Η Ιφιγένεια… στο Ναυτικό

Οι άνδρες του Χορού της «Ιφιγένειας εν Αυλίδι» γέρνουν… στου καραβιού την πλώρη

Τρία τεράστια πλοία του σύγχρονου Πολεμικού Ναυτικού είχαν αράξει στην
Επίδαυρο. Όχι στο λιμάνι της Αρχαίας (Παλαιάς) Επιδαύρου – πού να τα χωρέσει
άλλωστε. Στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου!

Πώς κατάφεραν να τα σύρουν ώς εκεί; Αν είσαι Εθνικό Θέατρο και έχεις τα
μέσα, όλα τα μπορείς. Ακόμα και να εξαφανίσεις τις, το πάλαι ποτέ, απόψεις των
επιτοπίων αρχαιολόγων ότι τα σκηνικά πρέπει να είναι ελαφρά και να μη θίγουν
την αρχιτεκτονική του θεάτρου…

Τρία «μισά» αντιτορπιλικά (;), λοιπόν, είχε υψώσει, για χάρη της
«Ιφιγένειας εν Αυλίδι», του Κώστα Τσιάνου, ο σκηνογράφος Γιάννης Μετζικώφ πάνω
από τα ερείπια της σκηνής. Απόλυτα πειστικά – μόνον η θάλασσα έλειπε…-,
σε… φυσικό μέγεθος, με το ύψος τους να ξεπερνάει ίσως και τα είκοσι μέτρα
και να φτάνει το διάζωμα του θεάτρου κι ακόμα πιο ψηλά. Με τις αλυσίδες τους
σκουριασμένες από την πολυκαιρία, με τις άγκυρες ποντισμένες, με τις
μπουκαπόρτες τους ανοιχτές και στο βάθος να φαίνονται τεράστια γρανάζια – τα
γρανάζια της μηχανής του πολέμου. Τρία τεράστια γρανάζια κάλυπταν και τη βάση
της θυμέλης. Πλάι στις τρεις γιγαντιαίες πλώρες, μια σκηνή, μεγάλη κι αυτή –
τίποτα μικρό και λίγο δεν είχε η παράσταση αυτή… – στολισμένη με κλαδιά από
φοίνικες, έτοιμη για ένα «πατριωτικού ύφους» θέαμα.

Εκεί πάνω θα άρχιζε η παράσταση: φαντάροι με τις μαύρες, σχεδόν
σύγχρονες στολές τους, αλλά τυλιγμένοι με λευκές χλαμύδες και
δαφνοστεφανωμένοι, με μοιρασμένα τα λόγια του Προλόγου εν είδει πρόσθετου
Χορού και με τη συνοδεία μουσικών οργάνων, θα δώσουν ενώπιον του Αγαμέμνονα –
Ακύλλα Καραζήση ένα «εθνικού» περιεχομένου «σκετς» και μετά θα πετάξουν
χλαμύδες και στεφάνια και θα τρέξουν στα ελλιμενισμένα πλοία των Ελλήνων που
περιμένουν τον ούριο άνεμο – μα, ολόκληρα αντιτορπιλικά; – μήπως και
καταφέρουν να αποπλεύσουν για την Τροία.

Ο Ακύλας Καραζήσης – Αγαμέμνων και η Μαρία Σκουλά – Ιφιγένεια

Εντυπωσιακή η είσοδος του γυναικείου Χορού – του κανονικού Χορού της
τραγωδίας του Ευριπίδη – που έφερνε μνήμες «Ηλέκτρας» του Κώστα Τσιάνου και
του «Θεσσαλικού». Στα βυσσινί και με λευκά μαντήλια στο χέρι, που τα μέλη του
τίναξαν μπαίνοντας στην ορχήστρα, θα παραπέμψουν, με τη «βοήθεια» της μουσικής
του Δημήτρη Παπαδημητρίου, στα ρώσικα «Μπεριόσκα».

Η μουσική θα κυριαρχήσει. Χοροί άδοντες, στάσιμα που είχαν μετατραπεί
σε χορωδιακά, «βαριές» ενορχηστρώσεις, εμβατήρια – στην τελετουργική είσοδο
της ντυμένης νύφης Ιφιγένειας – Μαρίας Σκουλά, που φτάνει στην Αυλίδα
εξαπατημένη, ότι δήθεν θα την παντρευτεί ο Αχιλλέας – Αιμίλιος Χειλάκης, από
τον πατέρα της ο οποίος έχει αποφασίσει, όπως ο χρησμός ζητάει, να τη θυσιάσει
-, μια αίσθηση μπαρόκ όπερας που άγγιξε και την οπερέτα όταν εισήλθε η
Κλυταιμνήστρα – Μαρία Κεχαγιόγλου, βουτηγμένη στο μόβ βελούδο και με φτερό –
κόσμημα στολισμένο με διαμαντόπετρες α λα «Εύθυμη χήρα».

Ο γιγαντισμός διέκρινε την παράσταση – εικοσαμελής ο Χορός των
Γυναικών, δεκατετραμελής ο ανδρικός, πολύς κόσμος, μέχρι το «μπούγιο» για να
γεμίσουν τα καταστρώματα των αντιτορπιλικών, πολλή, πάρα πολλή μουσική, πολλά
σκηνικά, πολύ βαριά κοστούμια, πολλή χορογραφία… Μόνον ο μικρός βουβός
Ορέστης της παράστασης ήταν μια κούκλα τυλιγμένη στα πανιά. Που πώς να κλάψει
συνειδητά για να συγκινήσει τον πατέρα του, τον Αγαμέμνονα, ώστε να μη
θυσιάσει την Ιφιγένεια;

Η περίφημη μεταστροφή του τελικού μονολόγου της Ιφιγένειας, που από
θρήνος και ικεσία εξελίσσεται σε πατριωτικό κήρυγμα αυτοθυσίας δόθηκε πάνω στο
πατάρι όπου, στο μεταξύ, είχαν γίνει και άλλες «παρεμβάσεις» για να
δικαιολογηθεί η παρουσία του, ανατρεπτικά – λύση που έχουν δώσει προγενέστερα
και άλλοι σκηνοθέτες, από την εποχή της «Ιφιγένειας εν Αυλίδι» του Σπύρου
Ευαγγελάτου – ως άλλο ένα σκετς. Στο τέλος, στην ορχήστρα θα απομείνει μόνη η
Κλυταιμνήστρα. Θα σκύψει, θα περιμαζέψει ένα μαχαίρι, με τη σκέψη της στον
σύζυγο Αγαμέμνονα που της έχει στερήσει το βλαστάρι της, θα σκαρφαλώσει σε ένα
άρμα, κάτι σαν κιλλίβαντα πυροβόλου, θα υψώσει το μαχαίρι και… σκοτάδι. Ο
Αγαμέμνων θα πληρώσει το αίμα με αίμα όταν επιστρέψει στις Μυκήνες.

Εντυπώσεις και παρουσίες

Το κοινό – γύρω στα 6.000 άτομα – χειροκρότησε θερμά τον πολυμελή θίασο
– Πρεσβύτης ο Νίκος Χατζόπουλος, Μενέλαος ο Φάνης Μουρατίδης, Τροφός η Μαρία
Λιαπίκου – και τους συντελεστές. Το χειροκρότημα έγινε θερμότερο για τη Μαρία
Σκουλά και θριαμβευτικό για τον πρωτοεισερχόμενο στον στίβο του αρχαίου
δράματος και της Επιδαύρου Αιμίλιο Χειλάκη.

Οι εντυπώσεις στον «Λεωνίδα» του Λυγουριού – όπου τελούνται, κατ’
έθιμον, τα «επινίκια» με γεύσεις σπιτικές – ως συνήθως φέτος, ακτικρουόμενες.
Για ένα μόνο συμφωνούσαν όλοι: τον εξαιρετικά γυμνασμένο, καλλίφωνο και
αποδοτικό Χορό των γυναικών, που, μουσικά διδαγμένος από τη Μελίνα Παιονίδου,
με κορυφαίες τις Δέσποινα Γκάτζιου, Εβίτα Ζημάλη, Χαρά Κεφαλά, Κλημεντία
Πιερράκου και Μάρθα Φριντζήλα και με ένα κι ένα τα μέλη του, παρέπεμπε στις
καλύτερες στιγμές του παλιού Εθνικού.

Την πρεμιέρα της Επιδαύρου «λάμπρυναν διά της παρουσίας τους», όπως
έλεγαν οι «αρχαίες» κοσμικογράφοι, τις οποίες έχω αρχίσει να νοσταλγώ προ του
συγχρόνου «κοινωνικού ρεπορτάζ», ο διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου Νίκος
Κούρκουλος με τη Μαριάννα Λάτση, η επίτροπός μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση Άννα
Διαμαντοπούλου, η διευθύντρια της Πολιτιστικής Ολυμπιάδας Μανουέλλα Παυλίδου
και, μεταξύ άλλων: Ελένη Χατζηαργύρη, Νόνικα Γαληνέα, ωραιότερη από ποτέ στην
υπέροχη, χρώματος πορτοκαλί, τουαλέτα της, Διονύσης Φωτόπουλος, Γρηγόρης
Βαλτινός, Κοραλία Καράντη, Γιώργος Κιμούλης, Πέτρος Φιλιππίδης, Ελπίδα Νίνου,
Γιάννης Μπέζος, Ναταλία Τσαλίκη, Λευτέρης Βογιατζής, Μάριος Ποντίκας, Μηνάς
Χατζησάββας, Μιλένα Αποστολάκη, Νίκος Σκουλάς, Κώστας Καστανάς, Τάκης
Βουλαλάς, Χρήστος Καλαβρούζος, Άλκις Κούρκουλος, Νίκος Κουρής, Θοδωρής Γκόνης,
Θέμης Μουμουλίδης, Ουρανία Μπασλή, Αλέξης Σταυράκης, Γιάννης Νταλιάνης, Βάνα
Πεφάνη, Ταξιάρχης Χάνος. «Event» της βραδιάς, η εντυπωσιακή είσοδος της Καίτης
Γαρμπή, αρκετά τακτικής, πια, σε παραστάσεις αρχαίου δράματος, με λευκή
κελεμπία και ακολουθούμενης από τις κάμερες.

INFO

Η «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» θα παιχτεί την Τετάρτη στην Πάτρα (Αρχαίο Ωδείο), την
Παρασκευή στην Ολυμπία (θέατρο Φλόκας) και, στη συνέχεια, σε άλλες πόλεις της
Ελλάδας. Στις 23 και 24 Αυγούστου μπορείτε να τη δείτε και στο Ηρώδειο.