Διαστάσεις Ο θάνατος του Κέναν

Εργασίες για την εισβολή στο Ιράκ (Σκίτσο από τον Νιου Γιόρκερ)

Η εικόνα είναι γνώριμη: μια μεγάλη δύναμη αποφασισμένη να αναλάβει δράση θέτει
στον αντίπαλό της τόσο πολλούς και τόσο φιλόδοξους όρους, που είναι αδύνατον
να εκπληρωθούν. Το ίδιο είχε γίνει το 1914, με τους όρους που είχε θέσει η
Αυστρία στη Σερβία μετά τη δολοφονία του Αρχιδούκα Φερδινάνδου στο Σαράγεβο.
Το ίδιο – υποστήριξαν ορισμένοι – έγινε στο Ραμπουγιέ με τον Μιλόσεβιτς. Οι
όροι που ο πρόεδρος Μπους έθεσε προς τον Σαντάμ Χουσεΐν από το βήμα των
Ηνωμένων Εθνών είναι έτσι δεδομένο πως θα απορριφθούν. Ακόμη κι αν
ικανοποιηθούν όμως, είπε, και πάλι θα πρέπει να σχηματιστεί στη Βαγδάτη μια
κυβέρνηση που θα εκπροσωπεί όλους τους Ιρακινούς. Με άλλα λόγια, ο πόλεμος με
τον Σαντάμ είναι αναπόφευκτος. Εκτός αν κάποιος καλοθελητής καταφέρει να τον
δολοφονήσει.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούν «δικαίωμά» τους να επέμβουν στο Ιράκ, όπως η
Ρωσία θεωρεί «δικαίωμά» της να επέμβει στη Γεωργία και το Ισραήλ θεωρεί
«δικαίωμά» του να επέμβει στην Παλαιστίνη. Όπως σχολιάζει μάλιστα η Ουάσιγκτον
Ποστ, η ομιλία του προέδρου Μπους αποτέλεσε την πρώτη εφαρμογή μιας νέας
αμερικανικής πολιτικής, η οποία συνίσταται στην καταπολέμηση των απειλών πριν
ακόμη υλοποιηθούν. Το διπλό δόγμα της ανάσχεσης και της αποτροπής, στο οποίο
στηρίχθηκε η αμερικανική εξωτερική πολιτική στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου,
δεν μπορεί να αντιμετωπίσει «ανισόρροπους δικτάτορες με όπλα μαζικής
καταστροφής». Ο Τζωρτζ Κέναν είναι νεκρός.

Το πραγματικό ίνδαλμα του σημερινού προέδρου, που δεν είναι ο πατέρας του αλλά
ο Ρόναλντ Ρήγκαν, είχε θάψει πριν από δύο δεκαετίες και ένα άλλο μεγάλο «Κ»
του περασμένου αιώνα: τον Τζων Κέυνς. Ο πλανήτης παραδόθηκε σε έναν άκρατο και
ανεξέλεγκτο οικονομικό φιλελευθερισμό, που οδήγησε στην όξυνση των ανισοτήτων,
στην επέκταση της φτώχειας και στην αποθράσυνση των μεγάλων επιχειρήσεων, με
αποτέλεσμα τα απίστευτα οικονομικά σκάνδαλα που βλέπουμε σήμερα. Ακόμη και οι
πιο φανατικοί υπερασπιστές του καπιταλισμού αντιλαμβάνονται σήμερα ότι η
επιστροφή στον Κέυνς είναι απαραίτητη, ότι ο ρόλος του Κράτους είναι
αποφασιστικός, ότι η οικονομία δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς ελέγχους και
ρυθμίσεις.

Το ίδιο πρέπει να συμβεί και με τον Κέναν. Το δόγμα του προληπτικού πλήγματος»
– σήμερα εναντίον του Ιράκ, αύριο εναντίον κάποιου άλλου «απείθαρχου κράτους»
– οδηγεί μαθηματικά στον όλεθρο. Οι εκβιασμοί και τα τελεσίγραφα δεν μπορούν
να επιλύσουν τις μεγάλες κρίσεις. Η νέα «βόμβα μικροκυμάτων» του Πενταγώνου
μπορεί να ψήνει στρατιώτες και να ισοπεδώνει χώρες, δεν μπορεί να
υποκαταστήσει όμως τη μεγάλη απούσα από τη σημερινή παγκόσμια σκακιέρα: την
Πολιτική. Αυτή την απουσία, η Ευρώπη έχει την τελευταία ευκαιρία να την
αναδείξει. Και να γεμίσει το κενό.