Δρόμοι

Σε ένα ραμαζάνι…

… πριν από μερικά χρόνια, οι αρχές της Ακτής του Ελεφαντοστού αποφάσισαν να
μεταθέσουν την ώρα της απογευματινής προσευχής. Αυτή η συνετή απόφαση έβγαλε
χιλιάδες πιστούς μουσουλμάνους από το επώδυνο δίλημμα αν θα έπρεπε να ασκήσουν
το θρησκευτικό τους καθήκον ή να παρακολουθήσουν το τελευταίο επεισόδιο του
«Μαριμάρ», ενός μεξικανικού τηλεοπτικού μελοδράματος στο οποίο είχε εθιστεί
όλη η χώρα. Οι λατινοαμερικάνικες τηλεοπτικές σειρές έχουν κατακτήσει τον
κόσμο τα τελευταία δέκα χρόνια: ταράζουν το μεσημεριανό ύπνο των μεσογειακών
λαών, δίνουν ιδέες για βαφτιστικά ονόματα και πλημμυρίζουν τους υπονόμους,
καθώς οι τηλεθεατές τρέχουν όλοι μαζί στην τουαλέτα μόλις αρχίσουν οι
διαφημίσεις για να μη χάσουν τη συνέχεια του σίριαλ.

Η διαφορά τους…

… με τις αμερικανικές σαπουνόπερες, που είναι ατέλειωτες, είναι πως αυτές
έχουν αρχή, μέση και τέλος – και όλα αυτά μέσα σε περίπου 200 επεισόδια κάθε
φορά. Συνήθως προβάλλονται σε ώρες υψηλής τηλεθέασης και προσελκύουν
τηλεθεατές κάθε ηλικίας, έξι μέρες την εβδομάδα. Οι πιο δημοφιλείς από αυτές
τις σειρές έχουν για θέμα τους «ζητήματα καρδιάς». Όπως το μελόδραμα «Και οι
πλούσιοι κλαίνε»: το φτωχό κορίτσι γνωρίζει και παντρεύεται το πλούσιο αγόρι,
αλλά το «ζήσανε αυτοί καλά και εμείς καλύτερα» αναβάλλεται για χρόνια εξαιτίας
μερικών εμποδίων, μεταξύ των οποίων το ειδύλλιο ανάμεσα στη θετή κόρη τους και
έναν γιο που για πολλά χρόνια θεωρούσαν χαμένο. Όσο και αν φαίνεται απίθανο
και εξωπραγματικό, το «Και οι πλούσιοι κλαίνε» έχει γίνει παγκόσμια επιτυχία.

Τις πταίει…

… γι’ αυτή την επιτυχία; αναρωτιέται κανείς. Μια εξήγηση δίνει το περιοδικό
«Ούτνε Ρίντερ». Επισημαίνει σε αυτές τις σαπουνόπερες μερικά αιώνια θέματα: η
πάλη του καλού με το κακό, το έρως ανίκατε μάχαν και η συλλογική φαντασίωση
του «ζήσανε αυτοί καλά και εμείς καλύτερα». Τέτοια θέματα «πιάνουν» καλύτερα
το κοινό των τριτοκοσμικών χωρών, πολύ καλύτερα από τα γαλλικά σίριαλ («πολύ
διανοουμενίστικα») και τις αμερικανικές σαπουνόπερες («πολύ προσποιητές»).

Οι «τελενοβέλες»…

…- έτσι τις λένε τις λατινοαμερικάνικες σαπουνόπερες – κάνουν τους
τηλεθεατές να τολμούν να ονειρευτούν, επειδή, όπως γράφει το περιοδικό
«Κούριερ» της ΟΥΝΕΣΚΟ, «ζουν τα βάσανα και τις συμφορές των χαρακτήρων του
έργου και συμπάσχουν μαζί τους». Όπως, ας πούμε, η Λιγκάγια, μια Φιλιππινέζα
σερβιτόρα που λάτρεψε το «Μιραμάρ», επειδή ταυτίζεται με την ηρωίδα του:
«Είναι φτωχή σαν και μένα. Το σπίτι της κάηκε. Την κακομεταχειρίζονται. Την
εξευτελίζουν. Είναι σχεδόν σαν Φιλιππινέζα». Όπως οι λάτρεις των
κουτσομπολίστικων εκπομπών και των «talk show» που απολαμβάνουν κάθε
αποτυχημένο έρωτα, κάθε επαγγελματικό παραστράτημα και κάθε δημόσιο ολίσθημα
των διασημοτήτων, οι τηλεθεατές της λατινοαμερικάνικης σαπουνόπερας μπορούν
και βυθίζονται στην παρήγορη σκέψη: «Να, είναι άνθρωποι σαν και εμάς!». Είναι;