ΓΝΩΜΗ Ναι στα τετελεσμένα του 1974;

Το Σχέδιο Ανάν δεν είναι στην ουσία Σχέδιο του Ανάν, αλλά, κατά βάση το
απαύγασμα των διαπραγματεύσεων Κληρίδη – Ντενκτάς. Αξίζει να τονιστεί ότι σε
όλες τις άλλες παρεμφερείς μεσολαβητικές συνταγές με ανάλογα περιεχόμενα, όπως
τα Σχέδια Ντε Κουεγιάρ (1986, 1989) και Μπούτρος Γκάλι (1992), δεν είχαν
προηγηθεί τόσες ουσιαστικές διαπραγματεύσεις στις οποίες και οι δύο πλευρές
είχαν δείξει συνδιαλλακτική διάθεση και είχε βρεθεί, οριακά έστω, κοινό
έδαφος.

Το σχέδιο του γ.γ. του ΟΗΕ έγινε αποδεκτό ως βάση για συζήτηση από την Αθήνα
και τη Λευκωσία. Η Άγκυρα έχει επίσης στην ουσία συγκατανεύσει (και ας μην το
αντιλαμβάνονται πολλοί στη χώρα μας), αλλά προσπαθεί απεγνωσμένα να «πουλήσει»
την πιο διαλλακτική της στάση, κάπως άκομψα, με αντάλλαγμα τον ορισμό
ημερομηνίας έναρξης των διαπραγματεύσεων για ένταξη της ιδίας στην Ε.Ε. Ο
Ντενκτάς φαίνεται να λέει ναι και όχι, αλλά είναι βέβαιο ότι δεν μπορεί μόνος
του να αντιταχθεί στο Σχέδιο, όσο και αν δεν είναι της αρεσκείας του. Εκτός
από τη συγκυρία που είναι εις βάρος του, ίσως όσο ποτέ άλλοτε, η συντριπτική
πλειοψηφία των Τουρκοκυπρίων τάσσεται υπέρ της λύσης και ένταξης. Σήμερα ο
Ντενκτάς έμεινε με μόνους συμμάχους τούς απορριπτικούς Τουρκοκυπρίους που
φθίνουν και τους εθνικιστές απορριπτικούς ανάμεσα στους Τούρκους στρατιωτικούς
και στους πολιτικούς τύπου Γκιουρέλ και Μαχτσελί. Το μεγάλο παράδοξο όμως
είναι ότι ο Ντενκτάς βρίσκει υποστηρικτές και σε έναν άλλο χώρο, κάτι που
κανονικά είναι ανήκουστο. Βρίσκει υποστηρικτές ανάμεσα στους Ελληνοκυπρίους
και Έλληνες πολιτικούς και αναλυτές που αντιστρατεύονται με θέρμη το Σχέδιο
Ανάν και οποιαδήποτε ομοσπονδιακή λύση στο Κυπριακό. Όπως λέγεται εδώ και
χρόνια από αυτή τη σχολή σκέψης, «ευτυχώς για μας, ο Ντενκτάς είναι
αδιάλλακτος». Τώρα, δε, τρέμουν μήπως αναγκαστεί να μην είναι αδιάλλακτος.

Και ερχόμαστε στο χειρότερο δυνατό ενδεχόμενο, σε ένα βασανιστικό παράδοξο.
Δεν αποκλείεται το ιστορικό αυτό εγχείρημα επίλυσης και ένταξης να
βραχυκυκλωθεί από τους ανένδοτους απορριπτικούς Ελληνοκυπρίους. Κινδυνεύουμε
να δούμε τους Τουρκοκυπρίους να ψηφίζουν ενθουσιωδώς και με μεγάλη πλειοψηφία
(άνω του 80%) υπέρ του κοινού κυπριακού κράτους, της επιστροφής των
Ελληνοκυπρίων στις εστίες του (των μισών τώρα και πολλών άλλων σταδιακά, εντός
τακτής προθεσμίας), της αποχώρησης «των στρατευμάτων του Αττίλα» κ.ά. Δηλαδή,
οι Τουρκοκύπριοι οι ίδιοι να απορρίπτουν μια για πάντα τη λογική του Ντενκτάς
και των Γκρίζων Λύκων στην Τουρκία και, στην ουσία, να αποκηρύσσουν το
παράνομο αποσχιστικό κράτος τους (το «ψευδοκράτος»). Και από την άλλη, τους
Ελληνοκυπρίους να διχάζονται και να ψηφίζουν κατά του Σχεδίου ή, στην καλύτερη
περίπτωση, οριακά υπέρ του τροποποιημένου Σχεδίου Ανάν – και αυτό όχι τόσο
επειδή πιστεύουν στην επαναπροσέγγιση και στη χαλαρή ομοσπονδία (τη μόνη
ρεαλιστική λύση διά της οποίας αποφεύγεται η βέβαιη διχοτόμηση), αλλά για να
μη δυσαρεστήσουν την Ε.Ε. και κινδυνεύσει η ένταξη. Και διερωτάται κανείς
μήπως, τελικά, η πλειοψηφία των Ελληνοκυπρίων έχει αποδεχθεί εδώ και αρκετό
καιρό τα τετελεσμένα, αλλά για ευνόητους λόγους δεν είχε το θάρρος να το
παραδεχθεί; Ωστόσο, θέλω να ελπίζω ότι στο τέλος οι Ελληνοκύπριοι στο σύνολό
τους, όπως και οι Τουρκοκύπριοι, θα ακολουθήσουν τον κ. Κληρίδη και θα ταχθούν
αποφασιστικά υπέρ της λύσης απορρίπτοντας τη θέση του Ετζεβίτ και του
Κίσινγκερ, ότι το Κυπριακό λύθηκε το 1974 με τον «Αττίλα».

Ο Αλέξης Ηρακλείδης είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο
Πάντειο Πανεπιστήμιο.