«Οι Έλληνες ξιπάζονται με το ευρωπαϊκό»

Η «φιλολογία» της εποχής μας έχει αποφανθεί ότι η μουσική είναι μια παγκόσμια
γλώσσα. Είναι; Για τον Δημήτρη Παπαδημητρίου πάντως «δεν είναι καθόλου
διεθνής». Το αντίθετο μάλιστα. Είναι μια γλώσσα που ο κάθε λαός παράγει στα
μέτρα του, μια γλώσσα που ενσωματώνει και αντανακλά τις ιδιομορφίες, τα
χαρακτηριστικά, την ιστορία ενός τόπου.

Αφετηρία της συζήτησής μας, το νέο του έργο, «Όπου για Αλεξανδρινό μιλά
Αλεξανδρινός», που θα παρουσιάσει για πρώτη φορά στις 4 Οκτωβρίου στο Ηρώδειο
και στις 16 και 17 στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων
για τα εγκαίνια της Βιβλιοθήκης. Πρόκειται για ένα έργο διάρκειας 40 λεπτών,
τραγούδια, ορχηστρικά μέρη και απαγγελίες – «για μένα ένα βήμα από το τραγούδι
προς την πιο έντεχνη πλευρά της μουσικής» – όλα στηριγμένα σε 13 (λιγότερο
γνωστά) ποιήματα του Κωνσταντίνου Καβάφη που επέλεξε ο ίδιος.

Η συναυλία θα περιέχει ακόμα τα «Τραγούδια για τους μήνες», με ερμηνεύτρια την
Ελευθερία Αρβανιτάκη (πρώτη φορά θα παρουσιαστούν ως ενιαίο έργο) και στο
τρίτο μέρος θα ακουστούν γνωστά του τραγούδια, από διάφορες φωνές, σημερινές
και παλιότερες (από τον Δημήτρη Μητροπάνο και τον Γεράσιμο Ανδρεάτο μέχρι τη
Βίκυ Μοσχολιού).

Κωνσταντίνος Καβάφης λοιπόν κι ένα νέο «μεικτό έργο» γραμμένο για μικρή
συμφωνική ορχήστρα – 35 όργανα από τη Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ υπό τη
διεύθυνση του Ανδρέα Πυλαρινού – ένα έργο που, όπως λέει ο ίδιος, επιχειρεί να
δει το ελληνικό τραγούδι μέσα από μια λόγια «κλασική» ενορχηστρωτική αντίληψη.

Αποφασίσατε να ενώσετε δύο κόσμους;

«Κατάλαβα ότι δεν μπορείς να κρεμάσεις μια γέφυρα απ’ τον αέρα. Πρέπει να τη
χτίσεις στο έδαφος και αυτό είναι απόλυτα λογικό».

Το έργο σας περιέχει και βυζαντινά στοιχεία;

«Όχι, δεν ξεκινάω από τα βυζαντινά τραγούδια ή τα δημοτικά. Από τότε γράφτηκαν
σημαντικά έργα, είχαμε συνθέτες όπως τον Θεοδωράκη και τον Χατζιδάκι που είχαν
άμεση επαφή με το κοινωνικό σώμα, που εντάχθηκαν στην παράδοσή μας. Κι εμείς
ερχόμαστε ως επόμενη γενιά να πάρουμε απ’ αυτούς και να φτιάξουμε κάτι νέο, να
προχωρήσουμε λιγάκι τα πράγματα».

Υπάρχει, πάντως, μια τάση τελευταία, να ντύνεται το ελληνικό τραγούδι με
συμφωνικό ένδυμα…

«Το να πάρεις ένα τραγούδι που έχει γραφτεί με μια κιθάρα και να το μοιράσεις
σε 120 άτομα δεν έχει νόημα. Για να υπάρξει συμφωνική ορχήστρα πρέπει να
προϋποτίθεται στη σύνθεση. Γι’ αυτό κι εγώ λέω ότι χρειάζομαι μια μικρή
βερσιόν της κλασικής ορχήστρας, γιατί δεν μου χρειάζεται μεγαλύτερη».

Μη μου πείτε ότι οι Έλληνες συνθέτες δεν αισθάνονται πιο καταξιωμένοι όταν
ακούνε το έργο τους από κλασική ορχήστρα…

«Όλοι οι Έλληνες γενικώς και όχι μόνον οι συνθέτες ξιπάζονται με το ευρωπαϊκό.
Το θέμα όμως δεν είναι να κάνεις κάτι το ευρωπαϊκό αλλά να κάνεις κάτι με τα
μέσα που επιλέγεις. Ουσιαστικά πρέπει να βρεις μια δική σου μουσική γλώσσα
γιατί, διαφορετικά, είναι σα να μιλάς γερμανικά και να έχεις την απαίτηση να
σε καταλάβουν. Είθισται να λέγεται ότι η μουσική είναι μια διεθνής γλώσσα,
αλλά δεν είναι έτσι. Το αντίθετο μάλιστα. Είναι μια γλώσσα που ο κάθε λαός
παράγει στα μέτρα του».

Το «πείραμα» (όπως λέει) ξεκίνησε πρόπερσι, όταν παρουσίασε, στο Ηρώδειο πάλι,
την «Ελένη», ένα έντεχνο έργο που είχε και πάλι αφετηρία του τον στίχο και
συνδύαζε τη συμφωνική αντίληψη με το τραγούδι. «Ακροατές που ήρθαν και με
βρήκαν μετά, μου έλεγαν ότι ενώ δεν είχαν σχέση με την κλασική μουσική
κατάλαβαν τι γινόταν εκεί μέσα. Για μένα αυτό ήταν η ανταμοιβή που περίμενα».

Οι «φανατισμένοι» των ωδείων

«Μεγαλώνοντας στον Πειραιά ανακάλυψα το τρίχορδο μπουζούκι. Και το έμαθα από
κει από την προφορική παράδοση των καφενείων της περιοχής. Κάποτε ξέρετε γιατί
έχασα τη χρονιά μου στο ωδείο; Γιατί ο καθηγητής της κιθάρας με είδε να παίζω
μπουζούκι στην τηλεόραση. Λέγεται ότι όποιος παίζει μπουζούκι χάνει το βάρος
του χεριού του στην κιθάρα και δεν μπορεί να παίξει σωστά. Δηλαδή να παίξει
ισπανικά. Είναι δυνατόν όμως ο Έλληνας να μην επηρεαστεί απ’ το μπουζούκι; Οι
άνθρωποι των ωδείων είναι φανατισμένοι κατά της λαϊκής μουσικής…».

Εσείς όμως πρέπει να αισθάνεστε καλά και στα δύο. Από τη μια Μητροπάνος και
Λιδάκης (σ.σ.: ο δίσκος θα βγεί την Άνοιξη) και από την άλλη τα συμφωνικά.
Αισθάνεστε ότι το ένα είναι συνέχεια του άλλου;

«Σημασία έχει πώς φαντάζεσαι κάτι. Πώς είναι ένας ζωγράφος που πότε κάνει
λάδια, πότε ακουαρέλες; Κάπως έτσι…».

Δεν κινδυνεύετε να σας θεωρήσουν οι μεν πολύ έντεχνο και οι δε πολύ «λαϊκό»;

«Ξέρω ότι μπορώ να μιλήσω στον καθένα στη γλώσσα του και να με αποδεχτεί.
Άλλωστε έτσι μεγάλωσα, έχοντας και τους δύο κόσμους μέσα μου – τον ένα τον
βίωνα, τον άλλο τον σπούδαζα. Είμαι και τα δύο».

INFO

«Όπου για Αλεξανδρινό μιλά Αλεξανδρινός», 13 ποιήματα του Κ. Π. Καβάφη, στο
Ηρώδειο, την Παρασκευή 4/10, στις 8.30 μ.μ. Τραγουδούν: Ε. Αρβανιτάκη, Φ.
Δάρα, Α. Ιωανννίδης, Ε. Καράγιαννη, Μ. Λιδάκης, Ν. Ξύδης. Συμμετέχουν οι
ηθοποιοί: Α. Λουδάρος, Κ. Μαρκουλάκης. Απαγγέλλει ο Α. Κωστάλας. Εισιτήρια στα
ταμεία του Θεάτρου Τέχνης (Πεσμαζόγλου 5).