«Πες μου πώς έγινε…»

Μια σαπουνόπερα που ονομάζεται «Πες μου πώς έγινε», έχει γίνει η πιο
αγαπημένη τηλεοπτική εκπομπή αυτόν τον καιρό στην Ισπανία, καθηλώνοντας την
ώρα εκείνη εκατομμύρια ισπανικές οικογένειες μπροστά στη μικρή οθόνη.

Δημοφιλής σαπουνόπερα. η Μαρία Γκαλιάνα (αριστερά) και η Άνα Ντουάρτο πρωταγωνιστούν στη σειρά «Πες μου πώς έγινε»

Η υπόθεση αποτελεί την ιστορία μιας απλής οικογένειας, που εκτυλίσσεται όμως
την εποχή της δικτατορίας του «χενεραλίσιμο», του δικτάτορα της Ισπανίας
Φρανθίσκο Φράνκο. Τα επεισόδια αποτελούν απλές ιστορίες την περίοδο εκείνη της
αυταρχικής διακυβέρνησης. Και η υποδοχή της σειράς από το κοινό αιφνιδίασε
εκείνους που θεωρούσαν ότι η εποχή εκείνη δεν θα ενδιέφερε τη σημερινή
ισπανική νεολαία. Έτσι η τηλεκριτικός της εφημερίδας «Ελ Μούντο», σε
συνέντευξή της στο BBC, χαρακτηρίζει την τηλεοπτική αυτή σειρά «αποκάλυψη» και
«κοινωνικό φαινόμενο».

Η υπόθεση εκτυλίσσεται στις αρχές της δεκαετίας του ’60 και παρακολουθεί από
κοντά τις τύχες της οικογένειας Αλκαντάρα, του Αντόνιο και της Μερθέντες, των
παιδιών τους, ηλικίας 20,18 και 8 ετών, καθώς και της γιαγιάς Ερμίνια.

«Με μεγαλύτερο ενδιαφέρον την παρακολουθούν οι νεαροί τηλεθεατές, λέει η Άννα
Πόρτο τηλεκριτικός της “Ελ Μούντο”, επειδή αποτελεί αποκάλυψη για αυτούς που
ζουν μια ελεύθερη και σύγχρονη ζωή». Σε αντίθεση με τις ψεύτικες – πολιτικά
σωστές – αμερικανικές σαπουνόπερες όπου κανένας ηθοποιός δεν καπνίζει ή πίνει
μπροστά στην κάμερα, μέσα στις πολυτελείς επαύλεις, στο «Πες μου πώς έγινε»
εκτυλίσσεται μπροστά στον τηλεθεατή η πραγματικότητα μιας εποχής πολύ
πρόσφατης. Όπου είναι ολοφάνερη η φτώχεια, η ανία και οι καθημερινές δυσκολίες
που αντιμετώπιζαν οι περισσότερες ισπανικές οικογένειες στα δύσκολα χρόνια της
μακρόχρονης δικτατορίας. Η σύγχρονη τεχνολογία μπορεί να αναμείξει τις
τηλεοπτικές σκηνές με τα επίκαιρα, και έτσι η αφήγηση γίνεται πιο ζωντανή. Η
δημοτικότητα της τηλεοπτικής σειράς έκανε τον σκηνοθέτη Τίτο Φερνάντες να
αρχίσει το γύρισμα άλλων 32 επεισοδίων πριν ακόμα τελειώσει η πρώτη σειρά. Και
ίσως η δραματική τηλεοπτική σειρά φθάσει έως τις μέρες μας…

Ίσως δηλαδή η σειρά να αναφερθεί στη συνέχεια σ’ εκείνο το πρωινό της 20ής
Νοεμβρίου 1975, όταν οι Ισπανοί άκουσαν τον κρατικό ραδιοφωνικό σταθμό να
μεταδίδει τον θάνατο του στρατηγού Φράνκο. Του ανθρώπου που είχε παραμείνει
όσο κανένας άλλος δυτικοευρωπαίος δικτάτορας – σχεδόν τέσσερις δεκαετίες –
στην εξουσία. Τίποτα δεν θυμίζει στη ζωή της Ισπανίας σήμερα, τη σκοτεινή
εκείνη περίοδο. Με μία από τις σημαντικότερες αλλαγές, την παράδοση της
εξουσίας στην περιφέρεια. Ο Φράνκο, φανατικός Ισπανός εθνικιστής, είχε
απαγορεύσει τη χρήση της βασκικής ή της καταλανικής γλώσσας. Εξίσου
απαγορευμένη φυσικά ήταν και η αντιπολίτευση.

Η ιστορία. Ο στρατηγός Φρανθίσκο Φράνκο αγκαλιάζει τον τότε Αμερικανό πρόεδρο Ντουάιτ Αϊζενχάουερ στη Μαδρίτη τον Δεκέμβριο του 1959

Η δημοκρατία. Το νέο Σύνταγμα όμως που απέκτησε η Ισπανία το 1978,
θεωρείται από τα πλέον προοδευτικά ομοσπονδιακά της Ευρώπης. Κάθε μία από τις
17 μεγάλες ισπανικές επαρχίες έχει τον δικό της πρόεδρο, τη δική της
κυβέρνηση, το δικό της Ανώτατο Δικαστήριο και τη δική της σημαία. Η σημερινή
Ισπανική Δημοκρατία έχει τη δική της πληγή. Την αυτονομιστική βασκική οργάνωση
ΕΤΑ που έχει κοστίσει περισσότερους από 800 νεκρούς σε μια περίοδο 30 χρόνων.
Παρόλο που οι ρίζες της προέρχονται από τα καταπιεστικά χρόνια της
δικτατορίας, ο φονικός ρόλος της εκδηλώθηκε επί δημοκρατίας.

Γεγονός όμως είναι πως οι γενεές των Ισπανών που γεννήθηκαν μετά τη δικτατορία
του Φράνκο, θεωρούν τη δημοκρατία και την ελευθερία δεδομένα αγαθά, και τον
«χενεραλίσιμο» ως κάποιο ιστορικό πρόσωπο στο οποίο οι γονείς τους αναφέρονται
στις ιστορίες που θυμούνται…

Ο εμφύλιος πόλεμος που είχε ξεσπάσει στην Ισπανία το 1936 μπορεί να είναι για
πολλούς μια παλιά ιστορία, για άλλους όμως ένα τραγικό παρόν. Όπως για όλους
εκείνους που ψάχνουν να βρουν πού είναι θαμμένοι οι συγγενείς τους που χάθηκαν
χωρίς να αφήσουν ίχνη μέσα στη δίνη του πολύχρονου εμφύλιου σπαραγμού.

Ακόμα και την περασμένη βδομάδα, στις μέσα σελίδες των ισπανικών εφημερίδων
δημοσιεύτηκαν φωτογραφίες από οστά που η σκαπάνη έφερε στην επιφάνεια λίγο έξω
από το χωριό Πιεντραφίτα ντε Μπαμπία, βόρεια της πόλης Λεόν. Εκεί βρέθηκε ο
ομαδικός τάφος 50 μελών του Δημοκρατικού Στρατού, των οποίων οι συγγενείς
υπολογίζουν ότι εκτελέστηκαν από τους μελανοχίτωνες φρανκιστές στις 5
Νοεμβρίου 1937.

Για ορισμένους από τους συγγενείς των εκτελεσθέντων η περιοχή που βρισκόταν ο
ομαδικός αυτός τάφος ήταν γνωστή, αλλά ο φόβος κρατούσε ακόμα το στόμα τους
κλειστό. «Στην τηλεόραση ακούμε για ομαδικούς τάφους στη Γιουγκοσλαβία, τη
Χιλή, την Αργεντινή… αλλά κανένας δεν μιλάει για την τραγωδία που έχουμε
ζήσει εμείς για πολύ περισσότερα χρόνια…», δήλωσε η Ασουνθιόν Αλβάρες, 87
χρόνων σήμερα, μετά την ανακάλυψη του τάφου όπου θα πρέπει να βρίσκονται και
τα οστά των δύο αδελφών της που είχαν εκτελεστεί εκείνη τη νύχτα…