Στον «χρυσούν αιώνα» των μεγάλων πνευμάτων

Ο Σοφοκλής γεννήθηκε στην αρχή και πέθανε στο τέλος του 5ου αιώνα π.χ., του αιώνα των θαυμάτων

Όταν ο Σοφοκλής ήταν δεκατριών χρόνων, το 483 π.Χ., στην Ινδία πεθαίνει ο
Βούδας και όταν ήταν δεκαεπτά χρόνων αφήνει την τελευταία του πνοή ο
Κομφούκιος στην Κίνα. Στις σελίδες του βιβλίου της φιλολόγου – συγγραφέως
Ελένης Νικολαΐδου «Σοφοκλής, ο μεγάλος τραγωδός» που πρόκειται να κυκλοφορήσει
τον Σεπτέμβριο από τις Εκδόσεις Σαββάλας, σ’ ένα κεφάλαιο που προδημοσιεύουν
σήμερα «ΤΑ ΝΕΑ», ζωντανεύει ολόκληρος ο αρχαίος κόσμος γύρω από την Αρχαία
Ελλάδα.

Όσο κι αν δεν μπορούμε να γνωρίζουμε αν ο Σοφοκλής γνώριζε κάτι για την ύπαρξη
και τη σκέψη του Βούδα, είναι χρήσιμο να γνωρίζουμε τι συνέβαινε στον υπόλοιπο
κόσμο την εποχή που ο Σοφοκλής συνέθετε τους στίχους της «Αντιγόνης».
Χαρακτηριστική μορφή του Χρυσού Αιώνα ο Σοφοκλής, γεννήθηκε στην αρχή του 496
π.Χ. και πέθανε στο τέλος 404 π.Χ. αυτού του αιώνα των θαυμάτων, αφήνοντας
πίσω του 96 έργα. Σώθηκαν τα επτά.

Το βιβλίο «Σοφοκλής, ο μεγάλος τραγωδός» είναι το δεύτερο βιβλίο της σειράς
«Αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς. Οι δημιουργοί, η εποχή και το έργο τους» που
διευθύνει ο φιλόλογος Χρήστος Κάτσικας. Προηγήθηκε ο «Αισχύλος» και ακολουθεί
ο «Αριστοφάνης».

Ο γύρος του κόσμου τον 5ο αιώνα π.Χ. αρχίζει από τη Ρώμη. «Το 494 π.Χ.
οι πληβείοι στη Ρώμη καταφέρνουν την πρώτη τους νίκη κατά των πατρικίων. Η
συμφωνία που κλείστηκε… έδινε για πρώτη φορά τη δυνατότητα στους πληβείους
να έχουν δικούς τους αντιπροσώπους με τη δυνατότητα του βέτο και μερικές
δεκαετίες αργότερα, το 451-50 π.Χ. έχουμε τη σύνταξη των νόμων της
Δωδεκαδέλτου, που επέτρεπε τους γάμους μεταξύ πατρικίων και πληβείων και έδινε
ουσιαστικά δικαιώματα συμμετοχής των πληβείων στην εξουσία.

Στη διάρκεια του 5ου αιώνα εμφανίζεται ο πρώτος καθαρά κέλτικος πολιτισμός
στην Κεντρική και Δυτική Ευρώπη, γνωστός ως πολιτισμός Λα Τεν, από την ομώνυμη
ελβετική περιοχή, ενώ στα ανατολικά οι Σκύθες πιεζόμενοι από τους Μήδους
μετακινούνται βορειότερα, στο Κουμπάν της Καυκασίας.

Η Ινδία την εποχή του Σοφοκλή ήταν χωρισμένη σε κάστες.

Όταν ο Σοφοκλής ήταν δεκατριών χρόνων, το 483, στην Ινδία πεθαίνει ο Βούδας
(563-483 π.Χ.) ή αλλιώς Σιντχάρτα Γκοτάμα, ο οποίος σημάδεψε τη θρησκευτική
πορεία εκατομμυρίων ανθρώπων.

Το 480 π.Χ. είναι μια πολύ σημαντική χρονιά. Στη Ναυμαχία της Σαλαμίνος οι
ενωμένοι Έλληνες κατατροπώνουν τον στόλο των Περσών. Ο Αισχύλος λαμβάνει μέρος
στη ναυμαχία, ο νεαρός και όμορφος έφηβος Σοφοκλής τραγουδάει στον χορό των
νέων που ψάλλουν τα επινίκια και σε μια άλλη γωνιά της Αθήνας γεννιέται ο
Ευριπίδης.

Είναι ακόμα το 480-4 π.Χ. η χρονιά που στην Αλικαρνασσό γεννιέται ο πατέρας
της Ιστορίας, ο Ηρόδοτος, ο οποίος κατέγραψε σε εννέα βιβλία τους Περσικούς
Πολέμους και σε ένα βιβλίο τις ταξιδιωτικές του εμπειρίες από την Αίγυπτο, ενώ
αφήνει την τελευταία του πνοή μια σπουδαία μορφή των προσωκρατικών φιλοσόφων,
ο Ηράκλειτος.

Το 480, στην καθοριστική Ναυμαχία της Σαλαμίνος, ο στρατηγός των Καρχηδονίων
Αμίλκας (του οποίου η μητέρα ήταν Ελληνίδα) επιτίθεται εναντίον των ελληνικών
αποικιών της Σικελίας. Είναι η πρώτη φορά στην ιστορία τους που οι Καρχηδόνιοι
οργάνωσαν μια τέτοια εκστρατεία. Σκοπός τού Αμίλκα ήταν να καταλάβει την πόλη
Ιμέρα, στην οποία ηγεμόνευε ο Θήρων. Οι Καρχηδόνιοι νικήθηκαν και έτσι η μάχη
της Ιμέρας έσωσε τους Έλληνες της Δύσης.

Λίγο αργότερα οι Ετρούσκοι κινήθηκαν για να επιτεθούν στην Κύμη (ελληνική
αποικία στη Νότια Ιταλία), αλλά νικήθηκαν στη θάλασσα χάρη στην επέμβαση του
Ιέρωνα, του Τυράννου των Συρακουσών, που έβαλε τέρμα στην αυτοκρατορία τους
στην Καμπανία το 473 π.Χ.

Το 458 π.Χ. ο βασιλιάς των Περσών Αρταξέρξης αποφάσισε να ορίσει
έμπιστη γηγενή κυβέρνηση ως τοποτηρητή στην περιοχή των Ιουδαίων. Έτσι ο
Έσδρας πήρε μεγάλες εξουσίες τόσο που παραλληλίστηκε με τον Ιησού του Ναυή. Ο
Έσδρας είναι ο κύριος συντελεστής της οργάνωσης του Ιουδαϊσμού. Διάδοχός του
ορίστηκε ο Νεεμίας (445-433 π.Χ.) ο οποίος ανέγειρε το τείχος της Ιερουσαλήμ,
αποκατέστησε τις θρησκευτικές τελετές και φρόντισε για τη μετάφραση της
Πεντατεύχου στην αραμαϊκή γλώσσα, η οποία είχε επικρατήσει στους Ιουδαίους και
είχε εκτοπίσει την εβραϊκή.

Οι Θράκες ίδρυσαν το πρώτο θρακικό κράτος στην Ανατολική Θράκη το 441 π.Χ. Ο
βασιλιάς των Θρακών Σιτάλκης Α’ το 429 π.Χ. εκστράτευσε κατά της Μακεδονίας,
χωρίς όμως ουσιαστικό αποτέλεσμα. Το 424 ο Σιτάλκης Α’ εκστρατεύει εναντίον
του ιλλυρικού φύλλου των Τριβαλλών, όπου ηττάται και πεθαίνει. Αυτή την εποχή
ο ελληνικός πολιτισμός άσκησε μεγάλη επίδραση στο θρακικό βασίλειο. Παράλληλα,
θρακικοί μύθοι εμφανίστηκαν στην Αθήνα, όπως και θρακικές λατρείες.

INFO

«Σοφοκλής, ο μεγάλος τραγωδός» της Ελένης Νικολαΐδου. Εκδόσεις Σαββάλας. Σελ.
284. Τιμή: 10,90 ευρώ.