Δρόμοι

Το δίλημμα…

… του κρατουμένου είναι το πιο γνωστό παιχνίδι από τη θεωρία των παιγνίων.
Σε αυτό οι δύο παίχτες – κρατούμενοι έχουν στη διάθεσή τους δύο μόνο
στρατηγικές: είτε να συνεργαστούν είτε να μη συνεργαστούν με τις αρχές. Αν
συνεργαστούν και οι δύο, θα κερδίσουν και οι δύο (στο σχήμα, 15+15=30). Αν δεν
συνεργαστεί ούτε ο ένας ούτε ο άλλος, θα χάσουν και οι δύο (5+5=10). Αν
συνεργαστεί μόνο ο ένας, θα κερδίσει μόνο ο άλλος και μάλιστα περισσότερα από
όσο αν συνεργάζονταν και οι δύο (20).

Το παιχνίδι…

… πήρε το όνομά του από την εξής υποθετική κατάσταση. Ας φανταστούμε δύο
κακοποιούς που συνελήφθησαν ως ύποπτοι ότι διέπραξαν ένα έγκλημα μαζί. Η
αστυνομία δεν έχει στα χέρια της αρκετές αποδείξεις για την ενοχή τους. Οι δύο
κρατούμενοι είναι απομονωμένοι μεταξύ τους και η αστυνομία τούς επισκέπτεται
χωριστά και τους κάνει την εξής πρόταση: όποιος από τους δύο δώσει στοιχεία
για τον άλλο, θα αφεθεί ελεύθερος. Αν ο ένας καρφώσει τον άλλον, αυτός που θα
συνεργαστεί θα κερδίσει περισσότερα, αφού θα αφεθεί ελεύθερος. Ο άλλος που
κράτησε το στόμα του κλειστό θα τιμωρηθεί αυστηρά, αφού δεν συνεργάστηκε με
τις αρχές και αφού παρουσιάστηκαν επαρκείς αποδείξεις εναντίον του. Αν
συνεργαστούν και οι δύο με τις αρχές, θα τιμωρηθούν και οι δύο, αλλά πολύ
λιγότερο από όσο αν είχαν αρνηθεί τη συνεργασία. Το δίλημμα βρίσκεται στο ότι
καθένας από τους δύο κρατουμένους έχει στη διάθεσή του μόνο δύο επιλογές και
στο ότι δεν μπορεί να πάρει τη σωστή απόφαση αν δεν ξέρει τι θα κάνει ο άλλος.

Το πρόβλημα…

… με το δίλημμα του κρατουμένου είναι ότι αν και οι δύο παίχτες φανούν
απόλυτα λογικοί, δεν θα αποφασίσουν ποτέ να συνεργαστούν. Γιατί ο ένας θα
πάρει την απόφαση που είναι καλύτερη γι’ αυτόν ανεξάρτητα από το τι θα κάνει ο
άλλος. Το παράδοξο είναι ότι, αν και οι δύο παίχτες φανούν λογικοί, κανείς
τους δεν θα αποφασίσει να συνεργαστεί και έτσι θα χάσουν και οι δύο.

Το παράδοξο…

… αυτό θα μπορούσε να λυθεί, αν οι δύο παίχτες είχαν τη δυνατότητα να
παίξουν αυτό το παιχνίδι πολλές φορές. Έτσι, θα θυμόταν ο ένας τη συμπεριφορά
του άλλου στα προηγούμενα παιχνίδια και θα μπορούσε να προβλέψει την απόφασή
του. Όμως, στην πραγματική ζωή σπάνια έχει κανείς αυτή την πολυτέλεια. Όταν
βρισκόμαστε μπροστά σε τέτοιες καταστάσεις, συνήθως δεν γνωρίζουμε τι θα κάνει
ο άλλος. Και θεωρούμε παράλογο να συνεργαστούμε, παρ’ όλο που μονάχα έτσι
βγαίνουμε όλοι κερδισμένοι.