Διαστάσεις Το σαράκι της ανοργανωσιάς

Η παροιμιώδης τουρκική γραφειοκρατία είναι ένα ακόμη εμπόδιο στον δρόμο προς την Ευρώπη

Η διαφάνεια είναι προϋπόθεση για τον εκδημοκρατισμό. Στο πλαίσιο του αξιώματος
αυτού, η Ευρωπαϊκή Ένωση απαίτησε από την Τουρκία να θεσπίσει σύστημα
καταγραφών – καθώς, προϋπόθεση για τη διαφάνεια είναι και η τήρηση ενός
συνεπούς αρχειακού συστήματος. Η Τουρκία μπορεί να μην έχει προχωρήσει σε άλλα
σημαντικά ζητήματα στην ενταξιακή της πορεία, στο σημείο όμως αυτό έδρασε: η
Εθνοσυνέλευση ψήφισε την 1η Μαρτίου 2002 νέο Κανονισμό Περί Τήρησης Μητρώων
και Αρχείων.

Σύμφωνα με ένα από τα άρθρα του Κανονισμού, τα απόρρητα αρχεία του τουρκικού
κράτους θα τίθενται στη διάθεση των ερευνητών σε τριάντα χρόνια – αντί του
ορίου των πενήντα ετών που ίσχυε μέχρι τώρα. Ιστορικοί και άλλοι μελετητές
αναθάρρησαν: θα βγαίνουν, λοιπόν, νωρίτερα στο φως οι αλήθειες σχετικά με την
πρόσφατη Ιστορία.

Η χαρά τους κράτησε λίγο. Σύντομα βγήκε στο φως μια «πραγματικότητα» που, ήταν
μεν γνωστή, όλοι, ωστόσο, ήλπιζαν πως δεν ήταν αληθινή: τα έγγραφα που
καρδιοχτυπούσαν να μελετήσουν, δεν θα μπορούσαν να τα δουν ίσως στον αιώνα τον
άπαντα.

«Αυτό δεν οφείλεται στα στρατιωτικά πραξικοπήματα (τρία μέχρι σήμερα) ούτε
στις ενδιάμεσες “μεταβατικές” περιόδους, όπου πολτοποιούνταν αρχεία κατά το
δοκούν των κυβερνώντων», λέει ο καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Μάρμαρα
της Κωνσταντινούπολης, Ογούζ Ιτζίμσοϊ, σε συνέντευξή του στο τουρκικό
εβδομαδιαίο περιοδικό «Ακσιόν», «αλλά, στο ότι καμιά σοβαρή εργασία δεν έχει
γίνει μέχρι τώρα για τα Αρχεία του νεώτερου τουρκικού κράτους».

«Είχα πάει το 1992 στην Κόνια για μια έρευνα», λέει ο καθηγητής, σε ένα από τα
παραδείγματα αυθαιρεσίας που δίνει. «Ο αρχειοφύλακας της Νομαρχίας, που έτυχε
να είναι συμμαθητής μου από το Δημοτικό, με πληροφόρησε ότι δεν υπήρχαν παλιά
έγγραφα στο αρχείο… Τα είχαν φορτώσει σε εβδομήντα έξι (!) καμιόνια το 1987
και τα είχαν στείλει στο Κρατικό Εργοστάσιο Χαρτιού ΣΕΚΑ… για να ανοίξουν
χώρο στο Αρχείο!».

Ο Ιτζίμσοϊ αναφέρεται – μετά λόγου γνώσεως – και σε ένα άλλο αρχείο: το αρχείο
του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, που λέγεται ότι είναι ό,τι καλύτερο
υπάρχει στην Τουρκία στον τομέα αυτόν. «Επιστρέψτε μου να αμφιβάλλω», λέει και
συνεχίζει: «Στην κρίση των Ιμίων, το υπουργείο μας διατεινόταν ότι είχε γίνει
– κάποια στιγμή – μια συμφωνία για την κυριότητα των βραχονησίδων. Το σχετικό
έγγραφο όμως δεν μπόρεσε να εντοπιστεί πουθενά. Εργαζόμουν εκεί και ξέρω τι
σας λέω, είχαμε φέρει το αρχείο τα πάνω-κάτω, μα το “έγγραφο” πουθενά.
Ευτυχώς, η κρίση αυτή ξεχάστηκε για την ώρα».

Γεγονός είναι πάντως ότι οι εκφράσεις «το έφαγε το ΣΕΚΑ» και «σώθηκε από το
ΣΕΚΑ» (=την ύστατη, δηλαδή, στιγμή – πράγμα που υποδηλώνει και κάποιο «παζάρι»
στημένο στο κρατικό εργοστάσιο χαρτιού), είναι πια παροιμιώδεις στην Τουρκία.