Πρόσωπα Περί ελευθερίας και παρεμβατισμού

Ο Μίλτον Φρίντμαν είναι κατηγορηματικός: αργά ή γρήγορα το σύστημα του ευρώ
θα καταρρεύσει, αν η Γηραιά Ήπειρος δεν προχωρήσει στην ίδρυση των Ηνωμένων
Πολιτειών της Ευρώπης.

Μίλτον Φρίντμαν. Εκτιμά πως η έκπληξη της επόμενης πενταετίας θα είναι η Ιαπωνία

Ο διασημότερος εν ζωή οικονομολόγος γιόρτασε αυτό το καλοκαίρι τα 90ά του
γενέθλια και παραδέχεται πως είναι πια «πολύ γέρος» για να δίνει πολλές
διαλέξεις και ότι πιθανότατα έχει γράψει και το τελευταίο βιβλίο του. Ωστόσο ο
θεωρητικός τού μονεταρισμού και της ελεύθερης αγοράς που εφάρμοσαν ο Ρόναλντ
Ρήγκαν και η Μάργκαρετ Θάτσερ, δεν έχει βάλει νερό στο κρασί του. Και πιστεύει
πως οι πολιτικοί καθυστερούν. «Όπως έλεγε ο Κέυνς, οι δράσεις σήμερα είναι
αντιδράσεις σ’ αυτά που είχαν διδαχθεί οι πολιτικοί πριν από γενιές», λέει
στον Ντέηβιντ Σμιθ των «Σάντεϋ Τάιμς».

Ο Φρίντμαν γεννήθηκε στις 31 Ιουλίου 1912 στη Νέα Υόρκη από γονείς φτωχούς
Εβραίους μετανάστες. Η συμβολή του στην οικονομική θεωρία υπήρξε τεράστια –
ενσάρκωσε τον μονεταρισμό της Σχολής του Σικάγο εναντίον της κεϋνσιανής
ορθοδοξίας – και το 1976 τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Οικονομίας. «Άραγε ο
κόσμος είναι τώρα πιο ελεύθερος απ’ ό,τι πριν από 50 χρόνια;», αναρωτιέται στη
συνομιλία του με τον Βρετανό δημοσιογράφο. «Συνολικά είναι αναμφίβολα πολύ πιο
ελεύθερος λόγω της κατάρρευσης του κομμουνισμού στη Ρωσία. Από την άλλη, όσον
αφορά χώρες όπως η Βρετανία και οι ΗΠΑ, είμαστε ελεύθεροι από κάποιες πλευρές
και λιγότερο ελεύθεροι από άλλες». Γιατί γι’ αυτόν η ελευθερία είναι συνώνυμη
με την πλήρη απουσία κρατικού παρεμβατισμού – έτσι βλέπει θετικά τον
περιορισμό της κρατικής ιδιοκτησίας επί των μέσων παραγωγής και το γεγονός ότι
το κράτος δεν επεμβαίνει πια για να ελέγχει τις τιμές ή τις συναλλαγές, και
αρνητικά την αύξηση της κρατικής παρέμβασης σε θέματα περιβάλλοντος, ιατρικής
και πρόνοιας. Στα 90 του επιμένει πως δεν χρειάζονται νόμοι ούτε για τα
ναρκωτικά. «Πρέπει να αντιμετωπίζονται όπως το αλκοόλ και ο καπνός. Δεν
υπάρχει καμιά απολύτως δικαιολογία για να αντιμετωπίζονται διαφορετικά»,
τονίζει. Και πιστεύει πως η έκπληξη της επόμενης πενταετίας θα είναι η
Ιαπωνία, «η οποία είναι έτοιμη για τη μεγάλη επιστροφή».

Ο Φρίντμαν θεωρεί πως η αποπομπή τής Θάτσερ από την εξουσία οφειλόταν σε μια
«αυτοκτονική παρόρμηση ενός μέρους του βρετανικού έθνους» και εκτιμά πως «μια
μεγάλη χώρα, όπως η Βρετανία, με μακρά παράδοση αποτελεσματικού μονεταριστικού
ελέγχου, θα ήταν σφάλμα να συμμετάσχει στο ευρώ». Για τις μεγάλες χώρες, όπως
η Γερμανία, η Γαλλία και η Ιταλία, η εισαγωγή του ευρώ «θα αποδειχθεί πως ήταν
λάθος αν δεν υπάρξει πραγματική κίνηση προς τις Ηνωμένες Πολιτείες της
Ευρώπης… Αργά ή γρήγορα – τονίζει – το σύστημα θα καταρρεύσει αν δεν
επιτευχθεί ο πολιτικός στόχος».