ΒΑΣΩ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ Ας ξεκινήσουμε από τα προβλήματα, όχι από τις κάλπες

Οι συνεργασίες – προεκλογικές ή μετεκλογικές – είναι από τα «αιώνια» θέματα
που απασχολούν τον χώρο της ευρύτερης Αριστεράς. Οι πρώτες μετεκλογικές ημέρες
σημαδεύτηκαν αυτήν τη φορά από τις προτάσεις κορυφαίων στελεχών του ΠΑΣΟΚ προς
τον ΣΥΝ για συνεργασία. Προτάσεις που αποκρούστηκαν από την πλευρά του ΣΥΝ,
μέσω της εμμονής στην εφαρμογή της απλής αναλογικής. Η κ. Βάσω Παπανδρέου δεν
έχει πάρει έως σήμερα θέση για το θέμα. Σημειώνει λοιπόν κατ’ αρχήν, ότι για
την οποιαδήποτε συνεργασία χρειάζονται τουλάχιστον δύο.

Για τις ποικίλες αντιδράσεις που έχουν ήδη ακουστεί, η υπουργός ΠΕΧΩΔΕ είναι
ξεκάθαρη:

«Αν οι άλλες δυνάμεις στις οποίες με συνέπεια απευθυνόμαστε δεν επιθυμούν να
προσέλθουν στον προγραμματικό διάλογο, είναι σαφές ότι εμείς δεν μπορούμε να
υποχρεώσουμε κανέναν. Πρέπει να είναι όμως σαφές, ότι από την άλλη πλευρά
κανείς δεν μπορεί να μας υποχρεώσει να σιωπήσουμε. Η επιδίωξη των
προγραμματικών συγκλίσεων είναι στρατηγική επιλογή του ΠΑΣΟΚ. Δεν είναι μία
προσπάθεια απλής άθροισης δυνάμεων μπροστά στην κάλπη. Είναι μία προσπάθεια
συνένωσης απόψεων, προβληματισμών και θέσεων, για να δώσουμε σύγχρονες λύσεις
στα σύγχρονα προβλήματα».

Τι απαντάτε στα περί της ανάγκης να μην υπάρχουν στο μέλλον μονοκομματικές
κυβερνήσεις;

Γίνεται πολύς λόγος πάλι τελευταία για τις μονοκομματικές κυβερνήσεις.
Υπάρχουν δυνάμεις στον χώρο της ευρύτερης Αριστεράς που θεωρούν ότι οι
μονοκομματικές κυβερνήσεις είναι εξ ορισμού αδύναμες για να λύσουν τα
προβλήματα. Είναι μία άποψη σεβαστή, για τους πολίτες όμως το πρόβλημα δεν
είναι οι μονοκομματικές κυβερνήσεις, αλλά οι μονοκομματικές σκέψεις, οι
μονοκομματικές απόψεις, οι μονοκομματικές επιλογές. Αυτή την αίσθηση είναι που
θέλουμε να εξαλείψουμε. Κοιτάξτε, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το περιεχόμενο των
προβλημάτων της διακυβέρνησης έχει μεταβληθεί. Χρειάζονται νέες απαντήσεις σε
νέα προβλήματα. Για παράδειγμα, η παγκοσμιοποίηση και οι θεσμοί. Μπορεί ένα
κόμμα να δώσει απαντήσεις σε τέτοια προβλήματα; Δεν χρειάζεται η συνένωση των
απόψεων, των θέσεων και των προβληματισμών; Είναι βέβαιο ότι χρειάζεται. Ας
ξεκινήσουμε λοιπόν από τα προβλήματα, όχι από τις κάλπες.

Για τη φιλολογία περί αλλαγών στον εκλογικό νόμο, προς το αναλογικότερο, τι
λέτε; Πιστεύετε ότι μπορεί πραγματικά να βοηθήσει στην προσέγγιση των δυνάμεων
της Κεντροαριστεράς;

Θέλω να είμαι σαφής. Η οποιαδήποτε συνεργασία μεταξύ κομμάτων, για να είναι
επωφελής για τον τόπο, πρέπει πρώτον να γίνεται στη βάση ενός κοινού
προγράμματος και δεύτερον, να έχει οριστικοποιηθεί πριν από τις εκλογές. Για
εμένα, δεν νοείται μετεκλογική συνεργασία μεταξύ κομμάτων που δεν έχουν
προηγουμένως συμφωνήσει σε ένα κοινό πρόγραμμα. Κάθε άλλη πρακτική απλώς
δείχνει αλαζονεία από την πλευρά των κομμάτων. Οι ψηφοφόροι είναι αυτοί που
κρίνουν κόμματα, πολιτικές και πρόσωπα. Άρα, οι πολιτικές δυνάμεις οφείλουν να
παρουσιάζονται με καθαρό τρόπο μπροστά στους πολίτες, πριν από τις εκλογές.
Αναφέρω ως παράδειγμα τις περιπτώσεις της Γερμανίας και της Γαλλίας, ενώ
υπάρχει και το αντιπαράδειγμα, το παλιότερο μοντέλο των «αναγκαστικών»
συνεργασιών της Ιταλίας.

Στο πλαίσιο αυτό, δεν συμφωνώ με τυχόν τροποποιήσεις του εκλογικού νόμου που
θα συσκοτίζουν το τοπίο. Με τροποποιήσεις στον εκλογικό νόμο που θα μπορούσαν
να δημιουργούν μετεκλογικά προνομιακές μειοψηφίες – μπαλαντέρ, που θα
συνεργάζονται πότε με τη μία, πότε με την άλλη πλευρά, ερήμην των πολιτών και
των επιλογών τους. Και μπορώ να σας διαβεβαιώσω, ότι δεν είναι κάτι τέτοιο
στις προθέσεις της κυβέρνησης.

Η Ελλάδα χρειάζεται ισχυρές κυβερνήσεις, οι πολίτες θέλουν να έχουν καθαρές
επιλογές. Ο εκλογικός νόμος επικυρώνει σε κάθε περίπτωση την πολιτική
κουλτούρα μιας κοινωνίας, αλλά και διαμορφώνει πολιτικό πολιτισμό. Θέλουμε
λοιπόν τον πολιτισμό του διαλόγου, τον πολιτισμό της συνεργασίας, τον
πολιτισμό της ανοχής. Δεν θέλουμε τον θρίαμβο του καιροσκοπισμού και την
αλαζονεία των κομμάτων έναντι των πολιτών.

Επιφυλάξεις για το τι θα βγάλουν οι κάλπες στην Τουρκία

Επιφυλακτική εμφανίστηκε η κ. Βάσω Παπανδρέου, έπειτα από την ανακοίνωση των
πρώτων εκλογικών αποτελεσμάτων στην Τουρκία: «Η πολιτική μας ήταν και
παραμένει υπέρ της προσέγγισης με την Τουρκία, μέσα στο πλαίσιο του σεβασμού
του διεθνούς δικαίου. Η πολιτική μας είναι υπέρ του ευρωπαϊκού δρόμου για την
Τουρκία.

Από τις τουρκικές εκλογές, ενδέχεται να προκύψει μία ισχυρή κυβέρνηση, ύστερα
από πολλά χρόνια. Αν η κυβέρνηση αυτή καταστεί ισχυρή σε όλα τα επίπεδα και
όχι μόνον στους αριθμούς και τα ποσοστά, είναι σαφές ότι θα αντιμετωπιστεί από
ολόκληρη την Ευρώπη, και βεβαίως και από την Ελλάδα, ως ένας αξιόπιστος
συνομιλητής. Κάτι που θα διασφαλιστεί, αν δεν υπάρξουν ταλαντεύσεις στον
ευρωπαϊκό προσανατολισμό της Τουρκίας.

Από την πλευρά μας, θέλουμε να καταστήσουμε ξεκάθαρο ότι δεν υπάρχει περίπτωση
του όποιου συμψηφισμού της ένταξης της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, που είναι
πλέον δεδομένη, με προσπάθειες για επιβολή πολιτικής λύσης στο Κυπριακό που
δεν θα είναι σύμφωνη με τις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και τη
θέληση της Κυπριακής Δημοκρατίας».

Η ποσόστωση των γυναικών έφερε την ανανέωση

Μέσα στις επόμενες ημέρες πρόκειται να συναντηθεί η κ. Βάσω Παπανδρέου με τη νικήτρια των εκλογών στην Υπερνομαρχία κ. Φώφη Γεννηματά. Στην προεκλογική περίοδο, διήνυσαν μαζί αρκετά χιλιόμετρα

Μεγάλη έμφαση δίνει στην ανανέωση του στελεχικού δυναμικού του ΠΑΣΟΚ η
υπουργός ΠΕΧΩΔΕ κ. Βάσω Παπανδρέου. Θεωρεί δε ως σημαντικότερο στοιχείο της
ανανέωσης την αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στην πολιτική και υπενθυμίζει
ότι η ίδια είχε δεχτεί σφοδρή κριτική για το μέτρο της ποσόστωσης γυναικών
στους δημοτικούς και νομαρχιακούς συνδυασμούς.

«Η ανανέωση πρέπει να συνεχίσει να είναι το άλφα και το ωμέγα των επιλογών
μας, χωρίς μάλιστα να εξαρτούμε την ανανέωση με τα εκλογικά αποτελέσματα στις
δημοτικές και τις νομαρχιακές εκλογές. Θεωρώ ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση είναι
το ιδανικό πεδίο για την ανάδειξη νέων ανθρώπων που μπαίνουν για πρώτη φορά
στα κοινά. Και βεβαίως, αυτό αφορά κατ’ αρχήν τις γυναίκες. Θέλω να εκφράσω τη
μεγάλη μου ικανοποίηση για τον υπερδιπλασιασμό των γυναικών που εξελέγησαν στα
νομαρχιακά, τα δημοτικά, τα κοινοτικά και τα τοπικά συμβούλια. Όταν πήγα στη
Βουλή το νομοσχέδιο για την υποχρεωτική ποσόστωση των γυναικών, πολλοί και
πολλές είχαν εκφράσει αντιρρήσεις, με το επιχείρημα ότι οι άξιοι, όπως και οι
άξιες, εκλέγονται χωρίς τη βοήθεια ποσοστώσεων. Νομίζω ότι οι εκλογές έδειξαν
απλώς ότι είχαμε αργήσει πολλά χρόνια να επιβάλουμε την ποσόστωση. Ότι με το
νόμο αυτόν, απελευθερώθηκαν σημαντικές, νέες δυνάμεις, που δεν είχαν έως τώρα
τη δυνατότητα να διεκδικήσουν την παρουσία τους στην πολιτική. Και νιώθω πολύ
μεγάλη χαρά που συνέβαλα σε αυτή την εξέλιξη».

Η Ν.Δ. κρίθηκε στις πολιτικές της αποφάσεις και έχασε την αξιοπιστία της

Απόψε συνεδριάζει το Εκτελεστικό Γραφείο του ΠΑΣΟΚ στην πρώτη του συνεδρίαση
μετά τις δημοτικές και νομαρχιακές εκλογές. Η αποτίμηση του αποτελέσματος
είναι πάντοτε μία σύνθετη υπόθεση για ένα κόμμα – ειδικά όταν έχει την ευθύνη
της διακύβερνησης. Ποιο είναι όμως το βασικό στοιχείο αυτών των εκλογών; Η κ.
Βάσω Παπανδρέου δηλώνει ότι εκείνο που κυριάρχησε στις εκλογές, ήταν η
προσπάθεια της Ν.Δ. να δώσει την αίσθηση ότι είναι μόνο μερικούς μήνες μακριά
από τη νίκη στις βουλευτικές εκλογές – «και η παταγώδης αποτυχία αυτής της
προσπάθειας».

Αναφέρεστε στη νίκη της κ. Φώφης Γεννηματά, προφανώς…

Δεν μιλώ μόνον για την εκλογή της κ. Φώφης Γεννηματά στην Υπερνομαρχία Αθήνας
– Πειραιά και την ήττα της υποψηφιότητας που πρόβαλε η Ν.Δ. Πρέπει να
σημειώσετε επίσης ότι υπήρξαν αρκετές περιπτώσεις νομαρχιών σε όλη την Ελλάδα,
που διοικήθηκαν την περασμένη τετραετία από στελέχη της αξιωματικής
αντιπολίτευσης και οι οποίες τώρα πέρασαν στο ΠΑΣΟΚ. Το ίδιο συνέβη και σε
πολλούς δήμους.

Το ίδιο δεν συνέβη, όμως, και με το ΠΑΣΟΚ;

Βεβαίως. Και θα ήταν εξαιρετικά περίεργο αν δεν συνέβαινε. Υπάρχει όμως μία
σημαντική διαφορά, που δεν πρέπει να την παραγνωρίζει κανείς. Τα στελέχη του
ΠΑΣΟΚ στους δήμους και στις νομαρχίες είχαν να απαντήσουν και για τις
παραλείψεις και τα λάθη τα δικά μας. Είχαν να αντιμετωπίσουν, σε πολλές
περιπτώσεις, τις προσδοκίες των πολιτών για το σύνολο της κυβερνητικής
πολιτικής.

Αντίθετα, οι υποψήφιοι της Νέας Δημοκρατίας είχαν την άνεση να ασκούν συνολική
αντιπολίτευση, ακόμα και στις περιπτώσεις που ήταν εκλεγμένοι νομάρχες και
δήμαρχοι. Επομένως, οι ήττες τους, που δεν είναι λίγες σε όλη τη χώρα, έχουν
πολύ μεγαλύτερη σημασία για το πώς αξιολογούν οι πολίτες τα στελέχη και τα
προγράμματα της αντιπολίτευσης.

Ύστερα, είναι και οι στρατηγικές επιλογές, όπου πιστεύω ότι η Ν.Δ. έχασε κατά
κράτος. Για παράδειγμα, οι επιλογές των υποψηφίων για την Υπερνομαρχία: ο μεν
κ. Σημίτης και όλοι εμείς κρινόμαστε από τους πολίτες καθημερινά για τις
πράξεις μας, για τις επιλογές μας στα μεγάλα προβλήματα της χώρας. Ο αρχηγός
της αξιωματικής αντιπολίτευσης όμως, δεν έχει τη δυνατότητα να κρίνεται σε
τέτοια βάση. Άρα, οι επιλογές των υποψηφίων για μία εκλογή με πολιτική
σημασία, είναι για τον κ. Καραμανλή μία κορυφαία δοκιμασία. Και σ’ αυτήν τη
δοκιμασία απέτυχε.

Νομίζω λοιπόν, ότι οι πολίτες, και κυρίως οι συντηρητικοί πολίτες, που
ακολουθούν τη Ν.Δ., έχουν τώρα κάθε λόγο να σκεφτούν το εξής: Αφού η ηγεσία
τους τα πήγε τόσο άσχημα με την επιλογή Τζαννετάκου, αφού δεν ευτύχησε σε μία
από τις ελάχιστες πολιτικές αποφάσεις που είχε να λάβει, με ποια αξιοπιστία
μπορεί να διεκδικήσει αύριο την ψήφο του ελληνικού λαού για να αναλάβει την
ευθύνη της διακυβέρνησης;

Αν η Ν.Δ. δεν πέτυχε τους στόχους της, τότε το δικό σας κόμμα, το ΠΑΣΟΚ,
πέτυχε τους δικούς του;

Γνωρίζετε ότι η Ν.Δ. είχε προσπαθήσει να μετατρέψει τις δημοτικές και
νομαρχιακές εκλογές σε ένα ιδιότυπο δημοψήφισμα για την παραμονή της
κυβέρνησης. Εκείνοι απέτυχαν στον στόχο τους. Εμείς σε πολλές περιπτώσεις
πετύχαμε σημαντικές νίκες, όπως γνωρίσαμε και αρκετές ήττες. Για τις ήττες
υπάρχουν ευθύνες που πρέπει να αναζητηθούν και σε πρόσωπα και σε επιλογές.
Είναι ένα ζήτημα που απασχολεί το ΠΑΣΟΚ. Αλλά πρέπει να κοιτάμε μπροστά. Δεν
ωφελεί η ομφαλοσκόπηση.

Το βασικό μήνυμα αυτών των εκλογών, σε ό,τι αφορά την ίδια την κυβέρνηση,
είναι «προχωρήστε ακόμα πιο γρήγορα, διορθώστε τα λάθη σας, ελάτε πιο κοντά
μας». Οι πολίτες έδειξαν ότι εξακολουθούν να έχουν μεγάλες προσδοκίες από το
ΠΑΣΟΚ και την κυβέρνησή μας, παρά τα προβλήματα και τα λάθη μας. Έχουμε λοιπόν
καθήκον να ανταποκριθούμε σ’ αυτές τις προσδοκίες των πολιτών.

Μιλώντας για λάθη και παραλείψεις, πολλοί στο ΠΑΣΟΚ εστιάζουν την κριτική
σε τρεις περιοχές: στη Θεσσαλονίκη, στις αγροτικές περιφέρειες της Θεσσαλίας
και τους δήμους της Β’ Αθήνας. Μάλιστα, η Β’ Αθήνας σάς αφορά και προσωπικά,
μιας και είναι η εκλογική σας περιφέρεια…

Πραγματικά, το ΠΑΣΟΚ είχε απώλειες σε δήμους της Β’ Αθήνας, όπως είχε και
νίκες σε άλλους. Ωστόσο, πρέπει να σημειώσω ότι στους ίδιους αυτούς δήμους ο
συνδυασμός του ΠΑΣΟΚ για την Υπερνομαρχία πήρε πολύ μεγάλα ποσοστά. Τι
σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι η εικόνα δεν είναι μονοδιάστατη. Σημαίνει ότι σε
ορισμένες περιπτώσεις θα μπορούσαμε να είχαμε κινηθεί πιο έγκαιρα, με
ανανεωτική και ενωτική διάθεση. Και τότε, τα αποτελέσματα θα ήταν πολύ
διαφορετικά. Το ίδιο ισχύει σε μεγάλο βαθμό και για τη Θεσσαλία, χωρίς να
παραγνωρίζω τα σημαντικότατα προβλήματα της αγροτικής παραγωγής, τα προβλήματα
της κοινωνικής πολιτικής.