Βουτιά… στα φάρμακα της θάλασσας

Με ένα φουσκωτό σκάφος επτά μέτρων, ένα συρματόσχοινο που ξεπερνά τα δύο
χιλιόμετρα και αυτοσχέδιους δειγματολήπτες, καθηγητές και υποψήφιοι διδάκτορες
στο Τμήμα Φαρμακευτικής του Πανεπιστημίου Αθηνών συλλέγουν τα τελευταία έξι
χρόνια θαλάσσιους οργανισμούς απο κάθε περιοχή της Ελλάδας.

Η επιστημονική ομάδα που αποτελείται από τον αναπληρωτή καθηγητή στον Τομέα
Φαρμακογνωσίας και Χημείας Φυσικών Προϊόντων, Βασίλη Ρούσση, και τον επίκουρο
καθηγητή Κώστα Βάγια, μεταφέρει τους θαλάσσιους οργανισμούς στο εργαστήριο του
Πανεπιστημίου. Εκεί προσπαθεί να διακρίνει διάφορες άγνωστες μέχρι τώρα
χημικές ουσίες, οι οποίες μελλοντικά θα μπορούσαν να αποτελέσουν την πρώτη ύλη
ενός καινούργιου φαρμάκου.

Τα τελευταία 20 χρόνια, επιστήμονες που δραστηριοποιούνται στον χώρο
της Χημείας και της Θαλάσσιας Βιολογίας έχουν αρχίσει να περνούν από το
μικροσκόπιό τους εκατοντάδες είδη θαλάσσιων οργανισμών, με σκοπό να
ανακαλύψουν ουσίες που μπορούν να χρησιμέψουν στη φαρμακευτική βιομηχανία.
Ασθένειες όπως ο καρκίνος, το AIDS, η αλτσχάιμερ, η οστεοπόρωση, η ελονοσία
και η φυματίωση, ίσως να μπορούν να θεραπευτούν μελλοντικά από ουσίες που
κρύβονται στη θάλασσα.

«Τα τελευταία χρόνια περισσότερα από 6.000 συστατικά έχουν απομονωθεί από
θαλάσσιους οργανισμούς», λέει στα «ΝΕΑ» ο κ. Βασίλης Ρούσσης. «Εκατοντάδες απ’
αυτά έχουν χρησιμοποιηθεί ως μόρια-οδηγοί, για να συνθέσουν χημικές ενώσεις με
θεραπευτικές ιδιότητες. Κάποια άλλα αποτελούν αυτούσια συστατικά φαρμακευτικών
σκευασμάτων ή είναι υποψήφια φάρμακα για τη θεραπεία διαφόρων ασθενειών».

Ο Γουίλιαμ Φένικαλ, που είναι διευθυντής του Κέντρου Θαλάσσιας
Βιοτεχνολογίας και Βιοϊατρικής στο Ωκεανογραφικό Ινστιτούτο Scripps στην
Καλιφόρνια και ένας από τους κορυφαίους επιστήμονες στον τομέα του, λέει πως
«η εποχή όπου μπορούσαμε να αντιμετωπίζουμε κάποιες ασθένειες με αντιβιοτικά,
έχει παρέλθει. Ένα σωρό καινούργια νοσογόνα βακτήρια εμφανίζονται και το
οπλοστάσιό μας μοιάζει ολοένα και πιο αδύναμο να τα αντιμετωπίσει. Να λοιπόν
γιατί ψάχνουμε απεγνωσμένα στον άγνωστο κόσμο της θάλασσας να βρούμε συστατικά
που δρουν πολύ πιο αποτελεσματικά από τις ουσίες που ήδη χρησιμοποιούμε».

Από το μικροσκόπιο των επιστημόνων περνάει κάθε είδος θαλάσσιας ζωής, όπως τα
σφουγγάρια που ζουν σε όλα τα μήκη και πλάτη. Από εκεί μάλιστα απομονώθηκαν οι
πρώτες δύο ουσίες (μεταβολίτες) κατά του καρκίνου που λέγονται σπογγουριδίνη
και σπογγοθυμιδίνη. Όταν δοκιμάστηκαν στο εργαστήριο, γέμισαν με αισιοδοξία
τους ερευνητές.

Την ίδια στιγμή, μεγάλο ενδιαφέρον συγκεντρώνουν τα κοράλλια που υπάρχουν στην
Καραϊβική, τη Νέα Γουινέα και την Αυστραλία. Οι επιστήμονες μάλιστα βρήκαν
χρήσιμα συστατικά πρωτεϊνικής φύσης ακόμη και στο αίμα ενός περίεργου
καβουριού, που είναι αρχαιότερο από τους δεινοσαύρους και είναι γνωστό με την
ονομασία Limulus polyphemus.

Σε βάθος 3.500 μέτρων!

Η έρευνα φθάνει έως και σε βάθος 3.500 μέτρων. «Όταν πέρυσι πήγαμε 100 μίλια
δυτικά της Κρήτης, με ερευνητές και από άλλα ευρωπαϊκά ιδρύματα, ανασύραμε από
μεγάλα βάθη ορισμένες αλυσίδες βακτηρίων, που μέχρι τότε κανείς δεν ήξερε
τίποτα γι’ αυτές», λέει στα «ΝΕΑ» ο κ. Τάσος Τσελεπίδης, που είναι διευθυντής
στο Τμήμα Ωκεανογραφίας και Βαθιών Θαλασσών του Ινστιτούτου Θαλάσσιας
Βιολογίας Κρήτης (ΙΘΑΒΙΚ). «Αυτές τις αλυσίδες τις στείλαμε σε εργαστήρια του
εξωτερικού, όπου καλλιεργήθηκαν κάτω από διάφορες συνθήκες. Με οξυγόνο, χωρίς
οξυγόνο, κάτω από πίεση 1 ατμόσφαιρας ή 350 ατμοσφαιρών. Μου είπαν ότι κάποια
βακτήρια επέζησαν, καλλιεργήθηκαν και παρήγαγαν ένζυμα, των οποίων τη δράση θα
δοκιμάσουν τώρα».