Η «παρέα» με τον άνθρωπο άλλαξε τον σκύλο!

«Ο άνθρωπος σε ό,τι αφορά τη σχέση του με τον σκύλο, πήρε αυτός το πάνω χέρι στην εξέλιξη του ζώου, αφήνοντας κατά μέρος τη δουλειά που θα έκανε η φύση από μόνη της», λέει στα «ΝΕΑ» ο καθηγητής Φυσιολογίας των Ζώων στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης κ. Παύλος Μπρίκας

Μοιράζονται την ίδια στέγη με τον άνθρωπο εδώ και 14.000 χρόνια. Το μόνο που
λείπει, λοιπόν, είναι να μιλήσουν την ίδια γλώσσα! Αυτό βέβαια δεν είναι
δυνατόν να συμβεί – το πολύ 100 λέξεις έχει αποδειχθεί ότι μπορεί να μάθει
ένας σκύλος – όμως τα συμπαθή τετράποδα έχουν καταφέρει κάτι πολύ πιο
σημαντικό: είναι σε θέση να καταλαβαίνουν τον άνθρωπο και να ερμηνεύουν τη
συμπεριφορά και την ψυχική του διάθεση.

Μια νέα έρευνα, που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στην έγκυρη επιστημονική επιθεώρηση
«Science», ήρθε να μας πει ότι οι σκύλοι, περισσότερο ακόμη κι από τους
χιμπατζήδες που μορφολογικά είναι πιο κοντά σε εμάς, μπορούν να «συνεννοηθούν»
με τον άνθρωπο καλύτερα από οποιοδήποτε άλλο ζώο. Σαν, δηλαδή, οι εμπειρίες
όλων αυτών των χρόνων από τη συμβίωσή τους μαζί μας, να έχουν περάσει σταδιακά
στα γονίδιά τους και να κληρονομούνται, με τον τρόπο αυτό, από γενιά σε γενιά.
Θα έλεγε κανείς πως άθελά του ο άνθρωπος, με όλη αυτή τη στοργή που περιέβαλλε
για χιλιάδες χρόνια τον σκύλο, μιλώντας του και χειρονομώντας κάθε φορά που
ήθελε να τον διατάξει, συνέβαλε στην ανάπτυξη της ευφυΐας του ζώου και στην
καλλιέργεια διαφόρων ικανοτήτων του.

Ο Μπράιν Χέιρ, από το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, θεωρεί πολύ πιθανό ότι
στα γονίδια των σκύλων έχουν «γραφτεί», όλα αυτά τα χρόνια, «κώδικες
επικοινωνίας» και «τρόποι συμπεριφοράς», με αποτέλεσμα τα συμπαθή τετράποδα να
ξέρουν πολύ καλύτερα από οποιοδήποτε άλλο ζώο πώς να χειριστούν τον αφέντη
τους.

Ο ομότιμος καθηγητής Φυσιολογίας των Ζώων στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης και συγγραφέας βιβλίων πάνω στη συμπεριφορά των σκύλων, κ. Παύλος
Μπρίκας, λέει στα «ΝΕΑ» πως ο άνθρωπος σε ό,τι αφορά τη σχέση του με τον
σκύλο, πήρε αυτός το πάνω χέρι στην εξέλιξη του ζώου, αφήνοντας κατά μέρος τη
δουλειά που θα έκανε η φύση από μόνη της. «Ο άνθρωπος από την πρώτη στιγμή
άρχισε να κάνει μια επιλογή. Έπαιρνε τα πιο υγιή σκυλιά, έβλεπε τι ικανότητες
έχουν και στη συνέχεια με διάφορους τρόπους προσπαθούσε να τους τονώσει αυτές
τις ικανότητες. Πολύ αργότερα βέβαια με αυτόν τον τρόπο άρχισαν να
παρουσιάζονται και οι διάφορες ράτσες».

Ο Έλληνας καθηγητής τονίζει ακόμη ότι τα σκυλιά, χωρίς να έχουν εκπαιδευτεί,
μπορούν να αντιλαμβάνονται τη συμπεριφορά μας κρίνοντας από τον τόνο της φωνής
μας όταν τους μιλάμε, από τους μορφασμούς που κάνουμε, τις χειρονομίες, τον
τρόπο που προφέρουμε τις λέξεις. «Και φυσικά, όπως κάθε ζώο, τα σκυλιά έχουν
ιδιότητες τις οποίες ακόμη αγνοούμε».

Η ανθρώπινη «ασυλία»

Η θεωρία που οι περισσότεροι επιστήμονες αποδέχονται σήμερα, είναι ότι ο
σκύλος κατάγεται από τον λύκο. Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, πριν από
περίπου 135.000 χρόνια, ο άνθρωπος είχε κατά κάποιον τρόπο παραχωρήσει στον
λύκο ένα είδος «ασυλίας» στον καταυλισμό του και από αυτήν την ιδιότυπη
συμβίωση προήλθαν, χιλιάδες χρόνια αργότερα, οι σκύλοι όπως τους γνωρίζουμε
σήμερα.

Η καθηγήτρια στον Τομέα Ζωικής Παραγωγής του Τμήματος Κτηνιατρικής του
Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Αγγελική Τσερβένη -Γούσση, λέει στα
«ΝΕΑ» ότι «από συγκριτικές μελέτες που έγιναν γύρω από τους τρόπους δράσης των
σημερινών ποιμενικών σκύλων και των άγριων λύκων, προέκυψε ότι τα δύο αυτά
είδη παρουσιάζουν πολλές ομοιότητες μεταξύ τους, από την άποψη της τεχνικής
που χρησιμοποιούν».

Ο εθνολόγος Κόνραντ Λόρεντζ είχε υποστηρίξει ότι οι πρόγονοι του σημερινού
σκύλου ήταν τόσο οι λύκοι όσο και τα τσακάλια. Όμως, κάποιες μελέτες πάνω στη
συμπεριφορά και τη μορφολογία των σκύλων έδειξαν ότι μόνο από τον λύκο
προήλθαν οι σκύλοι, γεγονός το οποίο επιβεβαίωσε, το 1997, μια άλλη μελέτη
γενετικού περιεχομένου.

Στην περίπτωση αυτή, οι ερευνητές εξέτασαν ένα συγκεκριμένο τμήμα του DNA από
δεκάδες λύκους, σκύλους και τσακάλια, που ζούσαν σε διάφορες περιοχές του
κόσμου. Αυτό που διαπίστωσαν ήταν ότι το συγκρινόμενο τμήμα του DNA (το
μιτοχονδρικό DNA) των σκύλων και των λύκων, παρουσίαζε σημαντικές ομοιότητες,
ενώ εκείνο του σκύλου και των τσακαλιών παρουσίαζε συγκρινόμενο σημαντικές
διαφορές.

Σύμφωνα μάλιστα με μία ακόμη μελέτη οι πρόγονοι των σημερινών σκύλων έμοιαζαν
μορφολογικά με τους λύκους και γι’ αυτόν τον λόγο, κάποια πολύ παλιά
απολιθώματα μπορεί να αποδόθηκαν σε λύκους, ενώ ανήκαν σε σκύλους.

Σχέση… 14.000 ετών!

Η στενή σχέση του ανθρώπου με τον σκύλο τοποθετείται χρονικά εδώ και
τουλάχιστον 14.000 χρόνια. Ένα οστό από σαγόνι σκύλου που βρέθηκε στη
Γερμανία, χρονολογήθηκε πριν από 14.000 χρόνια και ένα άλλο στο Ισραήλ, πριν
από 12.000 χρόνια. Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, οι περισσότεροι τύποι
σκύλων άρχισαν να σχηματοποιούνται πριν από περίπου 2.500 χρόνια, ενώ κάποιες
ράτσες, σαν το θιβετιανό μαστίφ, υπάρχουν με τη μορφή που τις ξέρουμε σήμερα,
τουλάχιστον από το 1000 π.Χ. Γενικότερα όμως, οι περισσότερες ράτσες σκύλων
άρχισαν να σχηματίζονται με την παρέμβαση του ανθρώπου τα τελευταία 500
χρόνια, σύμφωνα με έρευνα που έγινε στο Βασιλικό Ινστιτούτο Τεχνολογίας στη Στοκχόλμη.