Ο πατέρας μου, ο Ρίτσαρντ Γουέλς

Ο πραγματικός Ρίτσαρντ Γουέλς, σταθμάρχης της CIA, δολοφονήθηκε στην
Αθήνα, στις 23 Δεκεμβρίου 1975 – πρώτο θύμα της ελληνικής τρομοκρατικής
οργάνωσης 17 Νοέμβρη

Να τι διαβάζει ή τι ακούει ο περισσότερος κόσμος για τον πατέρα μου Ντικ
Γουέλς. Η πρόταση που ακολουθεί το όνομά του στα ΜΜΕ είναι πως ο κόσμος τον
«θυμάται». Γίνεται πρόχειρα μια υπόθεση: Αν είναι «κακή» η CIA, τότε ο
Ρίτσαρντ Γουέλς πρέπει να ήταν κακός και του άξιζε να δολοφονηθεί. Τι γύρευε ο
Ρίτσαρντ Γουέλς στην Αθήνα; Προφανώς παραμόνευε στη σκιά δολοπλοκώντας εις
βάρος της Ελλάδας. Η 17Ν το πίστευε, έγινε δικαστής και ένορκος και τον
δολοφόνησε (και όλα αυτά σε μια δημοκρατική χώρα).

Αυτοί που δολοφόνησαν αυτόν τον σύζυγο, πατέρα τριών παιδιών και αγαπημένο
γιο, δεν θα μπορούσαν να έχουν διαλέξει κάποιο στενότερο φίλο της Ελλάδας.
Βλέπετε, όχι μόνο δεν ήταν μια σκοτεινή προσωπικότητα, ο πατέρας μου ήταν
φιλοξενούμενος της ελληνικής κυβέρνησης. Όπως ακριβώς ο υπεύθυνος της ΕΥΠ στη
Ουάσιγκτον φιλοξενείται από την κυβέρνηση των ΗΠΑ, και αντίστοιχα σε άλλα μέρη
του κόσμου. Ο τότε Αμερικανός πρέσβης ζήτησε από τον πατέρα μου να ξανάρθει
στην Ελλάδα. Πρώτη φορά υπηρέτησε στην Ελλάδα τη δεκαετία του 1950, αμέσως
μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Εμφύλιο, τότε που οι ΗΠΑ υποστήριζαν την
ανασυγκρότηση της Ελλάδας. Μου λένε πως οι Έλληνες δεν ξεχνούν. Μήπως ξέχασαν
το Σχέδιο Μάρσαλ και τον φόβο πως η Σοβιετική Ένωση θα αποσπούσε την Ελλάδα
στο στρατόπεδό της;

Ο Ρίτσαρντ Γουέλς, με τα τρία παιδιά του: τον Τιμ, τον Νικ και τη Μόλι

Ο πατέρας μου θα μπορούσε να αρνηθεί τη νέα πρόσκληση στην Ελλάδα. Αντίθετα,
δέχθηκε την πρόκληση να αντιμετωπίσει σταδιακά τα σφοδρά αντιαμερικανικά
αισθήματα που ακολούθησαν τη δικτατορία και να συνεργασθεί με την πολύ
πρόσφατη δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση. Ήθελε η Ελλάδα να αποκομίσει τα
οφέλη της δημοκρατίας. Αυτό σήμαινε ελεύθερους ανθρώπους, με ελεύθερη έκφραση,
ελεύθερο Τύπο (που τον αντιμετώπισε εχθρικά για 27 χρόνια) και την ελευθερία
να ζήσουν τη ζωή τους στον πιο αγαπημένο τόπο του κόσμου για τον πατέρα μου.

Ο Ρίτσαρντ Γουέλς φίλος της Ελλάδας; Αποκλείεται! Οι άνθρωποι πιστεύουν αυτό
που θέλουν και θέλουν ο πατέρας μου να είναι «εχθρός». Η δουλειά του ήταν η
συλλογή πληροφοριών και από τη φύση της απαιτεί μυστικότητα. Ακόμα και αν
είσαι αντίθετος στη CIA, ξέρεις προφανώς ότι αυτό συμβαίνει κάθε μέρα, σε κάθε
χώρα του κόσμου και για λογαριασμό κάθε χώρας.

Εγώ θα σας πω για τον πατέρα μου, που μόνο εχθρός δεν ήταν. Η οικογένειά του
ήταν Ιρλανδοί Καθολικοί μετανάστες, που εγκαταστάθηκαν στην Ανατολική Ακτή των
ΗΠΑ. Γεννήθηκε και μεγάλωσε, με τον αδελφό του και την αδελφή του, στη φτωχή
περιοχή της Πρόβιντενς, στο Ροντ Άιλαντ. Οι γονείς του ήταν χωρισμένοι και
τους μεγάλωσε η μητέρα του. Στην ηλικία των επτά ετών, φτιάχνοντας ένα
αυτοκινητάκι στο σπίτι του, είχε ένα ατύχημα που τον άφησε τυφλό από το ένα
μάτι για την υπόλοιπη ζωή του. Δεν το ήξεραν πολλοί άνθρωποι, γιατί δεν του
έδινε σημασία. Παρακολούθησε Κλασικό Γυμνάσιο, ένα δημόσιο σχολείο για παιδιά
που ήθελαν να συνεχίσουν στο Πανεπιστήμιο. Εκεί γνώρισε τη μέλλουσα σύζυγό του
και μητέρα μου, την Πάτι. Αρίστευσε στην Ιστορία και τα Λατινικά και κέρδισε
πλήρη υποτροφία για το Χάρβαρντ. Βέβαια ο πατέρας του, που προτιμούσε να
σπουδάσει μαθηματικά, απογοητεύθηκε κάπως. Ήδη, ο πατέρας μου είχε στραφεί στη
μελέτη του Αρχαίου Ελληνικού Πολιτισμού. Στη διάρκεια των σπουδών συντηρήθηκε
με διάφορες μικροδουλειές: ταξιθέτης στη Συμφωνική Αίθουσα της Βοστώνης
(αγαπούσε πάντα την κλασική μουσική και την όπερα), παγωτατζής, λαντζιέρης,
βιομηχανικός εργάτης σε μεταλλουργία κ.λπ. Τον τρίτο χρόνο των σπουδών έπαθε
οξεία σκωληκοειδίτιδα και του έφεραν ακόμα και παπά για εξομολόγηση πριν
πεθάνει. Παρ’ όλα αυτά, επέζησε και ολοκλήρωσε το πτυχίο με υψηλή διάκριση.

Η Μόλι Γουέλς στην αγκαλιά του πατέρα της. Λίγα χρόνια πριν από τη δολοφονία του

Όταν αποφοίτησε από το Χάρβαρντ, του προσφέρθηκε η ευκαιρία να συνδυάσει την
εξυπνάδα του, την αγάπη του για την αρχαία ελληνική ιστορία και την ευχέρειά
του στις ξένες γλώσσες αποδεχόμενος να εργαστεί στην Κεντρική Υπηρεσία
Πληροφοριών (CIA). Βέβαια έπρεπε, αντί για αρχαία, να μάθει νέα ελληνικά. Το
έκανε γρήγορα και με ευχαρίστηση. Η πρώτη του αποστολή στην Ελλάδα ήταν το
1951, σε ηλικία 22 ετών, με τη νέα του γυναίκα. Ήταν πανευτυχείς. Αγκάλιασαν
τη νέα ζωή τους, παρά τις δύσκολες συνθήκες της περιόδου μετά τον Εμφύλιο.
Μέσα σε επτά χρόνια απέκτησαν τρία παιδιά, τους αδελφούς μου Τιμ και Νικ και,
τέλος, εμένα.

Τα χρόνια πέρασαν και ο πατέρας μου τοποθετήθηκε στη Νότια Αμερική, ενώ οι
γονείς μου χώρισαν (το ξέρετε ότι οι ομοσπονδιακοί υπάλληλοι στις ΗΠΑ έχουν το
υψηλότερο ποσοστό διαζυγίων στην Αμερική;). Ο πατέρας μου ξαναπαντρεύτηκε μια
γυναίκα από τη Γουατεμάλα, τη Χριστίνα (Κίκα). Αυτά είναι τα «καλά» της
διπλωματική ζωής. Νωρίς καταλάβαμε ότι πρώτη έρχεται η δουλειά και δεύτερη η
οικογένεια. Τα αδέλφια μου και ‘γώ μεγαλώσαμε με τη μητέρα μας στην Αγγλία,
όπου εκείνη αποφάσισε να εγκατασταθεί (αυτό είναι άλλη ιστορία!).

Έτσι φθάσαμε στο 1975. Ο πατέρας μου ήρθε στην Αγγλία για να μας πει ότι δεν
πίστευε την τύχη του. Έπειτα από 10 χρόνια στη Νότια Αμερική, του πρότειναν
και πάλι την Ελλάδα. Έλεγε ότι τσιμπιόταν για να βεβαιωθεί ότι δεν
ονειρευόταν. Ήμασταν όλοι ευχαριστημένοι: επιτέλους, ο πατέρας μας θα ήταν
στην Ευρώπη και όχι στην άλλη άκρη του κόσμου, κι εμείς, 17, 20 και 23 ετών,
χρειαζόμασταν τον πατέρα μας στη ζωή μας…

Μόλις έφθασε στην Ελλάδα, ο πατέρας μου έκανε μια βουτιά στο Αιγαίο, λέγοντας
«επιτέλους σπίτι». Η ευχέρειά του με τα ελληνικά ήταν γνωστή. Ακόμα και οι
ντόπιοι τον πείραζαν ότι τα ελληνικά του ήταν καλύτερα από τα δικά τους. Είχε
καταπληκτικό χιούμορ και το ζήσαμε σε διάφορες εκδρομές στην Αθήνα και αλλού.
Ήταν πολύ αγαπητός στους Έλληνες που συναντούσε. Έλαμπε το μάτι του (το καλό)
και είχε την ανταπόκριση του κόσμου. Πάντα κέρδιζε ένα χαμόγελο ή ένα
αυθόρμητο γέλιο από εκείνους που τον ήξεραν καλά.

Πέρασα τους τέσσερις τελευταίους μήνες της ζωής τού πατέρα μου μαζί του, στην
Αθήνα. Μόλις είχα τελειώσει το Λύκειο και ο πατέρας μου ζήτησε από μένα και
τον αδελφό μου Νικ (που είχε διακοπές από το Πανεπιστήμιο) να περάσουμε
κάμποσο χρόνο μαζί του στην Ελλάδα. Ο άλλος αδελφός μου Τιμ έκανε τη
στρατιωτική θητεία του στους πεζοναύτες και δεν μπορούσε να φύγει. Ήξερε ότι
πάντα θα μπορούσε να δει τον πατέρα το επόμενο καλοκαίρι.

Ο Ρίτσαρντ Γουέλς είχε στενή σχέση με τον οδηγό του, τον Βαγγέλη. Τη βραδιά
που οι τρομοκράτες της 17Ν άνανδρα πυροβόλησαν τον πατέρα μου (που ήταν
άοπλος) τρεις φορές στην καρδιά, μπροστά στη γυναίκα του Κίκα, ο Βαγγέλης ήταν
εκείνος που τον τράβηξε στο αυτοκίνητο και τον μετέφερε στο κοντινότερο
νοσοκομείο. Ο πατέρας μου ήταν 46 ετών. Πολλοί πιστεύουν ότι πέθανε ακαριαία.
Όχι, δεν πέθανε έτσι. Προσπαθώ να φανταστώ τι σκεπτόταν καθώς οι γιατροί
αγωνίζονταν να τον σώσουν, αν ήταν σε θέση καν να σκεφθεί. Για ένα είμαι
βέβαιη: αποκλείεται να πέρασε από το μυαλό του ότι επρόκειτο για Έλληνες
δολοφόνους. Παρ’ όλη την όξυνση του αντιαμερικανισμού, ένιωθε ασφαλής στην
Ελλάδα. Μου είχε πει ότι ήξερε ότι τον παρακολουθούσαν. Ωστόσο, πίστευε ότι
ήταν Σοβιετικοί, που έπαιζαν «παιχνίδια κατασκοπείας». Έκανε λάθος. Σπουδαία
μυστική υπηρεσία, θα πείτε. Προφανώς, τις πληροφορίες τις μαζεύουν άνθρωποι
και κάνουν λάθη. Βέβαια πολλές ταινίες του Τζέιμς Μποντ και μυθιστορήματα
κατασκοπείας φτιάχνουν μια ψεύτικη εικόνα των πραγμάτων, έτσι που να χάνεται η
ανθρώπινη πλευρά. Ο πόνος που νιώσαμε ως οικογένεια έγινε βαρύτερος από τις
πολλές «απόψεις» που γράφηκαν και ακούστηκαν στα ΜΜΕ, ότι ο πατέρας μου
«άξιζε» να πεθάνει, παρ’ ότι αυτοί που τις διατύπωναν και έμοιαζαν με
ειδήμονες δεν ήξεραν τι έλεγαν.

Ξέρω ότι ο πατέρας ήταν έντιμος. Δεν θα δούλευε για την Κεντρική Υπηρεσία
Πληροφοριών αν δεν ήταν υπερήφανος γι’ αυτό. Στο δικό του το μυαλό ήταν με
τους καλούς. Δεν με πιστεύετε; Δείτε τον «Μαρξιστικό – Λενινιστικό –
Σοσιαλιστικό» τρόπο ζωής της τρομοκρατικής συμμορίας της 17Ν. Κάθε άλλο παρά
«Ρομπέν των Δασών». Δολοφονούσαν για το κέφι τους και λήστευαν για να γεμίσουν
τους τραπεζικούς τους λογαριασμούς (ωραίος τρόπος να βοηθάς τους φτωχούς). Ο
πατέρας μου δεν είχε εξοχικό στα ελληνικά νησιά (αν και πολύ θα το ήθελε) – το
αντίθετο μάλιστα. Είχε ελάχιστη περιουσία. Ζούσε με τον μισθό του δημοσίου
υπαλλήλου. Το σπίτι και το αυτοκίνητο ήταν της πρεσβείας. Συντηρούσε τον εαυτό
του και τη γυναίκα του, την πρώην γυναίκα του, τα παιδιά του και τον πατέρα
του, ο οποίος τότε ζούσε μαζί του στην Αθήνα σε ανάρρωση από πρόσφατο
εγκεφαλικό. (Παρεμπιπτόντως, πιστεύω ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχει χειρότερη
μοίρα από το να πεθάνει ο γιος πριν από τον πατέρα). Δολοφονώντας τον Ρίτσαρντ
Γουέλς, η 17Ν δολοφόνησε και τον Πάτρικ, τον αγαπημένο μου παππού, ο οποίος
πέθανε πέντε μήνες αργότερα από τη στενοχώρια του.

Ο πατέρας μου ήταν μόλις έξι μήνες στην Ελλάδα. Στη διάρκεια της δικτατορίας
βρισκόταν στη Νότια Αμερική. Η αποστολή του εδώ αποσκοπούσε στο να κατευνάσει
τα εχθρικά και αρνητικά αισθήματα του ελληνικού λαού προς την αμερικανική
κυβέρνηση. Τον διάλεξαν γιατί αγαπούσε βαθιά την Ελλάδα και γιατί είχε βαθιά
κατανόηση της Ιστορίας και της πολιτικής της χώρας αυτής στο βάθος των αιώνων.

Τελικά, η οικογένειά μου αποδέχθηκε ότι κάποιος μανιακός εξαφάνισε τον πατέρα
μου από προσώπου γης και μας διέλυσε όλους. Είκοσι επτά χρόνια είναι πολύς
καιρός, αλλά μετά τις τελευταίες δραματικές εξελίξεις σε αυτή την άθλια
ιστορία πώς νιώθω άραγε; Μου είναι δύσκολο να γράψω για τον πατέρα μου. Οι
λέξεις αναβλύζουν μαζί με δάκρυα, δεν βρίσκω τις λέξεις για να περιγράψω τα
συναισθήματα της στιγμής αυτής. Μερικοί από τους ανθρώπους που ευθύνονται για
τόσους θανάτους, τραύματα, πόνο και φόβο έχουν συλληφθεί. Και άλλοι θα
ακολουθήσουν. Πρέπει να καταδικαστούν και να τιμωρηθούν. Το να γνωρίζω ότι
μερικοί από αυτούς δεν χαίρονται πια την ελευθερία τους είναι μεγάλο βήμα.
Ειλικρινά ελπίζω ότι οι Έλληνες θα στηρίξουν απόλυτα την προσπάθεια της
κυβέρνησης να απαλλάξουν επιτέλους την Ελλάδα από τη 17Ν και τους
«συμπαθούντες».

Δεν είχα ξανάρθει «επίσημα» στην Αθήνα πριν να προσκληθώ να βοηθήσω στην
προβολή της ομάδας συγγενών των θυμάτων της 17Ν, «ΩΣ ΕΔΩ». Σε τι να γυρνούσα;
Όλο αυτό τον καιρό μαθαίναμε μόνο ότι οι έρευνες «δεν οδηγούσαν πουθενά».
Ωστόσο, οι αδελφοί μου και ‘γώ πήγαμε διακοπές στη Λευκάδα και τη Νάξο και
κάπως θυμόμασταν από παλιά λίγα ελληνικά και πώς να συνδεόμαστε με τους
Έλληνες – ακριβώς σαν τον πατέρα μας πριν από πολλά χρόνια. Ο πατέρας μας
ήθελε να μας μεταδώσει την αγάπη του για την Ελλάδα και το πέτυχε.

Δεν θα είχα βρει τη δύναμη να γράψω αυτό το κομμάτι αν δεν ήταν οι «ΩΣ ΕΔΩ»
και ειδικά ο Γιώργος Μομφερράτος. Με τράβηξε από την ερημιά, για να συμμετάσχω
σε κάτι μεγάλο και θα του είμαι πάντα ευγνώμων. Στην Αθήνα με υποδέχθηκαν με
καλοσύνη και ενδιαφέρον (και μερικά δάκρυα). Είχα πολύ τρακ, αλλά
συνειδητοποίησα ότι οι πιο πολλοί Έλληνες είδαν σ’ εμένα τον πόνο μιας κόρης
που έχασε τον πατέρα της πολύ νωρίς και λυπούνται που η 17Ν πήρε τη ζωή ενός
αθώου και πραγματικού φίλου της Ελλάδας.

Τώρα, 27 χρόνια αργότερα, η νέα μου οικογένεια, ο άνδρας μου Άνγκους Μπολ, τα
παιδιά μου, η Κέιτι και ο Τομ, βρίσκονται ξαφνικά αναμεμειγμένοι σε μια παλιά
ιστορία που ξαφνικά κυριαρχεί στη ζωή τους (πώς μπορεί να εξηγήσει μια μητέρα
όλα αυτά και την ατιμωρησία για τόσο καιρό αυτών των ανθρώπων;) – δεν θα
γνωρίσουν ποτέ τον Ρίτσαρντ Γουέλς, σταθμάρχη της CIA, που δολοφονήθηκε στην
Αθήνα από τη 17Ν, δηλαδή τον πεθερό και τον παππού. Ελπίζω, όμως, ότι θα
καταλάβουν ότι ένας θαυμάσιος άνθρωπος χάθηκε εκείνη τη φρικτή νύχτα λίγο πριν
από τα Χριστούγεννα του 1975.

Κι άλλη μια σκέψη:

Μια μέρα μπορεί κάποιος Έλληνας να πει: «Τον θυμάμαι τον Ντικ Γουέλς. Τον
συμπαθούσα. Δεν μπορούσα να μιλήσω, γιατί φοβόμουν. Τώρα μπορώ».

Αυτό πραγματικά θα μ’ έκανε να νιώσω καλύτερα.

ΜΟΛΙ ΓΟΥΕΛΣ-ΜΠΟΛ

Ιούλιος 2002