ΓΝΩΜΗ Βελγικό σχέδιο,όχι Βοσνιακό

Η δήλωση Ερντογάν περί βελγικού σχεδίου «είναι πολύ θετική εξέλιξη για να
είναι αληθινή», όπως δήλωσε διπλωματική πηγή της Κύπρου, προσθέτοντας ότι «η
δήλωση αυτή ανατρέπει εκ βάθρων την τουρκική πολιτική για συνομοσπονδία, κάτι
που θεωρείται απίθανο να συμβεί, παραμονές της υποβολής σχεδίου λύσης».

Πράγματι η λύση τύπου Βελγίου είναι πολύ θετική εξέλιξη, ειδικά όταν ακούγεται
από τον μελλοντικό ηγέτη της Τουρκίας. Αποτελεί ρήξη με την προηγούμενη
πολιτική. Γι’ αυτό και το τουρκικό ΥΠΕΞ (Ιέρακας Γκιουρέλ που συνεχίζει, για
λίγο ακόμη, να ασκεί καθήκοντα) τράβηξε το αυτί τού Ερντογάν, ο οποίος
αναγκάστηκε να δηλώσει ότι δεν είπε αυτά που είπε ντόμπρα και με θάρρος! Πέρα
όμως από τουρκικές αγκυλώσεις και αδιαλλαξία, ειδικά τώρα που πλησιάζει η ώρα
μηδέν (σχέδιο Ανάν, Κοπεγχάγη), υπάρχει και μία άλλη βασική πτυχή που μας
διαφεύγει, η ακόλουθη:

Η βελγική λύση είναι δυσκολοχώνευτη και για πολλούς Τουρκοκυπρίους (και
σίγουρα στον Ντενκτάς, στον Έρογλου και στους άλλους αδιάλλακτους) και για
πολλούς στην Τουρκία. Συγκεκριμένα φοβούνται ότι οποιαδήποτε μορφή ομοσπονδίας
(δηλαδή ενός κράτους και όχι δύο κρατών – συνομοσπονδίας), όσο χαλαρή και να
είναι και με όσες διεθνείς εγγυήσεις, θα τους εξέθετε σε μεγάλο κίνδυνο.
Τρέμουν τις ικανότητες, το πολιτικό δαιμόνιο, την οικονομική ισχύ και τις
διεθνείς διασυνδέσεις των Ελληνοκυπρίων. Οι δε φόβοι των Τουρκοκυπρίων δεν
διασκεδάζονται εύκολα όταν βλέπουν την Κύπρο να φέρεται περισσότερο σαν μία
δεύτερη Ελλάδα παρά σαν ξεχωριστό κράτος, π.χ. επιμένοντας μέχρι και σήμερα,
να έχει ως εθνικό ύμνο της τον ελληνικό εθνικό ύμνο (!) και να δείχνει σαφή
προτίμηση στην ελληνική αντί της κυπριακής σημαίας. Και το κυριότερο, οι
Τουρκοκύπριοι διατηρούν ζωντανές μνήμες από το πόσο υπέφεραν στα χέρια των
Ελληνοκυπρίων κατά την περίοδο 1964-1974. Η τελευταία αυτή πτυχή δεν είναι
ευρέως γνωστή σ’ εμάς που ζούμε με τη στρεβλή αντίληψη ότι δήθεν το Κυπριακό
ξεκίνησε με την εισβολή και κατοχή του 1974 και όχι πολύ πριν. Αν οι
περισσότεροι Έλληνες και Ελληνοκύπριοι γνώριζαν τι είχε συμβεί πριν από το
1974, ίσως η υποδοχή του βελγικού ή άλλου παρεμφερούς μοντέλου να ήταν πολύ
πιο εύκολα αποδεκτή και σ’ εμάς, όχι μόνο για λόγους σκοπιμότητας, για να
αποφευχθεί η διχοτόμηση και να εξασφαλισθεί η ένταξη στην Ε.Ε., αλλά και
επειδή είναι μία λογική και έντιμη λύση από την οποία θα βγουν κερδισμένοι
τόσο οι Ελληνοκύπριοι όσο και οι Τουρκοκύπριοι.

Ο Α. Ηρακλείδης είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο
Πανεπιστήμιο και συγγραφέας του πρόσφατου βιβλίου «Το Κυπριακό: Σύγκρουση και
επίλυση» (Αθήνα, Ι. Σιδέρης 2002).