Πλήγμα στην αξιοπιστία του κατηγορουμένου η ανάκληση απολογίας

Η υπεράσπιση των αδελφών Ξηρών έχει τονίσει ότι η «στροφή» στις απολογίες αφορά τα προσωπικά κίνητρα που τους οδήγησαν στη 17Ν και τη διάπραξη εγκλημάτων

«Στην υπόθεση της 17Ν, τo μόνο βέβαιο για τους κατηγορουμένους που θα
αποφασίσουν να ανακαλέσουν τις απολογίες τους – και μάλιστα εκείνες που έδωσαν
στις ανακριτικές αρχές – είναι ότι θα “τινάξουν στον αέρα” την αξιοπιστία
τους. Για να καταφέρουν το ίδιο και με το κατηγορητήριο θα πρέπει να
ακολουθήσουν άλλες μεθόδους…».

Από την περασμένη Παρασκευή, όταν οι αδελφοί Ξηροί έστειλαν το μήνυμα για
«στροφή» στις απολογίες τους, οι περισσότεροι ποινικολόγοι αναζητούν στη
νομολογία των ελληνικών δικαστηρίων τις υποθέσεις με ανάκληση απολογιών που
έφερε αποτελέσματα. Η ανασκευή απολογιών δεν είναι σπάνιο φαινόμενο στις
δικαστικές αίθουσες, αλλά σε ελάχιστες περιπτώσεις οι «όψιμες» εξηγήσεις
έγιναν αποδεκτές από τους δικαστές. Και αυτό, αφού συνδυάστηκαν και με άλλα
στοιχεία.

Στα προδικτατορικά χρόνια, καθώς και στην περίοδο της χούντας, σε αρκετές
περιπτώσεις κατηγορούμενοι για ποινικά αδικήματα, οι οποίοι είχαν ομολογήσει
σε προδικαστικό στάδιο, στη δίκη αναίρεσαν την ομολογία τους, αναφέροντας –
κυρίως – ότι υπήρξε προϊόν αστυνομικής βίας. Ακόμη και για αυτές τις
περιπτώσεις, η απόφαση των δικαστηρίων ήταν καταδικαστική. «Τα τελευταία
χρόνια, ωστόσο, πολύ σπάνια συναντάμε σε μία δικαστική αίθουσα πλήρη ανάκληση
των απολογιών…», παρατηρεί ο ποινικολόγος κ. Αντώνης Βγόντζας.

Το μεγάλο λάθος των αδελφών Ξηρών στην περίπτωση που ανακαλέσουν τελικώς τις
απολογίες τους, είναι το γεγονός ότι έχουν ήδη απολογηθεί στον ανακριτή.
«Ανάκληση απολογίας σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι ένα δικαστήριο θα
πετάξει στο “καλάθι των αχρήστων” την αρχική απολογία…», τονίζει το μέλος
του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης Ελλήνων Ποινικολόγων, κ. Παναγιώτης
Βασιλακόπουλος. Και αυτό, όχι μόνο γιατί αμφισβητείται ευθέως η αξιοπιστία του
κατηγορούμενου που κάνει «στροφή», αλλά κι επειδή, όπως επισημαίνει ο κ.
Βγόντζας, «η απολογία στον ανακριτή είναι ιδιαιτέρως σημαντική, καθώς τα μέλη
ενός δικαστηρίου δεν μπορούν να δεχθούν ότι οι συνάδελφοί τους δικαστικοί
λειτουργοί που χειρίστηκαν τις ανακρίσεις όχι μόνον δεν έκαναν σωστά τη
δουλειά τους, αλλά έχουν συνεργήσει και σε παραβίαση των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων…».

Το ζήτημα των προδικαστικών ομολογιών έχει κριθεί και από τον Άρειο Πάγο. Η
Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου (απόφαση 2/99) δεν αφήνει περιθώρια για την
ισχύ ή όχι μιας απολογίας ενώπιον των ανακριτικών αρχών που ανακαλείται στη
δικαστική αίθουσα. Σύμφωνα με την απόφαση, κάθε απολογία στους ανακριτές, αλλά
και κάθε ομολογία κατηγορουμένου σε προανακριτικό επίπεδο, λαμβάνεται
υποχρεωτικά υπόψη μαζί με όλα τα αποδεικτικά στοιχεία από το αρμόδιο
δικαστήριο. Για το δικαστήριο δεν έχουν καμία ισχύ μόνον οι ανωμοτί (χωρίς
όρκο) καταθέσεις που έδωσε ένας κατηγορούμενος σε προανακριτικές αρχές
(αστυνομικές αρχές κ.ά.), πριν ασκηθεί εις βάρος του ποινική δίωξη.

Όπως έχει γνωστοποιήσει η υπεράσπιση των αδελφών Ξηρών, η «στροφή» στις
απολογίες δεν θα αφορά τις ενέργειες της οργάνωσης, αλλά τα προσωπικά τους
κίνητρα που τους οδήγησαν στη 17Ν και στα εγκλήματα που διέπραξαν. «Σε όποιο
επίπεδο και να κινηθεί η ανάκληση όσων είπαν στον ανακριτή», αναφέρει ο κ.
Βγόντζας, «ο δικαστικός έλεγχος της θέσης των κατηγορουμένων είναι δεδομένος.
Όπως και η αρχική απολογία τους δεν δεσμεύει το δικαστήριο και θα ελεγχθεί η
βασιμότητά της, έτσι και η ανάκληση της ομολογίας δεν δεσμεύει το δικαστήριο.
Απλά, στην περίπτωση της ομολογίας δεν είναι “εξονυχιστικός” ο δικαστικός
έλεγχος, αφού το μόνο που είναι κρίσιμο να ερευνηθεί είναι το ενδεχόμενο ο
κατηγορούμενος να δηλώνει ένοχος προκειμένου να καλύψει κάποιον άλλον…».