Ένας… Διρός στην καρδιά του Ψηλορείτη

Ενενήντα σπηλαιολόγοι από την Ελλάδα, τη Γαλλία, τη Ρωσία, την Ουκρανία, τη
Λευκορωσία, την Ιταλία, την Ισπανία και την Αγγλία συναντήθηκαν, αυτές τις
ημέρες, στα βαθύτερα σπήλαια του Ψηλορείτη. Ξεκίνησαν με την ελπίδα να βρουν
τις διόδους που ενώνουν τα σπήλαια Πετραδολάκια, Ταφκούρα και Διπλοτάφκι, στα
Ανώγεια Μυλοποτάμου. Βασικός τους στόχος όμως ήταν να εξερευνήσουν την
περιοχή, να τη χαρτογραφήσουν, να τη φωτογραφήσουν, να αναμετρηθούν με τη φύση
που δεν φαίνεται, την ομορφιά που βρίσκεται κρυμμένη μέσα στη γη, σε θαλάμους
με σταλαγμίτες και σταλακτίτες, με καταρράκτες και λίμνες.

«Τα τρία σπήλαια (Πετραδολάκια, Ταφκούρα και Διπλοτάφκι) είναι ανάμεσα
στα βαθύτερα ελληνικά σπήλαια και πιθανότατα ενώνονται», λέει ο Κώστας
Αδαμόπουλος, υπεύθυνος της αποστολής «Ανώγεια 2002», ο οποίος επέστρεψε μόλις
χθες από το Ρέθυμνο της Κρήτης, ύστερα από 20 ημέρες σκληρής δουλειάς στις…
φλέβες του βουνού. «Και τα τρία έχουν εισόδους πολύ κοντινές μεταξύ τους. Η
διαμόρφωση στο εσωτερικό τους μοιάζει επίσης πολύ. Υπάρχουν κατακόρυφες
καταβάσεις (γίνονται μόνο με σχοινιά), στενώματα, γαλαρίες, υπόγειες αίθουσες,
καταρράκτες, λίμνες και ποτάμια, με μεγάλη ροή νερού. Απ’ έξω, η απόσταση από
την είσοδο του σπηλαίου Ταφκούρα μέχρι εκείνη του σπηλαίου Διπλοτάφκι είναι
900 μέτρα. Υπογείως όμως, φτάσαμε σε απόσταση αναπνοής (μόλις 190 μέτρων).
Νομίζω είναι θέμα χρόνου να αποδειχθεί πως τα σπήλαια ενώνονται και δεν θα
είναι έκπληξη αν, καθώς συνεχίζονται οι έρευνες, αποκαλυφθεί ένα σπήλαιο
συνολικής έκτασης 15 χιλιομέτρων (μόνο το σπηλαιοβάραθρο Ταφκούρα έχει μήκος
6.500 μέτρων)».

Σπηλαιολόγος στο σπήλαιο Ταφκούρα

Πιο μακριά απ’ όλους τους συμμετέχοντες στην εξερεύνηση έφτασε ο σπηλαιοδύτης
Νίκος Μητσάκης, ο οποίος καταδύθηκε σ’ ένα σιφόνι, στο βάθος του σπηλαίου
Ταφκούρα. Η βουτιά του ξεκίνησε στα 810 μέτρα κάτω από το έδαφος. Τις
προηγούμενες ημέρες, εναλλάξ τα μέλη την ερευνητικής ομάδας κατέβαζαν τον
ογκώδη εξοπλισμό για τη σπηλαιοκατάδυση, μέσα από τα στενά, δύσκολα και
λασπωμένα περάσματα του σπηλαίου. «Ήταν η πρώτη φορά που έγινε σπηλαιοκατάδυση
σ’ αυτό το βάθος (στα 810 μέτρα) στην Ελλάδα», εξηγεί ο ίδιος. Περιγράφει τη
βουτιά του ως ιδιαίτερα δύσκολη, αλλά ιδιαίτερα μαγευτική και σημειώνει πως
«κατεβαίνοντας μέσα στο νερό, από αυτό το τελευταίο σιφόνι, μπορέσαμε να
εξερευνήσουμε άλλα πενήντα μέτρα του σπηλαίου. Και να πούμε με σιγουριά, πια,
πως δεν τελειώνει ούτε εκεί. Ούτε στα -860 μέτρα»…

Για την ελληνική ομάδα (τους ανθρώπους από τον Σπηλαιολογικό Ελληνικό
Αθλητικό Σύλλογο – ΣΕΛΑΣ και τη Σπηλαιολογική Ομοσπονδία Ελλάδος – ΣΟΕ)
πρόκληση δεν ήταν μόνο η εξερεύνηση των σπηλαίων αλλά και η ίδια η διοργάνωση:
«Το να καταφέρουμε να προετοιμάσουμε με επιτυχία μια τόσο απαιτητική διεθνή
αποστολή», όπως λέει ο Αντρέας Χριστοδούλου, ένας από τους υπευθύνους
σπηλαιολόγους. Η έρευνα ξεκίνησε στις 20 Ιουλίου και το μεγαλύτερο μέρος της
ολοκληρώθηκε την Κυριακή, οπότε και έφυγαν οι περισσότεροι σπηλαιολόγοι. Στην
Κρήτη έμεινε, για μερικές ημέρες ακόμη, η ομάδα των Ρώσων, μαζί με έξι Έλληνες
και ορισμένους Γάλλους.

Περισσότερα από 250 σπήλαια γύρω από τα Ανώγεια

Σταλαγμίτες και σταλακτίτες: η ομορφιά που κρύβεται κάτω από το έδαφος του Ψηλορείτη

Με κορυφαίο τον Ιδαίον Άντρον, όπου, κατά τον μύθο, γεννήθηκε και
ανατράφηκε ο Δίας, η περιοχή γύρω από το Δήμο Ανωγείων έχει να επιδείξει
περισσότερα από 250 σπήλαια και βάραθρα (τόσα τουλάχιστον έχουν εξερευνήσει
από το 1984 μέχρι σήμερα γαλλικές και ελληνογαλλικές σπηλαιολογικές ομάδες).
Όπως εξηγεί ο Κώστας Αδαμόπουλος, γενικός γραμματέας της Σπηλαιολογικής
Ομοσπονδίας Ελλάδος, «τα πιο σημαντικά σπήλαια της περιοχής είναι η Ταφκούρα
(στα -860μ), ο Τάφκος στα Πετραδολάκια (στα -475μ), το Διπλοτάφκι (στα -400μ)
και το Κορίτσι (στα -225μ), όχι μόνο επειδή είναι μεγάλα, αλλά και επειδή
παρουσιάζουν ιδιαίτερα γεωλογικά και υδρολογικά χαρακτηριστικά. Πρόκειται για
σπήλαια που διατρέχονται από τέσσερις υπόγειους ποταμούς οι οποίοι πιθανόν να
συσχετίζονται με τον ποταμό Αλμυρό του Ηρακλείου, που εκβάλλει στους πρόποδες
του Ψηλορείτη».

Τα τέσσερα υπόγεια ποτάμια βρίσκονται σε μία ακτίνα δύο χιλιομέτρων από τη
θέση Αγ. Φανούριος – Πετραδολάκια και 16 χιλιομέτρων από τα Ανώγεια, στη
διασταύρωση για το αστεροσκοπείο του Σκίνακα. Αυτή ήταν για τους σπηλαιολόγους
και η πρώτη ένδειξη ότι μπορεί να ενώνονται υπογείως. Ένας άλλος… κρυφός
πόθος που μοιράζεται ο Δήμος Ανωγείων με τις σπηλαιολογικές ομάδες που φτάνουν
κάθε τόσο στην περιοχή, είναι να μπορέσουν να αντλήσουν νερό από τα σπήλαια.
Εκεί, αποδεδειγμένα πια, υπάρχει πολύ και, με τις κατάλληλες επεμβάσεις, θα
μπορούσαν ίσως να δημιουργήσουν ένα σύστημα ύδρευσης που δεν θα κατέστρεφε την
ομορφιά και τον εσωτερικό διάκοσμο των σπηλαίων.

Και μαθήματα σπηλαιολογίας

Μέλη της αποστολής «Ανώγεια 2002» έξω από το σπήλαιο Πετραδολάκια

Όταν δεν διανυκτέρευαν μέσα στα σπήλαια ή τις ημέρες της ξεκούρασης, η διεθνής
σπηλαιολογική ομάδα συναντιόταν στην «έδρα» της: στην παραδοσιακή ταβέρνα
«Ντελίνα» στα Ανώγεια. Λίγο πιο μακριά βρισκόταν και η υπαίθρια γραμματεία,
εξοπλισμένη με δύο ηλεκτρονικούς υπολογιστές, εκτυπωτές, σαρωτές, γεωγραφικά
συστήματα πλοήγησης (GPS) και συστήματα επικοινωνίας (VHF). Οι μετακινήσεις
τους γίνονταν με αυτοκίνητα που είχε παραχωρήσει το Mountain Club «Ιχνηλάτης»,
από το Ηράκλειο, ενώ οι διοργανωτές ταξίδεψαν πολλές φορές πριν αρχίσει η
εξερεύνηση, προκειμένου να μεταφέρουν τον απαραίτητο εξοπλισμό και να
προετοιμάσουν τις καταβάσεις στα σπήλαια.

Παράλληλα με την αποστολή, στον Ψηλορείτη παραδόθηκαν και… μαθήματα. Δέκα
βοηθοί εκπαιδευτές σπηλαιολογίας αποφοίτησαν από το σχολείο όπου δίδαξαν
Γάλλοι σπηλαιολόγοι και πήραν πτυχία αναγνωρισμένα από τη Γαλλική Ομοσπονδία
Σπηλαιολογίας (CREI/FFS). «Εκπαιδευτική» όμως ήταν και η συνεργασία με τους
Ρώσους και Ουκρανούς της ομάδας CAVEX, τους ανθρώπους που πριν από δύο χρόνια
είχαν εξερευνήσει το βαθύτερο βάραθρο στον κόσμο, στον δυτικό Καύκασο
(ονομάζεται Voronia και βρίσκεται στα -1710m)