Πρόσωπα Γενέθλια στην Ταγκάνκα

Τη Δευτέρα, την ημέρα των γενεθλίων του, τη γιόρτασε ανεβάζοντας τον
«Φάουστ» στο θέατρο Ταγκάνκα της Μόσχας. Στα 85 του, ο Γιούρι Λιουμπίμοφ δεν
λέει να περιορίσει τις δραστηριότητές του.

Γιούρι Λιουμπίμοφ. Ένας από τους μεγαλύτερους σκηνοθέτες της εποχής μας

Αφότου επέστρεψε στη Ρωσία, το 1989, ο Λιουμπίμοφ εργάζεται με ρυθμό που θα
εξαντλούσε κάποιον δύο φορές νεώτερό του ­ από τα 80 του έως τώρα έχει
σκηνοθετήσει ένδεκα παραγωγές! Ο «Φάουστ» είναι η 102η παραγωγή του θρυλικού
σκηνοθέτη από το 1964, όταν ίδρυσε το θέατρο Ταγκάνκα σε μια συνοικία της
ανατολικής Μόσχας. Και τα γενέθλιά του έδωσαν την ευκαιρία για δύο εβδομάδες
εκδηλώσεων προς τιμήν ενός γίγαντα του ρωσικού θεάτρου.

Η Ταγκάνκα φιλοξενεί φεστιβάλ με τις δημιουργίες του Λιουμπίμοφ, ένας
γειτονικός κινηματογράφος προβάλλει αφιέρωμα στην κινηματογραφική σταδιοδρομία
του, η τηλεόραση κάνει αναδρομή στα έργα του και το Ωδείο της Μόσχας του
αφιέρωσε την Τρίτη μια συναυλία με σολίστ τον μετρ της βιόλας Γιούρι Μπασμέτ.
Ο πρόεδρος Πούτιν τού απηύθυνε συγχαρητήριο τηλεγράφημα, στο οποίο πλέκει το
εγκώμιο εκείνου που «αγωνίσθηκε για τα δικαιώματα του καλλιτέχνη στην
ελευθερία και την ανεξαρτησία». Εγκώμια ήρθαν και από κριτικούς θεάτρου. «Οι
μεγάλες δημιουργίες του Λιουμπίμοφ σημάδεψαν την ύπαρξή μου», δήλωσε η
κριτικός της «Λιτερατούρναγια Γκαζέτα» Όλγα Γκλάχοβα. Για τον Τζων Φρίντμαν,
τον αμερικανό θεατρικό κριτικό των «Τάιμς της Μόσχας», ο Λιουμπίμοφ ήταν
«μακράν ο σημαντικότερος θεατρικός σκηνοθέτης της Ρωσίας» στο δεύτερο ήμισυ
του 20ού αιώνα. Ο Άρθουρ Μίλερ έχει δηλώσει πως η Ταγκάνκα ανανέωσε την πίστη
του στο θέατρο και ο βρετανός κριτικός Μάρτιν Έσλιν έχει χαρακτηρίσει τον
Λιουμπίμοφ «έναν από τους μεγαλύτερους σκηνοθέτες της εποχής μας».

Ο Λιουμπίμοφ προκάλεσε σάλο το 1984, όταν επέλεξε την εξορία στο Λονδίνο παρά
να επιστρέψει στη Μόσχα όπου τον περίμενε μομφή για «στασιαστικές» δηλώσεις
του. Λίγο αργότερα το σοβιετικό κράτος του αφαίρεσε την υπηκοότητα. Ήταν στην
αρχή πιστός κομμουνιστής, συμμετείχε μάλιστα στον πόλεμο στον θίασο που
πατρονάριζε η NKVD, η μυστική αστυνομία του Στάλιν. Στη δεκαετία του 1950
τιμήθηκε με το Βραβείο Στάλιν για την ερμηνεία του στο θέατρο Βαχτάνγκοφ. Αλλά
στη δεκαετία του 1960, ο σκηνοθέτης υποστήριξε έναν «κομμουνισμό με ανθρώπινο
πρόσωπο». Προσείλκυσε στην Ταγκάνκα τους καλύτερους καλλιτέχνες, όπως τον
νεωτεριστή σκηνογράφο Νταβίντ Μπορόφσκι και τον Βλαντίμιρ Βισότσκι, ηθοποιό,
ποιητή και τραγουδιστή που είχε γίνει αντικείμενο λατρείας πριν ακόμη από τον
πρόωρο θάνατό του, το 1980 σε ηλικία 42 χρόνων. Κι αν ο Λιουμπίμοφ δεν είναι
πια η κυρίαρχη φυσιογνωμία του ρωσικού θεάτρου, λέει ο Φρίντμαν, «είναι γιατί
η Ρωσία έχει αλλάξει, το μοσχοβίτικο θέατρο έχει αλλάξει, δεν υπάρχει πια
ανάγκη για μια προσωπικότητα που να χρησιμεύει ως συνείδηση στους άλλους».