«Υποτονική» Φρανκφούρτη, με 70.000 βιβλία λιγότερα

Τετρακόσιες εκδοτικές επιχειρήσεις απουσίαζαν φέτος από τους εκθεσιακούς χώρους στη Φρανκφούρτη

«Σας υπόσχομαι ότι θα βάλουμε τα δυνατά μας ώστε η διεθνής έκθεση βιβλίου της
Φρανκφούρτης να συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη του κλάδου του βιβλίου». Με
τα λόγια αυτά έκλεισε την εναρκτήρια ομιλία του στη φετινή διεθνή έκθεση
βιβλίου της Φρανκφούρτης ο νέος διευθυντής της Φόλκερ Νόιμαν. Λόγια παρηγοριάς
για τους πολλούς, μικρούς εκδοτικούς οίκους που βρίσκονται στο χείλος της
οικονομικής καταστροφής. Τετρακόσιες εκδοτικές επιχειρήσεις, μεταξύ αυτών και
κάποιες μεγαλύτερες, απουσίαζαν φέτος από τους εκθεσιακούς χώρους, ενώ για
πρώτη φορά έσπασε και η ανοδική πορεία του αριθμού νέων εκδόσεων. Εβδομήντα
χιλιάδες λιγότερα βιβλία παρουσίασε φέτος η διεθνής έκθεση.

Εκτός από τον θεσμό της τιμώμενης χώρας – φέτος η Λιθουανία – υπήρχε και ένας
κεντρικός θεματικός άξονας. «Γέφυρες για έναν διχασμένο κόσμο» ο τίτλος του,
γύρω από τον οποίο διοργανώθηκαν πλήθος συζητήσεων για τα υπέρ και τα κατά της
παγκοσμιοποίησης.

Όσο για την τιμώμενη: «Η Λιθουανία; Κατά πού πέφτει αυτή η χώρα;»,
σχολίαζε ειρωνικά μια μεγάλη γερμανική εφημερίδα, για να δείξει την άγνοια των
Γερμανών για τις Χώρες της Βαλτικής. Το περίπτερό της στο ισόγειο του φόρουμ
ήταν λιτό και ευπρεπές, με έναν μεγάλο χώρο αναγνώσεων στο κέντρο, εκθέσεις
εικαστικών έργων και λιγοστό κόσμο. Το διαφημιστικό σλόγκαν των Λιθουανών,
«Έπεται συνέχεια», πήρε ως αφορμή ο κύριος Νόιμαν για να δηλώσει ότι θα
υπάρχει συνέχεια και στον θεσμό των τιμώμενων χωρών. Δεν θα τον καταργήσουν
και μάλιστα του χρόνου σειρά έχει η Ρωσία.

Ο Αμερικανός Τζόνα Γκόλντχαγκεν, βρέθηκε στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος με μια μελέτη που ρίχνει φως στη σιωπή της Καθολικής Εκκλησίας απέναντι στο Ολοκαύτωμα

Οι πιο γνωστοί ανάμεσα σ’ αυτούς που έλαβαν μέρος σε μία από τις 2.000
λογοτεχνικές εκδηλώσεις που πλαισίωναν τη διεθνή έκθεση, ήταν ο Βολφ Μπίερμαν,
ο Πέτερ Εστερχάζι, ο Άμος Οζ, ο Μαρσέλ Ράιχ Ρανίτσκι, η Λιν Ούλμαν, ο Νικολά
Μπουβιέ, ενώ ιδιαίτερης υποδοχής έτυχε ο Τζόναθαν Φράντσεν, ο νέος Αμερικανός
συγγραφέας που τιμάται αυτήν τη στιγμή σε ολόκληρο τον κόσμο ως νέος Ντελίλο.
Το τρίτο του μυθιστόρημα «Οι διορθώσεις», που κυκλοφόρησε στα γερμανικά το
περασμένο καλοκαίρι, έχει πουλήσει ήδη εκατόν ογδόντα χιλιάδες αντίτυπα.
Γενικά πολύς λόγος γινόταν για τους Αμερικανούς συγγραφείς, αρκετοί μάλιστα
υποστήριζαν ότι εννέα χρόνια μετά το Νόμπελ της Τόνι Μόρισον σειρά θα είχε και
πάλι ένας Αμερικανός. Την περασμένη Πέμπτη όμως που έγινε γνωστό ότι το Νόμπελ
δόθηκε στον Ούγγρο Ίμρε Κέρτες, τα πανηγύρια στο ουγγρικό περίπτερο και στον
εκδοτικό του οίκο Ζούρκαμπ δεν έπαιρναν τέλος. Να επιστρέψουμε στους
Αμερικανούς για να πούμε ότι πολύς λόγος γινόταν για τα νέα βιβλία του Τζον
Άπνταϊκ και του Φίλιπ Ροθ, ενώ το βιβλίο του Αμερικανού, ελληνικής καταγωγής,
Τζέφρυ Ευγενίδης Μιddlesex παίχτηκε ως μυστικό αλλά και χρυσό χαρτί από
τους Γερμανούς εκδότες και θα κυκλοφορήσει στα γερμανικά το 2003.

Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος βρέθηκε αυτές τις ημέρες ακόμη ένας
Αμερικανός. Πρόκειται για τον Τζόνα Γκόλντχαγκεν, ιστορικό γερμανοεβραϊκής
καταγωγής, ο οποίος είχε προκαλέσει και πριν από μερικά χρόνια πονοκέφαλο
στους Γερμανούς με ιστορική μελέτη που υποστήριζε ότι ολόκληρος ο γερμανικός
λαός ήταν γνώστης των εγκλημάτων του Χίτλερ. Τώρα, στη νέα του ιστορική μελέτη
ρίχνει φως όχι μόνο στη σιωπή της Καθολικής Εκκλησίας απέναντι στο Ολοκαύτωμα,
αλλά της επιρρίπτει υφέρποντα αντισημιτισμό που κρατάει έως σήμερα και
συνεργασία με τους ναζί. Η Καθολική Εκκλησία, αντιδρώντας έντονα και
εξετάζοντας εξονυχιστικά το βιβλίο, εντόπισε πράγματι ένα λάθος. Λάθος όνομα
κάτω από μια φωτογραφία που δείχνει καρδινάλιο σε ναζιστική συγκέντρωση στο
Μόναχο. Πρόστιμο διακοσίων πενήντα χιλιάδων ευρώ ή πολτοποίηση όλων των
αντιτύπων ζητούν τώρα από τον Βερολινέζο εκδότη του οίκου Sieder.

Παράπονα για τους Έλληνες

Στο ελληνικό περίπτερο λιγοστοί φέτος οι επισκέπτες, ειδικά την πρώτη ημέρα
παρουσίασης των δύο από τους έξι Έλληνες συγγραφείς που έστειλε φέτος το
Εθνικό Κέντρο Βιβλίου. Επιτυχία είχε μόνο η παρουσίαση του Νίκου
Παναγιωτόπουλου που είχε διοργανωθεί από τον εκδοτικό του οίκο Ρέκλαμ. Από το
ελληνικό περίπτερο έλειπαν παντελώς οι Γερμανοί δημοσιογράφοι και οι
εκπρόσωποι Γερμανών εκδοτών. Πώς να έρθουν άλλωστε, αφού το πρόγραμμα των
εκδηλώσεων έφθασε στην έκθεση μόλις την πρώτη ημέρα έναρξης και, κατά τα άλλα,
δεν στάλθηκε πουθενά; Έλειπε εξάλλου στο πρόγραμμα αυτό η πληροφορία για το
πού γίνεται η κάθε εκδήλωση. Πολλά παράπονα ακούστηκαν από περσινούς φίλους
γερμανικών δημοσιογραφικών κυκλωμάτων που είχαν συμβάλει στον προγραμματισμό
και τη διαφήμιση της Ελλάδας ως τιμώμενης χώρας. Δεν τους ενημερώνουν, είπαν,
η επαφή έχει κοπεί με το μαχαίρι, πού πήγαν οι φιλίες και η εγκάρδια στάση των
Ελλήνων κατά την περσινή χρονιά; Τουλάχιστον ένα πρόγραμμα για τις φετινές
εκδηλώσεις περίμεναν και όφειλαν να πάρουν!