ΚΕΒΙΝ ΜΙΤΝΙΚ Πρωτοπόρος στην «τέχνη της εξαπάτησης»

Όλα ξεκίνησαν από ένα παιχνίδι. «Το χάκινγκ ήταν μια πνευματική πρόκληση για μένα… Το έκανα για πλάκα. Ποτέ δεν είχα σκοπό να βλάψω κανέναν», λέει στα «ΝΕΑ» ο Κέβιν Μίτνικ, ο πρώτος «πειρατής» της πληροφορικής του ’80

Για την κοινότητα των χάκερ υπήρξε και εξακολουθεί να είναι ένας συλλογικός
ήρωας, ενώ για το FBI ένας κοινός, αλλά ευφυέστατος εγκληματίας. Σήμερα,
ύστερα από τα τέσσερα χρόνια που πέρασε σε ομοσπονδιακή φυλακή –
αποφυλακίστηκε το 2000 με περιοριστικούς όρους – στα 38 του χρόνια, ο Κέβιν
Μίτνικ, ο άνθρωπος που θεωρήθηκε υπ’ αριθμόν ένα απειλή για τα εθνικά
συμφέροντα των ΗΠΑ τη δεκαετία του ’80, τα ίχνη του οποίου αναζητούσε το FBI
για τρία χρόνια, έκανε ολοκληρωτική στροφή στη ζωή του.

Ο άλλοτε νεαρός, σοβάρεψε (όχι εντελώς…), άλλαξε σκελετό στα γυαλιά του κι
έγινε ένας συνειδητοποιημένος και σοφός 38άρης που αποφάσισε να ξεχάσει το
παρελθόν και να ξεκινήσει απ’ την αρχή. Έπαψε να σπάει κωδικούς και συστήματα
και πέρασε στην άλλη πλευρά. Είναι πια ένας περιζήτητος σύμβουλος εταιρειών σε
θέματα ασφαλείας πληροφοριακών συστημάτων, τον Νοέμβριο ξεκινά δική του
εταιρεία, και προσφέρει την πολύτιμη γνώση του σ’ ένα βιβλίο-εξιλέωση.

«Η τέχνη της εξαπάτησης» («The art of deception», Εκδόσεις Wiley) είναι ο
τίτλος του βιβλίου που θα κυκλοφορήσει στις ΗΠΑ στις 4 Οκτωβρίου (αναμένεται
να γίνει μπεστ-σέλερ) και στο οποίο ο Μίτνικ αποκαλύπτει αυτό που ξέρει, ή
μάλλον… ήξερε, να κάνει καλύτερα. Περιγράφει τις καταστάσεις στις
οποίες…«ηλεκτρονικοί απατεώνες» μπορούν να μάθουν κλειδιά, κωδικούς και
άλλες λεπτομέρειες για τα συστήματα ασφαλείας εταιρειών, ενώ δίνει συμβουλές
για το πώς μπορούν ν’ αποφευχθούν τα κρούσματα απάτης. Είναι κι αυτό μέρος της
προσπάθειάς του ν’ αποκαταστήσει τη χαμένη του τιμή…

Όλα ξεκίνησαν για… πλάκα, λέει στα «ΝΕΑ» ο Κέβιν Μίτνικ που άρχισε ν’
ασκεί την «τέχνη» του χάκινγκ στην ηλικία των δεκαεπτά. «Για μένα ήταν μια
πνευματική πρόκληση. Ποτέ δεν το έκανα με στόχο να βλάψω κανέναν, ούτε έκλεψα
ποτέ χρήματα. Μπήκα όμως σε μεγάλους μπελάδες και είχα κατάληξη πολύ χειρότερη
απ’ όσο μου άξιζε. Δεν λέω, παρενέβην τον νόμο, αλλά όχι στον βαθμό που
ισχυρίστηκε το FBI».

Οι ισχυρισμοί του, ωστόσο, δεν βρήκαν σύμφωνους τους κατηγόρους του που έκαναν
λόγο για έναν ιδιαίτερα επικίνδυνο νεαρό, ο οποίος έσπασε κωδικούς και
αλλοίωσε λογισμικό εταιρειών όπως οι Motorola, Nokia, Novell, Sun
Microsystems, προκάλεσε ζημιές εκατομμυρίων δολαρίων και έθεσε εαυτόν στη
λίστα συλλήψεων υψηλής προτεραιότητας για το FBI.

Συνελήφθη έπειτα από ανθρωποκυνηγητό που εξαπέλυσε το FBI για τρία χρόνια και
πέρασε την τετραετία 1995-2000 στη φυλακή. Εκεί του απαγόρευσαν την πρόσβαση
σε οτιδήποτε θα μπορούσε να τον συνδέσει με το Ίντερνετ ακόμη και σε
τηλεφωνικές γραμμές. «Μ’ έβαλαν σε απομόνωση για οχτώ μήνες. Νόμιζαν ότι
μπορούσα να ψιθυρίσω κωδικούς μέσω του τηλεφώνου και μ’ αυτό τον τρόπο να έχω
πρόσβαση στα ομοσπονδιακά PC», λέει γελώντας. «Είναι απίστευτο! Είναι γελοίο».

«Ειπώθηκαν φοβερά ψέματα για μένα, ότι έσπασα κωδικούς του FBI, του
NORAD (το ειδικό σύστημα που προειδοποιεί Αμερική και Καναδά για επικείμενες
αεροπορικές επιθέσεις). Όλοι νόμιζαν ότι είμαι φρικτός. Ένα πρωτοσέλιδο των
“New York Times” που έγραφε ότι είχα διαρρήξει το NORAD ανακυκλώθηκε απ’ όλα
τα ΜΜΕ ήταν αρκετό. Ακόμη και το FBI το πίστεψε. Ξαφνικά μετατράπηκα σε
απειλή, σε υψηλή προτεραιότητα του υπουργείου Δικαιοσύνης. Κι όλ’ αυτά επειδή
κάποιος δημοσιογράφος χρειαζόταν κάτι συναρπαστικό για να γράψει ένα βιβλίο
για μένα. Ήταν πραγματικά τρομακτική εμπειρία. Ισχυρίστηκαν ότι μπήκα στο
NORAD, κάτι που είναι αδύνατο, αφού δεν έχει σύνδεση με το Ίντερνετ, ούτε
dial-in. Είναι ανοησία, βλακεία! Ή μάλλον όχι. Χρειάζονταν το παράδειγμα ενός
επικίνδυνου χάκερ τον οποίο έπρεπε να πολεμήσουν κι εγώ έγινα ο αποδιοπομπαίος
τράγος», θυμάται.

«Άλλαξα την εικόνα μου με πράξεις»

«Παιχνίδια πολέμου» (War games). Η ιστορία του Κέβιν Μίτνικ ενέπνευσε την ταινία του 1983, με το Μάθιου Μπρόντερικ στον ρόλο νεαρού χάκερ που μπαίνει κατά λάθος στο δίκτυο του αμερικανικού Υπουργείου Άμυνας και παραλίγο να προκαλέσει τον Γ’ Παγκόσμιο Πόλεμο…

Πόσο εύκολο ήταν μετά την αποφυλάκισή του ν’ αλλάξει την εικόνα του; «Οι
περισσότεροι άνθρωποι δεν γνώριζαν και δεν γνωρίζουν τον πραγματικό Κέβιν
Μίτνικ. Υπάρχει ένας φόβος στο πρόσωπό μου», λέει, εξηγώντας ότι πάλεψε πολύ
για ν’ αλλάξει αυτή την εικόνα. «Συνεργάστηκα με την Υπηρεσία Εθνικής
Ασφαλείας, άλλαξα την εικόνα μου με πράξεις και όχι με λόγια. Τώρα με βλέπουν
σαν αυτό που είμαι. Υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που είναι επιφυλακτικοί και δεν μ’
εμπιστεύονται, αλλά ελπίζω ότι με αυτό το βιβλίο θ’ αλλάξουν γνώμη για μένα».

Όσοι ψάχνουν ένα εγχειρίδιο που θα περιγράφει τα ευφυή εγχειρήματα αυτού του
πρωτοπόρου, θα πρέπει να περιμένουν… Γιατί αυτό το βιβλίο δεν περιγράφει τα
κατορθώματά του. «Είν’ ένα μήνυμα για τους διαχειριστές και τους επαγγελματίες
της Πληροφορικής, για να τους βοηθήσω να πιάσουν ανθρώπους σαν εμένα».

Τελικά, η εξαπάτηση είναι τέχνη; «Μα βέβαια. Τα σκαρώματα/τεχνάσματα
εξαπάτησης (social engineering) που περιγράφω στο βιβλίο μου είναι μια τέχνη:
οι καλοσχεδιασμένες στρατηγικές που χρησιμοποιούν προσχήματα για να πείσουν
τον κόσμο ν’ ανταποκριθεί σ’ ένα αίτημα, περιέχουν στοιχεία εξαπάτησης, γιατί
έχουν στόχο να κοροϊδέψουν τους ανθρώπους που ανταποκρίνονται σ’ ένα τέτοιο
αίτημα», λέει, εξηγώντας πως «αυτή η μέθοδος είναι πολύ αποτελεσματική και δεν
υπάρχει κανένα σύστημα ασφαλείας που να μπορεί να σε προστατεύσει απ’ αυτό. Ο
επιτιθέμενος δεν χρειάζεται καν να μπει στον υπολογιστή σου. Χρειάζεται μόνο
να σε πείσει να κάνεις κάτι».

Για παράδειγμα, «όταν λαμβάνεις ένα e-mail που σου λέει ν’ ανοίξεις ένα
attachment κι εσύ ανοίγοντάς το μολύνεις τον υπολογιστή σου, ή στέλνεις εν
αγνοία σου ιούς σε όλες τις διευθύνσεις που υπάρχουν στον κατάλογό σου. Αυτό
είναι εξαπάτηση, στην οποία έχεις συμμετάσχει και ο ίδιος…».

«Ποτέ δεν υπάρχει εγγύηση, όσο ακριβές κι αν είναι οι κλειδαριές…
Γιατί; Γιατί ο ανθρώπινος παράγοντας είναι ο πιο αδύναμος κρίκος της
ασφάλειας. Η ασφάλεια συχνά δεν είναι παρά μόνο μια ψευδαίσθηση που
χειροτερεύει όταν η αφέλεια ή η άγνοια μπαίνουν στο παιχνίδι. Πολλοί
επαγγελματίες της τεχνολογίας της Πληροφορικής πλανώνται πλάνην οικτρά, αν
νομίζουν ότι οι εταιρείες τους είναι άτρωτες σε επιθέσεις επειδή έχουν
εγκαταστήσει τα τελευταία συστήματα ασφαλείας. Όποιος νομίζει ότι τα προϊόντα
από μόνα τους προσφέρουν πραγματική ασφάλεια, αντιμετωπίζει την ψευδαίσθηση
της ασφάλειας. Είναι σαν να ζει σ’ έναν φανταστικό κόσμο και αναπόφευκτα, αργά
ή γρήγορα, θ’ αντιμετωπίσει ένα ατύχημα. Η ασφάλεια δεν είναι προϊόν, είναι
διαδικασία. Δεν είναι τεχνολογικό πρόβλημα. Είναι πρόβλημα ανθρώπων και
διαχείρισης», γράφει στην αρχή του βιβλίου ο κ. Μίτνικ.

Δηλαδή, είμαστε όλοι αφελείς; «Όχι ακριβώς. Απλώς είναι μέσα στην ανθρώπινη
φύση μας να εμπιστευόμαστε τους ανθρώπους. Για παράδειγμα, όταν βρίσκεσαι μέσα
σε μια επιχείρηση και σου τηλεφωνεί κάποιος που ισχυρίζεται ότι είναι μέσα απ’
την επιχείρηση ζητώντας σου έναν κωδικό, μπορεί εύκολα να σε ξεγελάσει, γιατί
του δίνεις το πλεονέκτημα της αμφιβολίας. Είναι καθαρά θέμα ανθρώπινης
ψυχολογίας και συμπεριφορικών χαρακτηριστικών. Εγώ το αποκαλώ “διανοητικό
μειονέκτημα”. Πολλές φορές οι άνθρωποι δεν αξιολογούν σωστά. Δίνουν σημασία
στο πρόσωπο που τους ζητά κάτι και όχι στο τι τους ζητά. Και όσοι εξαπατούν
πείθουν τους ανθρώπους να τους κάνουν μια χάρη, για παράδειγμα, να “τρέξουν”
ένα πρόγραμμα στον υπολογιστή».

Τα μυστικά της «απάτης»

Στο βιβλίο του «Η τέχνη της εξαπάτησης», που θα κυκλοφορήσει στις ΗΠΑ (από τις εκδόσεις Wiley) στις 4 Οκτωβρίου, ο Κέβιν Μίτνικ μυεί στα μυστικά της… τέχνης του

Η τέχνη της εξαπάτησης έχει κι άλλα μυστικά… «Επειδή είναι στη φύση μας να
πειθόμαστε, δεν είναι και πολύ δύσκολο να μας ξεγελάσουν. Σε πολλές
περιπτώσεις ο εξαπατών υποβάλλει ένα αίτημα για πληροφορίες που φαίνεται τόσο
λογικό, ώστε δεν φαίνεται καθόλου παράξενο στον άνθρωπο που τις δίνει»… Άρα,
όχι μόνο το εξαπατάσθαι, αλλά και το εξαπατάν είναι στην ανθρώπινη φύση; «Δεν
είναι ακριβώς εξαπάτηση», εξηγεί ο Κέβιν Μίτνικ. «Απλώς λες ένα ψέμα,
παρερμηνεύεις τα γεγονότα… δεν λες όλη την αλήθεια. Και βασικά, ο…
εξαπατών/επιτιθέμενος εκμεταλλεύεται τις τεχνολογικές ευπάθειες, τις γνώσεις
του πάνω σ’ αυτό και… την άγνοια των άλλων».

Δηλαδή αυτός που διαπράττει την απάτη δεν είναι πιο ευφυής, ή μήπως είναι θέμα
ταλέντου; «Κατ’ αρχάς, είναι θέμα γνώσεων. Αν το “θύμα” είχε τις γνώσεις, θα
απέφευγε την απάτη. Απ’ την άλλη, δεν νομίζω ότι το να εξαπατάς μ’ αυτό τον
τρόπο τους ανθρώπους είναι ικανότητα. Η ανθρώπινη φαντασία έχει απίστευτες
δυνατότητες και μπορεί να σκαρφιστεί πολλά είδη ψεμάτων… Δεν ξέρω αν έχει
σχέση με την ευφυία, αλλά αυτού του τύπου οι επιθέσεις είναι σίγουρα έξυπνες,
επειδή ο στόχος δεν καταλαβαίνει τίποτα».

Δάσκαλε που δίδασκες…

Άραγε μπαίνει ποτέ σε πειρασμό να επαναλάβει τα… κατορθώματα της νεαρής του
ηλικίας; Σκέφτεται λίγο, γελάει και απαντά…«Μπα… Οι συνέπειες παραείναι
σκληρές… Είπαμε, τότε ήμουν μικρός. Τώρα είμαι λιγάκι πιο μεγάλος και
σοφότερος. Ήταν απλά ένα παιχνίδι. Το μόνο κέρδος ήταν ότι είχε πολλή
πλάκα…». Παιχνίδι ή όχι, πάντως, τα περιοριστικά μέτρα στη χρήση του
Ίντερνετ που του έχουν επιβληθεί ισχύουν ακόμα. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχει
την ικανότητα να τα «σπάσει» ό,τι ώρα θέλει….

Τον ενοχλεί που σε αντίθεση με τη δική του ρομαντική εποχή των παιχνιδιών και
της διανοητικής πρόκλησης, οι χάκερ σήμερα κάνουν καριέρα; «Υπάρχουν πια πολλά
και διαφορετικά κίνητρα. Αν κάποιος το κάνει από πνευματική αναζήτηση, το
κατανοώ. Σήμερα, όμως, άλλοι το κάνουν για τα λεφτά και άλλοι για να
εξυπηρετήσουν την τρομοκρατία. Δεν μπορώ να το διανοηθώ. Είναι σαν να
χρησιμοποιείς PC για να κάνεις έγκλημα. Εγώ το έκανα μόνο από περιέργεια…».

Η συμβουλή που έχει να τους δώσει ο συνταξιούχος πια πρώτος διδάξας, είναι «να
πάρουν κανά δυο παλιά PC, ή των φίλων τους και τα δικά τους και ν’ αρχίσει να
κλέβει ο ένας το λειτουργικό σύστημα του άλλου! Έτσι θα είναι απλά ένα
παιχνίδι. Ας μην προκαλέσουν ζημιές σε αθώα θύματα, ανθρώπους ή
επιχειρήσεις…».

Για την ώρα ο Κέβιν Μίτνικ προτιμά να περνά τον ελεύθερο χρόνο με την κοπέλα
του, «αστειευόμαστε μερικές φορές ότι θα σπάσει ο ένας τους κωδικούς του PC
του άλλου», λέει, αλλά και μπροστά στον υπολογιστή, περίπου δύο ώρες την
ημέρα. «Ποτέ δεν ήμουν εθισμένος, όπως ισχυρίστηκαν. Για μένα ήταν ένα χόμπι.
Μου άρεσε ν’ ασχολούμαι τέσσερις ώρες την ημέρα, όπως κάποιος άλλος κάνει ένα
σπορ. Απλώς στον υπολογιστή χάνεις την αίσθηση του χρόνου. Περνούν οκτώ ώρες
και νομίζεις ότι πέρασαν δέκα λεπτά».