Χαλκιδική από την… Χαλκίδα

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ.

Ίωνες από την Εύβοια και την Αττική ήταν οι πρώτοι άποικοι του βορειοελλαδικού
χώρου – όχι από τον 8ο αιώνα π.Χ. όπως μέχρι σήμερα γνωρίζουμε – αλλά από τον
12ο αιώνα π.Χ.

Η λέξη «Χαλκιδική» προέρχεται από το… Χαλκίδα; «Άλλο θα πει Χαλκιδική κι
άλλο θα πει Χαλκίδα» ισχυρίζονταν παλαιότεροι ερευνητές (Ε. Harrison 1912)
υποστηρίζοντας πως οι Χαλκιδείς της Χαλκιδικής ήταν ένα ιωνικό φύλο που έφτασε
στα μέρη αυτά από τον Βορρά στις αρχές του 13ου αιώνα, νεώτεροι όμως
ιστορικοί, οι ίδιες οι αρχαίες γραπτές μαρτυρίες (Ηρόδοτος, Θουκυδίδης,
Στράβων) αλλά κυρίως τα ανασκαφικά δεδομένα τεσσάρων περιοχών (στην Τορώνη,
τον Κούκο, τη Μένδη και το Ποσείδι της Χαλκιδικής) μιλάνε για Έλληνες του
Νότου και μάλιστα Ίωνες από την Εύβοια που ήλθαν και εγκαταστάθηκαν στη
Χαλκιδική μετά τα Τρωικά στον χώρο που είχαν πρωτογνωρίσει από τα μυκηναϊκά
χρόνια.

Το συμπέρασμα κατέθεσε στη διάρκεια της εναρκτήριας ομιλίας του χθες το
απόγευμα στο Ζ’ Συμπόσιο για την Αρχαία Μακεδονία που οργανώνει το Ίδρυμα
Μελετών Χερσονήσου του Αίμου ο καθηγητής του ΑΠΘ Μιχάλης Τιβέριος.

Στην εισήγησή του ο καθηγητής πέραν των γραπτών ιστορικών πηγών επικαλείται τα
ανασκαφικά δεδομένα της περιοχής, όπως η ανεύρεση στο Ποσείδι, κοντά στη
Μένδη, ενός καθαρά ελληνικού ιερού που ανάγεται στην υστερομυκηναϊκή εποχή,
αλλά και δείγματα ευβοϊκής κεραμικής (ευβοϊκοί σκύφοι, κρεμάμενα ημικύκλια
κ.α.).

Σύμφωνα με την ίδια εισήγηση, εκτός από τη Χαλκιδική υπάρχουν ενδείξεις ότι
και σε περιοχές του Θερμαϊκού Κόλπου ήλθαν και εγκαταστάθηκαν Έλληνες μετά το
τέλος του μυκηναϊκού κόσμου.

Στο συμπόσιο μετέχουν περισσότεροι από 70 Έλληνες και ξένοι επιστήμονες
(ιστορικοί, αρχαιολόγοι).

Στη σημερινή εισήγησή του με θέμα «Η Μακεδονία και οι Μακεδόνες στη
γραμματειακή παράδοση της κλασικής εποχής», στο ίδιο συμπόσιο, ο λέκτορας της
Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ κ. Γιάννης Ξυδόπουλος υποστηρίζει – κάνοντας
αναλυτικές αναφορές στις αρχαίες γραμματειακές πηγές – πως οι λέξεις
«αλλόφυλοι» ή «βάρβαροι» που χρησιμοποιήθηκαν από ρήτορες και σοφιστές της
αρχαιότητας (Δημοσθένης, Ισοκράτης κ.α.) για τους Μακεδόνες, αποτελούσαν
όρους-απόρροια πολιτικής εμπάθειας και φόρτισης και δεν υπονοούσαν εθνική
διαφοροποίηση των Μακεδόνων καθώς στην εποχή δεν υπήρχε εθνική συνείδηση με
την έννοια που την ερμηνεύουμε σήμερα.

Το συμπόσιο για την Αρχαία Μακεδονία συνεχίζεται στην αίθουσα της Εταιρείας
Μακεδονικών Σπουδών έως και μεθαύριο (Πέμπτη) 18 Οκτωβρίου.