνεται να τα πηγαίνει, πια, τόσο καλά. Και η αναμενόμενη εδώ και χρόνια
ανάκαμψη της Ιαπωνίας, από την κρίση που έπληξε ολόκληρη τη χώρα όταν έσκασε η
«φούσκα» των ακινήτων και του χρηματιστηρίου, δεν έχει έρθει ακόμη.

Αν η αμερικανική ατμομηχανή αρχίσει να αγκομαχά και το 2003, οι προοπτικές δεν
θα είναι καλές για καμία οικονομία του κόσμου.

Δεν είναι υγιές φαινόμενο να βλέπουμε την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να έχει
τόσο μεγάλη εμμονή με τον πληθωρισμό, ώστε να στρέφει για καιρό την πλάτη στα
άλλα οικονομικά προβλήματα της Ευρώπης. Και, ακόμη χειρότερα, η Γερμανία, η
Ιταλία και η Γαλλία (δεσμευμένες από το Σύμφωνο Σταθερότητας) είναι
υποχρεωμένες να κάνουν συγκεκριμένες επιλογές, προκειμένου να αντιμετωπίσουν
τα ελλείμματα στους προϋπολογισμούς τους.

Την ίδια στιγμή, οι πρόσφατες αποκαλύψεις για ατασθαλίες ανώτατων στελεχών
επιχειρήσεων στις ΗΠΑ, δεν δίνουν καθόλου καλή εικόνα στον κόσμο (που είναι η
κινητήρια δύναμη των αγορών) και υποβαθμίζουν τις προοπτικές που έχουν τα
χρηματιστήρια.

Οι απάτες όλων των ειδών, βέβαια, δεν θα εξαλειφθούν ποτέ, όμως μια
δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση θα πρέπει να φροντίζει να περιοριστούν, κατά
το δυνατόν, αυτές οι απάτες.

Αυτήν την εποχή, το ενδεχόμενο ενός πολέμου εναντίον του Ιράκ συνασπίζει όλους
τους Αμερικανούς ψηφοφόρους γύρω από τον πρόεδρο των ΗΠΑ και έτσι, αυτόν τον
καιρό, η δημοτικότητα του Μπους είναι αυξημένη.

Μόνον όταν θα τελειώσει μια ενδεχόμενη πολεμική αναμέτρηση, ή όταν θα
εξαλειφθούν οι φόβοι για μια σύγκρουση, οι Αμερικανοί θα αρχίσουν να χάνουν
την υπομονή τους με τον επικεφαλής του κράτους.

Ένα σενάριο για το 2003

Στο μεταξύ, όμως, όσοι δεν είναι οικονομολόγοι, θα ήθελαν πολύ να ξέρουν ποιο
είναι το πιθανό μέλλον της αμερικανικής οικονομίας και γιατί η «ατμομηχανή»
αυτή είναι τόσο σημαντική για την ευημερία, τόσο στις ΗΠΑ όσο και στον
υπόλοιπο κόσμο. Θα ήθελα, λοιπόν, να επισημάνω τα ακόλουθα:

* Η πιθανότητα να έχουμε μια νέα αμερικανική ύφεση, το 2003, δεν είναι
μηδενική. Όμως, πιστεύω ότι, τουλάχιστον οι Ηνωμένες Πολιτείες, έχουν πολλές
πιθανότητες να την αποφύγουν.

* Το πιο πιθανό είναι ότι η πραγματική ανάπτυξη της οικονομίας θα
κυμανθεί περίπου στο 2,5% με 3,5%. Βέβαια, δεν πρόκειται να επιστρέψουμε στην
καλή οικονομική κατάσταση που υπήρχε επί προεδρίας Κλίντον, στα τέλη της
δεκαετίας του ’90, αλλά ούτε και θα δούμε «φούσκες», όπως αυτές που
δημιουργήθηκαν στον τεχνολογικό κλάδο και, τελικά, «έσκασαν» τον Μάρτιο του
2000.

* Τα εταιρικά κέρδη θα είναι υπολογίσιμα. Όμως, όταν θα καθιερωθούν
αυστηρότεροι κανόνες διαφάνειας, τα αποτελέσματα που θα ανακοινώνονται θα
είναι περισσότερο πραγματικά παρά θεωρητικά.

* Οι θέσεις εργασίας θα αυξηθούν αρκετά. Όμως, θα εξακολουθήσουν να
υπάρχουν απολύσεις. Η παραγωγικότητα αναμένεται και αυτή να αυξηθεί σε λογικά
επίπεδα.

Ο πρόεδρος της Κεντρικής Τράπεζας των ΗΠΑ, Άλαν Γκρίνσπαν, δεν θα πρέπει να
αγνοήσει το ενδεχόμενο η ανάπτυξη στην παραγωγικότητα να δημιουργήσει
πλασματική εικόνα όσον αφορά τον ρυθμό αύξησης της απασχόλησης.

* Για τις χώρες που εξάγουν προϊόντα από την Ασία, την Λατινική Αμερική
ή ακόμη και την Ευρώπη, το σενάριό μου, το οποίο υποστηρίζει ότι θα υπάρξει
μικρή ανάκαμψη στις ΗΠΑ, περιέχει καλά νέα. Έτσι, λογικά, η παγκόσμια
οικονομία θα αποφύγει τον κίνδυνο να «φρενάρει».

Ίσως όλα αυτά δεν είναι τα καλύτερα νέα που θα περίμενε να ακούσει κανείς,
τουλάχιστον όσον αφορά τις προοπτικές της αμερικανικής αλλά και της παγκόσμιας
οικονομίας, όμως υπάρχει γνήσια αισιοδοξία και πίστη ότι θα έρθουν καλύτερες
ημέρες.

© Tribune Media Services International, 2002