Δρόμοι

Στην επέτειο…

… – δηλαδή στο μνημόσυνο – για τον έναν χρόνο από τις επιθέσεις στο Γουέρλντ
Τρέιντ Σέντερ, τον περασμένο μήνα, ο ετήσιος απολογισμός του πολέμου κατά της
τρομοκρατίας μάς είχε φανεί τρομερά ανεπαρκής. Τώρα γνωρίζουμε γιατί. Τώρα
αρχίζουμε να καταλαβαίνουμε με τι θα μοιάζει αυτός ο πόλεμος: μακριές περίοδοι
σχετικής ηρεμίας, που κάθε τόσο θα διακόπτονται από τη φρίκη του ξαφνικού
θανάτου εκατοντάδων αθώων και ανυποψίαστων ανθρώπων. Μετά τους υπαλλήλους των
γραφείων του Μανχάταν, οι τουρίστες στα μπαρ του Μπαλί.

Η τραγωδία…

… με τη βομβιστική επίθεση στην Ινδονησία – σαν να μη μας φτάνει ήδη τόσο
πένθος – είναι πως μπορεί να δώσει ένα ακόμη επιχείρημα στον Τζορτζ Μπους για
να μεταφέρει στο Ιράκ τον πόλεμό του κατά της τρομοκρατίας. Δεν θα πει βέβαια
ο Αμερικανός πρόεδρος πως ο Σαντάμ ευθύνεται για την 11η Σεπτεμβρίου ή για τις
βόμβες στο Μπαλί. Θα πει, όμως, πως είναι επιβεβλημένη η προληπτική δράση,
ώστε να αποτραπούν νέες απειλές κατά της αμερικανικής ασφάλειας. Μπροστά σε
έναν μισητό εχθρό, επισημαίνει η εφημερίδα «Ιντιπέντεντ», εύκολα υποκύπτει
κανείς στον πειρασμό ενός σύντομου πολέμου (πού να κάθεται τώρα να αναλύει τα
αίτια του μουσουλμανικού φανατισμού, ανάμεσα σε τόσα πτώματα).

Το μάθημα…

… όμως από το μακελειό της Ινδονησίας είναι ακριβώς το αντίθετο, σύμφωνα με
τη βρετανική εφημερίδα. Ένας πόλεμος στο Ιράκ είναι η χειρότερη δυνατή
αντίδραση, αν λάβει κανείς υπόψη πως ο πόλεμος κατά της Αλ Κάιντα δεν πηγαίνει
καθόλου καλά. Ο βασικός στόχος του πολέμου, ο Οσάμα Μπιν Λάντεν, δεν ξέρουμε
αν ζει, δεν ξέρουμε αν πέθανε. Μα ό,τι και αν ισχύει από τα δύο, δεν έχει
ιδιαίτερη σημασία. Γιατί το μουσουλμανικό μίσος κατά του δυτικού επεκτατισμού
ξεπερνάει τον Μπιν Λάντεν, ξεπερνάει το Αφγανιστάν, απλώνεται από τη Βόρειο
Αφρική μέχρι τις Φιλιππίνες και υποδαυλίζεται από ένα εκτεταμένο δίκτυο
οργανώσεων, με ή χωρίς την Αλ Κάιντα.

Το ζήτημα…

… είναι να ψάξει κανείς τα βαθύτερα αίτια γι’ αυτό το μίσος. Δεν είναι
εύκολο. Ίσως να μην είναι και εφικτό (πάντα θα υπάρχουν άνθρωποι που θα
επιχειρούν να βγάλουν από τη μέση κάποιους άλλους με το «έτσι θέλω»). Όμως, η
πηγή από την οποία αντλεί ζωή η Αλ Κάιντα είναι γεμάτη από μερικές πραγματικές
αδικίες – όπως, ας πούμε, η αμερικανική στάση στο Παλαιστινιακό. Μια επίθεση
στο Ιράκ άραγε θα περιορίσει αυτές τις αδικίες; Όχι, απλώς θα δυναμώσει το
αίσθημα των μουσουλμάνων πως είναι αδικημένοι και πως οι Δυτικοί επιχειρούν
μια ακόμη σταυροφορία για να καταστρέψουν τις αξίες τους. Οι βόμβες του Μπαλί
δεν θα είναι οι τελευταίες – και οι επόμενες σίγουρα δεν είναι τόσο μακρινές.