Δρόμοι

Τα πολιτικά…

… σκίτσα κατέχουν εδώ και πολλά χρόνια σημαντική θέση στον χώρο της
εφημερίδας. Συχνά, αποτελούν μέσον χλευασμού ή περίγελου, σε περιπτώσεις που
οι λέξεις δεν επιτρέπονται είτε λόγω νομοθεσίας ή λόγω καταπιεστικών
καθεστώτων. Σήμερα όμως, δρακόντειοι νόμοι που έχουν επιβληθεί στον Τύπο σε
συνδυασμό με τις πιέσεις της αυτο-λογοκρισίας κάνουν τη δουλειά του
σκιτσογράφου μια τέχνη που κατ’ εξοχήν χαρακτηρίζεται από την ελευθερία της
έκφρασης, ολοένα και πιο δύσκολη. «Στην εποχή μας, που οι πολιτικοί
παρουσιάζονται όλο και περισσότερο μέσω της εικόνας που προβάλλουν, ποιος θα
απομείνει που θα είναι σε θέση να την επεξεργαστεί εάν όχι ο σκιτσογράφος που
“δουλεύει” την εικόνα;», λέει στους «Times» ο Κέβιν «Καλ» (Κάλαφερ),
σκιτσογράφος της Baltimore Sun και του The Economist στο
Λονδίνο.

Ο Κάλαφερ…

… βετεράνος του παραδοσιακού πολιτικού σκίτσου, θεωρεί ότι η μορφή αυτή σιγά
σιγά αφανίζεται και θα αρχίσει να λαμβάνει μια «εξωγήινη» μορφή στο μέλλον. Τα
παιδιά σήμερα δεν μεγαλώνουν με κόμικς και καρτούν όπως μεγαλώσαμε εμείς,
σημειώνει. Έχουν παιχνίδια στους υπολογιστές και η τεχνολογία αυτή θα
εμπνεύσει τη γελοιογραφία του μέλλοντος στην εικονική πραγματικότητα των 15
δευτερολέπτων που θα αποστέλλεται στα κινητά και τους φορητούς υπολογιστές.
Τις απόψεις αυτές ασπάζεται και ο Ραβί Σάνκαρ, βοηθός συντάκτη της εφημερίδας
India Today. Ο κόσμος στην Ινδία δεν ενδιαφέρεται για την πολιτική
γελοιογραφία. Λείπει το σκάνδαλο, και αυτό είναι το ζωογόνο στοιχείο του
σκιτσογράφου.

Ωστόσο…

…όπως σε ορισμένες χώρες οι οικονομικές πιέσεις είναι καταστροφικές, το
είδος αναγεννάται σε κοινωνίες όπως το Ιράν, όπου οι σκιτσογράφοι εργάζονται
υπό δυσμενείς συνθήκες. «Είμαστε περικυκλωμένοι από απαγορεύσεις και το
πρόβλημα είναι ότι δεν τις αναγνωρίζεις προτού τις παραβιάσεις», λέει ο
Νίκαχανκ Κόουσαρ που έχει αναμειχθεί σε πολιτικές διαμάχες στην Τεχεράνη.
«Θέλω να αποδείξω στις αρχές ότι δεν είμαστε αντίπαλοι, ότι είμαι
δημοσιογράφος και όχι πολιτικός και πρέπει να φωνάζουμε αυτά που οι άλλοι δεν
τολμούν να πουν». Ο ρόλος αυτός αμφισβητείται όμως σε ορισμένες χώρες. Ο
Τζόναθαν «Ζαπίρο» (Σαπίρο), σκιτσογράφος στη Νότιο Αφρική, συνελήφθη από την
αστυνομία και ετέθη υπό απομόνωση. Όταν τον ρώτησαν οι αστυνομικοί γιατί τους
ζωγραφίζει με μορφή γουρουνιών, απάντησε: «Ζωγραφίζω αυτό που βλέπω».

Υπάρχει…

… βέβαια και η λογοκρισία. Με τη σειρά Terror Widows (Οι χήρες του
τρόμου), ο Νεοϋορκέζος Τεντ Ραλ προσέβαλε συγγενείς θυμάτων της 11ης
Σεπτεμβρίου και προκάλεσε αντιδράσεις και προτάσεις για θέσπιση νέων νόμων για
τη λογοκρισία. Η σειρά απομακρύνθηκε από τις σελίδες της The New York Times
και της The Washington Post στο Διαδίκτυο. Αλλά εκείνος δεν
μετανιώνει: «Η σειρά απέβλεπε στον σχολιασμό κάποιων επιτήδειων που
χρησιμοποιούσαν τα γεγονότα για να προβάλλουν τα θρησκευτικά και πολιτικά τους
προγράμματα. Και με βοήθησαν πολύ άλλοι συγγενείς θυμάτων».