ΓΝΩΜΗ Υπεράνω – υποκάτω, πάνω – κάτω

Καταρχάς, η διαπίστωση ότι ο φερόμενος ως αρχηγός της 17 Νοέμβρη ήταν, όπως
λέει ότι τον γνώρισε πριν από τριάντα χρόνια στο Παρίσι, ένας άνθρωπος που
βρισκόταν «πάντοτε πίσω είτε υπό, ουδέποτε πάνω από τα πράγματα». Δεν
χρειάζεται να σας πω πόσο με τρόμαξε αυτή η διαπίστωση. Προσπάθησα να μετρήσω
τις φορές που στη σύντομη ζωή μου βρέθηκα να σέρνομαι «πίσω» ή «κάτω» από τα
πράγματα, για να διαπιστώσω ότι η στοιχειώδης ειλικρίνεια με ανάγκαζε να
παραδεχτώ ότι ήταν τόσο πολλές που άρχισα να απορώ πώς δεν βρήκα κι εγώ
διέξοδο στην τρομοκρατία αντί να ταλαιπωρούμαι με το έλκος του δωδεκαδακτύλου
μου.

Η μόνη μου παρηγοριά ήταν ότι, κοιτάζοντας γύρω μου, διαπίστωσα ότι δεν ήμουν
ο μόνος. Φαίνεται ότι κι άλλοι, σαν και μένα, πολλές φορές στη ζωή τους, τις
περισσότερες, αντί να μετεωρίζονται υπεράνω των καταστάσεων, τις αφήνουν να
τους παρασύρουν – συνήθως τρομοκρατημένοι από τα πράγματα και όχι τρομοκράτες
οι κακόμοιροι.

Βεβαίως, υπάρχει και «η διπλή συμπεριφορά». «Τον έβλεπες, τον άκουγες, τον
έπιανες και δεν σου έμενε τίποτε στα χέρια: σαν να είχες παραίσθησι…». Η
αλήθεια είναι ότι εδώ μπερδεύτηκα λίγο γιατί αναρωτήθηκα πόσες φορές στη ζωή
μου έχω βρεθεί αντιμέτωπος με το φαινόμενο της «ανθρώπινης σκιάς», όμως
σταμάτησα την αναζήτηση εγκαίρως γιατί αισθάνθηκα να με αγγίζει η απειλητική
σκιά της κατάθλιψης: η διαπίστωση ότι ζούμε σ’ έναν κόσμο όπου η ανθρώπινη
παρουσία, η παρουσία του άλλου, μοιάζει ενοχλητικά με σκιά χωρίς σάρκα και
οστά δεν μπορεί να διεκδικήσει δυστυχώς καμιά περγαμηνή πρωτοτυπίας.

Μένει βέβαια το «εσωτερικό μηδέν», ή «η μέσα έρημος». Προ μηνών είχα διαβάσει
ένα άρθρο στο TLS όπου κάποιος υποστήριζε ότι για τα γεγονότα της 11ης
Σεπτεμβρίου δεν ευθύνεται το θεοκρατικό Ισλάμ αλλά η κυριαρχία του νιτσεϊκού
μηδενισμού στη δυτική σκέψη. Ο καθείς και τα όπλα του, όμως, όπως ο Θεός δεν
έσωσε κανέναν μόνον και μόνον επειδή είναι Θεός έτσι και το μηδέν κανέναν δεν
οδήγησε στον φόνο μόνον και μόνον γιατί είναι μηδέν.

Τι είναι αυτό που μετατρέπει την παράλογη παρόρμηση στην πράξη ενός απολύτως
λογικού ειρμού – ο Ντοστογιέφσκι στους «Δαιμονισμένους» θα αφήσει αναπάντητο
το ερώτημα για τον Σταυρόγκιν. Είναι βέβαιο ότι ακόμη κι αν ο Γιωτόπουλος
παραδεχθεί τη συμμετοχή του στην οργάνωση της 17 Νοέμβρη και στα εγκλήματα της
τρομοκρατίας, ποτέ δεν θα παραδεχθεί ότι είναι ένοχος. Έχει εκ των προτέρων
εκδώσει για τον εαυτό του πιστοποιητικό αθωότητας – δεν ξέρω αν του το έδωσε η
ιδεολογία του, τα προσωπικά του τραύματα, οι φιλοδοξίες του ή η μέσα ερημιά
του.

Κι αν κάτι δεν μπορώ να συγχωρήσω φίλε Στέλιο στην υπόθεση της τρομοκρατίας
είναι η έκφραση της αθωότητας με την οποία τολμάει, ακόμη και σήμερα, να
μ’αντικρύζει. Ίσως επειδή για μια ακόμη φορά τα πράγματα με πήραν μπάλα, δεν
καταλαβαίνω τη συγγνώμη που ζητάς για λογαριασμό της «ανθρώπινης σκιάς».

Ο Τάκης Θεοδωρόπουλος είναι συγγραφέας.