Διαστάσεις Κίνδυνοι και προκλήσεις

Η διαπίστωση των ηγετών της «Τετάρτης Γενιάς» είναι ομόφωνη: προϋπόθεση της
κοινωνικής και πολιτικής σταθερότητας της Κίνας ε|ίναι η οικονομική ανάπτυξη.
Και εδώ αρχίζουν τα δύσκολα.

Στη Σαγκάη: ένας Κινέζος μιλάει στο κινητό του παρατηρώντας το αθάνατο σφυροδρέπανο

Οι άνθρωποι που θα αναλάβουν σε λίγο καιρό το τιμόνι τής πιο πολυάνθρωπης
χώρας του κόσμου δεν έκαναν καμιά προεκλογική εκστρατεία, ούτε έδωσαν
υποσχέσεις. Επελέγησαν από την απερχόμενη ηγεσία, η οποία μελέτησε για τον
σκοπό αυτό απόρρητες εκθέσεις που συνέταξε το Τμήμα Οργάνωσης του
Κομμουνιστικού Κόμματος. Οι εκθέσεις αυτές διέρρευσαν, δημοσιεύθηκαν στο
New York Review of Books και είναι αποκαλυπτικές. Ο νέος ηγέτης της
χώρας, για παράδειγμα, ο Χου Τζιντάο, εμφανίζεται να λέει ότι «ο πιο μεγάλος
κίνδυνος που αντιμετωπίζει το κόμμα από τότε που ανέλαβε την εξουσία είναι να
χάσει την επαφή με τις μάζες». Ο νέος πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης, ο
φιλελεύθερος Λι Ρουιχουάν, παρατηρεί ότι μπορεί τα μέλη του κόμματος να
ξεπερνούν σήμερα τα 60 εκατομμύρια, ταυτόχρονα όμως η έλξη που ασκεί το κόμμα
είναι μικρότερη από ποτέ. «Σε ποιο μαρξιστικό κείμενο», αναρωτιέται, «σε ποια
θεωρία του Ντενγκ Σιαοπίνγκ είναι γραμμένο ότι το Κόμμα πρέπει να φοβάται τη
λαϊκή ετυμηγορία, πρέπει να φοβάται τη μεταρρύθμισή του, πρέπει να φοβάται το
κράτος δικαίου;».

Κανείς από τους νέους ηγέτες δεν αμφισβητεί το μονοπώλιο του κόμματος ­ αν το
έκανε, δεν θα βρισκόταν σήμερα σε αυτή τη θέση. Ορισμένοι (όπως ο Λι Ρουιχουάν
και ο Ζενγκ Τσινγκχόνγκ, επί σειρά ετών σύμβουλος του Τζανγκ Ζεμίν) θέλουν
περισσότερη δημοκρατία, άλλοι (όπως ο Χου Τζιντάο και ο νέος πρωθυπουργός Ουέν
Τζαμπάο) πιστεύουν ότι οι εσωτερικοί μηχανισμοί τού κόμματος είναι αρκετοί για
τη διόρθωση προβλημάτων όπως η διαφθορά και οι καταχρήσεις της εξουσίας. Όλοι
όμως αποδίδουν πρωταρχική σημασία στις καλές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες
και στην οικονομική ανάπτυξη.

Αυτά τα δύο προβλήματα παραδόξως συνδέονται μεταξύ τους. Και η σχέση αυτή
εξηγεί την πρόσφατη ψήφο της Κίνας υπέρ του αμερικανοβρετανικού ψηφίσματος για
το Ιράκ (σε αντίθεση με την αποχή που είχε επιλέξει τον Αύγουστο του 1990).
Την τελευταία δεκαετία, η κατανάλωση πετρελαίου στην Κίνα διπλασιάστηκε. Το
1995 η χώρα άρχισε για πρώτη φορά να εισάγει πετρέλαιο για να καλύψει τις
ανάγκες της και υπολογίζεται ότι το 2020 θα εισάγει το 60% του πετρελαίου (και
το 30% του φυσικού αερίου) που θα καταναλώνει. Η Κίνα ενδιαφέρεται έτσι
ιδιαίτερα για τις προθέσεις της Ουάσιγκτον να επαναχαράξει τον χάρτη της Μέσης
Ανατολής. Από την άλλη πλευρά, όπως δείχνουν οι απόρρητες εκθέσεις,
διαπιστώνει ότι τα τελευταία χρόνια οι Ηνωμένες Πολιτείες «την έχουν
περικυκλώσει από τα ανατολικά, τα νότια και τα δυτικά». Οικονομική κρίση,
πολιτικά αδιέξοδα, διεθνής αναταραχή: οι προκλήσεις για τη νέα ηγεσία της
χώρας είναι τεράστιες.