Διαστάσεις Επιστροφή στον Κέυνς

«Το Σύμφωνο Σταθερότητας είναι βλακώδες»: ο Ρομάνο Πρόντι δεν μας είχε
συνηθίσει σε τόσο ισχυρές λέξεις. Μερικές φορές, όμως, χρειάζονται τέτοιες
ακριβώς λέξεις για να αρχίσει ένας αναγκαίος διάλογος.

«Θα είναι σαν την κρίση του ’29;». «Μα τι λες; Το ’29 ο Μπερλουσκόνι δεν είχε καν γεννηθεί» (του Αλτάν, από το «Εσπρέσσο»)

Πριν από μερικά χρόνια, ο τότε υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας Όσκαρ
Λαφονταίν αναγκάστηκε να παραιτηθεί επειδή πίεσε την Ευρωπαϊκή Κεντρική
Τράπεζα να μειώσει τα επιτόκια. Ήταν η εποχή της μεγάλης οικονομικής
ανάπτυξης, της κυριαρχίας του μονεταρισμού και της εφαρμογής ενός αυστηρού
Συμφώνου Σταθερότητας προκειμένου να επιτευχθεί η σύγκλιση των ευρωπαϊκών
οικονομιών προς το ευρώ. Όμως, οι εποχές άλλαξαν. Και μαζί τους άλλαξαν οι
προτεραιότητες. Στο «συμβόλαιο» που σφραγίζει την κυβερνητική τους συνεργασία,
οι Σοσιαλδημοκράτες και οι Πράσινοι της Γερμανίας προβαίνουν σε δύο οδυνηρές
διαπιστώσεις. Πρώτον, αν η ανώτατη νομισματική αρχή της Ευρώπης δεν
ακολουθήσει μια πιο χαλαρή πολιτική, η γερμανική οικονομία δεν θα μπορέσει να
βγει από την κρίση. Και δεύτερον, το δημόσιο έλλειμμα της χώρας θα είναι στο
τέλος του χρόνου μεγαλύτερο από το 3% του ΑΕΠ, παραβιάζοντας τον σχετικό όρο
της συνθήκης του Μάαστριχτ. Επιπλέον, η νέα γερμανική κυβέρνηση είναι
αποφασισμένη να αυξήσει ελαφρά τους φόρους.

Ανάλογες εξαγγελίες έκανε η κυβέρνηση της Γαλλίας («μεσαιωνικό» χαρακτήρισε το
Σύμφωνο Σταθερότητας ο επίτροπος Πασκάλ Λαμύ), ενώ τον ίδιο δρόμο ετοιμάζεται
να ακολουθήσει και η Ιταλία. Την ώρα λοιπόν που ο Ευρωπαίος επίτροπος Πέδρο
Σόλμπες απειλεί με τιμωρία την Πορτογαλία επειδή τής «ξέφυγε» το δημόσιο
έλλειμμα, η μία μετά την άλλη ευρωπαϊκή χώρα διεκδικεί το δικαίωμα να
χρησιμοποιήσει τη δημοσιονομική πολιτική για να αντιμετωπίσει την ύφεση. Ο
Φρίντμαν απέτυχε, καιρός να επιστρέψουμε στον Κέυνς.

Το πρόβλημα όμως είναι βαθύτερο. Και αφορά την ουσιαστική διακυβέρνηση της
Ευρώπης. Οι κυβερνήσεις της Γαλλίας και της Γερμανίας, λέει ο Ντανιέλ
Κον-Μπεντίτ στη Λιμπερασιόν, αρνούνται με υποκριτικό τρόπο να δώσουν
στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή τα εργαλεία για την προώθηση της οικονομικής και
κοινωνικής σύγκλισης. Ένα εμπόδιο είναι ο κανόνας της ομοφωνίας. Ένα άλλο
είναι η εκλογή των οργάνων. Ο μόνος τρόπος να διαθέτει πραγματική εξουσία η
Κομισιόν είναι να έχει λαϊκή νομιμοποίηση, να εκλέγεται δηλαδή από τους
Ευρωπαίους πολίτες. Όσο για τον πρόεδρό της, πρέπει να εκλέγεται από μια
πολιτική πλειοψηφία του ευρωπαϊκού κοινοβουλίου.

Αν η διεύρυνση γίνει αύριο, δηλαδή το 2004, οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να γίνουν
σήμερα, δηλαδή το 2003. Και δεν συμβάλλουν ασφαλώς στη βελτίωση του κλίματος
ούτε η άρνηση της Γαλλίας να μειώσει τις γεωργικές επιδοτήσεις ούτε η κοινή
δέσμευση Σοσιαλδημοκρατών και Πρασίνων να επιδιώξουν τη μείωση των ευρωπαϊκών
αμυντικών δαπανών στο 1,27% του ΑΕΠ. Μα είναι δυνατόν να αυξηθούν τα μέλη ενός
κλαμπ από 15 σε 25, και ταυτόχρονα να μειωθούν οι δαπάνες του;