ΛΙ ΣΙΛΒΕΡ «Είναι θέμα ελευθερίας και η κλωνοποίηση…»

«Όλες οι ιατρικές τεχνολογίες τα βάζουν με τη θέληση του Θεού. Κάθε φορά που θεραπεύουμε μια θανατηφόρο ασθένεια και εμποδίζουμε τον θάνατο, πάμε ενάντια στη θέληση του Θεού. Ή αποδέχεσαι ολόκληρη την Ιατρική ή την απορρίπτεις εξ ολοκλήρου», λέει στα «ΝΕΑ» ο καθηγητής Μοριακής Βιολογίας στο Πρίνστον, Λι Σίλβερ

Καθηγητής Μοριακής Βιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον και Δημοσίων
Υποθέσεων στη Σχολή Διεθνών και Εσωτερικών Υποθέσεων Woodrow Wilson, ο Λι
Σίλβερ (Lee Silver) συμφωνεί με τον Άλντους Χάξλεϊ – και το «Ένας θαυμαστός
νέος κόσμος» που εκδόθηκε το 1931 – ως προς τη δύναμη που έχει αποκτήσει ο
άνθρωπος στον τομέα της αναπαραγωγής. Διαφωνεί, όμως, μαζί του στο ποιος θα
χρησιμοποιήσει αυτήν τη δύναμη. Τον έλεγχο των νέων τεχνολογιών δεν θα τον
έχουν οι κυβερνήσεις, αλλά τα άτομα και τα ζευγάρια που θέλουν να αναπαραχθούν
κατ’ εικόνα και ομοίωση, γράφει ο Αμερικανός βιολόγος στο βιβλίο του
«Ξαναφτιάχνοντας την Εδέμ: Πώς η γενετική μηχανική και η κλωνοποίηση θα
μετασχηματίσουν την αμερικανική οικογένεια» («Remaking Eden: How genetic
engineering and cloning will transfom the American family»).

Η αντι-ουτοπία του Σίλβερ τοποθετείται το 2350. Υπάρχουν μόνο δύο
κοινωνικές τάξεις, όπου το κριτήριο για κάθε μέλος δεν είναι ο πλούτος, η φυλή
ή η μόρφωση, αλλά η ποιότητα των γονιδίων του. Στη μια τάξη ανήκουν οι
«γενετικά εμπλουτισμένοι», οι οποίοι έχουν γονίδια που δημιουργήθηκαν σε
εργαστήρια και είναι άτρωτοι σε όλες τις ασθένειες. Η άλλη αποτελείται από
τους φυσιολογικούς. Το γενετικό χάσμα ανάμεσα στους «εμπλουτισμένους» και τους
«φυσιολογικούς» αυξάνεται και στα μέσα του 24ου αιώνα η οικονομία, τα μέσα
ενημέρωσης, η δημόσια διοίκηση, ο στρατός, οι βιομηχανίες γνώσης και
επικοινωνίας ελέγχονται από την «εμπλουτισμένη τάξη».

Στο βιβλίο του επί της ουσίας υποστηρίζει την ανθρώπινη κλωνοποίηση. Θα
κλωνοποιούσε ο ίδιος τον εαυτό του; «Είναι ανακριβές να λέγεται ότι είμαι υπέρ
της κλωνοποίησης. Πιστεύω ότι αν και όταν η τεχνολογία γίνει ασφαλής και
αποτελεσματική για ανθρώπινη χρήση, θα πρέπει να επιτρέπεται στους υπογόνιμους
ανθρώπους να την χρησιμοποιήσουν, για ν’ αποκτήσουν παιδιά. Για μένα, είναι
θέμα αναπαραγωγικής ελευθερίας. Μια ακριβής αναλογία θα ήταν να πείτε ότι
είμαι υπέρ τού να έχουν οι γυναίκες την επιλογή να κάνουν έκτρωση, αλλά δεν
είμαι υπέρ της έκτρωσης. Η τεχνολογία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να
ξεπεραστεί η υπογονιμότητα. Δεν έχει κανέναν άλλο σκοπό. Εγώ δεν είμαι
υπογόνιμος, έχω τρία παιδιά κι έτσι δεν χρειάζομαι αυτή την τεχνολογία», λέει
στα «ΝΕΑ» ο Λι Σίλβερ, ο οποίος πιστεύει ότι η κλωνοποίηση είναι
υπερεκτιμημένη: «Δεν μπορεί να δημιουργήσει ένα προβλέψιμο παιδί, επειδή
κανένα παιδί δεν είναι προβλέψιμο. Το μόνο που μπορεί να κάνει, είναι να
επιτρέψει να γεννηθεί ένα παιδί με γονίδια ίδια με κάποιου άλλου. Όμως, ο
άνθρωπος είναι παραπάνω από μόνο γονίδια».

Αν είναι τόσο απλό, τότε, γιατί οι περισσότεροι αντιδρούν στην
κλωνοποίηση; «Περισσότεροι από το 90% των ανθρώπων που αντιδρούν, νομίζουν ότι
η κλωνοποίηση θα επιτρέψει να γεννηθούν παιδιά ρέπλικες συγκεκριμένων
ανθρώπων. Αυτά είναι επιστημονική φαντασία. Οι άνθρωποι αντιτίθενται σ’ αυτή
την άποψη της κλωνοποίησης, χωρίς να συνειδητοποιούν ότι η αντίληψή τους για
την κλωνοποίηση δεν έχει κανένα έρεισμα στην πραγματικότητα».

Είναι αλήθεια ότι στο μέλλον θα μπορούμε να καθορίσουμε και τα γονίδια της
προσωπικότητας; «Θυμηθείτε ότι στη φυσιολογική γονιμοποίηση τα μισά από τα
γονίδια ενός ανθρώπου “αντιγράφονται” στο παιδί. Η κλωνοποίηση στην ουσία δεν
αντιγράφει γονίδια. Απλώς, οι επιστήμονες βάζουν το σύνολο του κυττάρου ενός
ενηλίκου σ’ ένα εμβρυϊκό κύτταρο, το οποίο θα μπορούσε ν’ αναπτυχθεί σε
βλαστοκύτταρο, έμβρυο ή μωρό».

Η κλωνοποίηση τα βάζει με τη θέληση του Θεού. Πώς του φαίνεται η άποψη
αυτή; «Όλες οι ιατρικές τεχνολογίες τα βάζουν με τη θέληση του Θεού. Κάθε φορά
που θεραπεύουμε μια θανατηφόρο ασθένεια και εμποδίζουμε τον θάνατο, πάμε
ενάντια στη θέληση του Θεού. Ή αποδέχεσαι ολόκληρη την Ιατρική ή την
απορρίπτεις εξ ολοκλήρου».

Είναι λοιπόν, κατά της βιοηθικής… «Θα χαρακτήριζα τον εαυτό μου κάποιον που
αποστρέφεται την πρόχειρη, επιφανειακή σκέψη. Πολλοί βιοηθικοί μιλούν εναντίον
της βιοτεχνολογίας, χωρίς να καταλαβαίνουν ότι η ίδια η επιστήμη είναι η δομή
των απόψεών τους και ότι μερικές φορές οι απόψεις τους είναι πολύ παράλογες.
Έχουν την τάση ν’ αντανακλούν την κοινή γνώμη, η οποία μερικές φορές είναι
λάθος πληροφορημένη, όπως στο θέμα της κλωνοποίησης. Με αυτήν τη λογική, είμαι
αντι-βιοηθικός. Αλλά, νοιάζομαι περισσότερο για την ηθική των ανθρώπων».

Είναι σωστό να γίνεται επιλογή φύλου πριν από τη γέννηση, όταν δεν υπάρχουν
ιατρικοί λόγοι; «Θα ήθελα να έχω ένα παιδί με γονίδια που θα το προστάτευαν
από τον καρκίνο και την καρδιοπάθεια ή άλλες ασθένειες. Δεν νομίζω ότι είναι
τόσο τρομερό οι γονείς να θέλουν τέτοια προστασία γονιδίων για τα παιδιά τους.
Δεν είναι κακό να δίνεις στα παιδιά σου γενετικά πλεονεκτήματα. Δεν νομίζω ότι
οι γονείς πρέπει να προσπαθούν να προαποφασίσουν την προσωπικότητα των παιδιών
τους. Έτσι κι αλλιώς θ’ αποτύχουν».

Γενετικές ελίτ και μειονότητες

«Δεν είναι τόσο τρομερό οι γονείς να θέλουν προστασία γονιδίων για τα παιδιά τους», υποστηρίζει ο Λι Σίλβερ

Στο βιβλίο του περιγράφει γενετικές ελίτ και γενετικές μειονότητες. Είναι ο
«θαυμαστός νέος κόσμος» που μας περιμένει ή μια τρομακτική πραγματικότητα; «Το
θεμέλιο ηθικό δίλημμα της τεχνολογίας της γενετικής είναι ότι συγκεκριμένοι
γονείς θα θέλουν να δώσουν στα παιδιά τους γενετικά εμβόλια και άλλα
πλεονεκτήματα ζωής, όπως τώρα κάνουν με την ανώτερη εκπαίδευση κ.λπ. Σε
ατομικό επίπεδο δεν υπάρχει κάτι κακό σ’ αυτό. Όμως, σε παγκόσμιο κοινωνικό
επίπεδο θα διχάσει απόλυτα το ανθρώπινο είδος. Αυτό, νομίζω, θα ήταν
καταστροφή», τονίζει.

Ωστόσο, «αυτό που ήδη συμβαίνει δεν είναι και πολύ διαφορετικό. Οι γονείς και
οι κυβερνήσεις στην Αμερική, την Ευρώπη και άλλες πλούσιες χώρες δίνουν
τεράστια πλεονεκτήματα στα παιδιά τους, ενώ τα παιδιά στις φτωχές χώρες
λιμοκτονούν. Η τεχνολογία της γενετικής απλώς θα επιδεινώσει μια κατάσταση που
ήδη υπάρχει».

Οι ΗΠΑ πάντως, διαθέτουν ήδη την τεχνογνωσία, αλλά και τα χρήματα για να
εφαρμόσουν τις πιο εξελιγμένες μεθόδους γενετικής. Αυτό δεν θα μεγαλώσει το
χάσμα που υπάρχει με τον υπόλοιπο κόσμο; «Δεν υπάρχει καμιά διαφορά μεταξύ
Αμερικής και Ευρώπης. Οι άνθρωποι των μοντέρνων κοινωνιών δεν έχουν
περιορισμούς στο να ταξιδέψουν και να χρησιμοποιήσουν τεχνολογίες από άλλες
χώρες. Το 30% των πελατών στις κλινικές υπογονιμότητας της Νέας Υόρκης
έρχονται από την Ευρώπη. Η πραγματική διαφορά είναι ανάμεσα στις πλούσιες και
τις φτωχές χώρες. Εκεί το χάσμα θα γίνεται όλο και μεγαλύτερο στα επόμενα
χρόνια», υπογραμμίζει.

Άλλο ζωή, άλλο άνθρωπος…

Ένα από τα βασικά ερωτήματα νομικών, φιλοσόφων και επιστημόνων είναι αν το
έμβρυο είναι «πρόσωπο» ή «πράγμα». Τελικά, πότε αρχίζει η ανθρώπινη ζωή; Πριν
ή μετά τη γέννηση ενός παιδιού; «Γράφω ολόκληρο βιβλίο γι’ αυτό το θέμα. Είναι
αδύνατον ν’ απαντήσω τόσο σύντομα. Αυτό που έχω να πω, είναι ότι πρέπει να
είμαστε πάρα πολύ προσεκτικοί και να διαχωρίζουμε τη ζωή από τη νόηση. Τα
ανθρώπινα έμβρυα είναι ζωντανά, όμως μπορώ να δημιουργήσω κύτταρα ανθρώπινου
δέρματος στο εργαστήριο για πολλά χρόνια και να είναι επίσης ζωντανά. Αυτό δεν
σημαίνει ότι τα σέβομαι. Οπότε, υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην ανθρώπινη “ζωή”
και το ανθρώπινο “ον”», λέει.

INFO

Lee Silver, «Remaking Eden: How genetic engineering and cloning will transfom
the American family», Εκδόσεις Avon Books, Τιμή (amazon.com): 11,2 ευρώ.