Λαϊκά μέσα ψυχαγωγίας

Η Έλντα Πανοπούλου και ο Τόνυ Άντονι ξεχωρίζουν στην παράσταση «Μπιγκ Μπαρ-Μπαρμπούτσαλα» στο θέατρο «Δελφινάριο»

Ο Μινωτής έλεγε πως θαύμαζε τους μίμους της επιθεώρησης, αλλά δεν θα τολμούσε
ποτέ να επιχειρήσει να κάνει «νούμερο», όπως γνώριζε πως ο Μαυρέας ή ο
Σταυρίδης ή η Βλαχοπούλου δεν μπορούσαν να παίξουν τραγωδία, διότι και τα δύο
αυτά θεατρικά είδη, απαιτητικά και τα δύο, χρειάζονται εξοικείωση με τον
ετοιμοπαράδοτο, δοκιμασμένο και πανούργο κώδικά τους.

Η επιθεώρηση χρειάζεται ένα ερεθιστικό κείμενο, πυρήνα του έχοντας την
επικαιρότητα, ευθύβολη, πυκνή, στακάτη γραφή, αίσθηση της ατάκας, ανατρεπτικό
λεκτικό χιούμορ, ταλέντο και λογοπαίγνιο και ευφορία παρωδιακού οίστρου.
Ιδιαίτερα δε στιχουργική ευχέρεια και βαθιά γνώση της μουσικής μόδας και των
στυλ.

Καμιά σχέση δεν είχε το επιθεωρησιακό νούμερο με την κομψή, λογοτεχνική γραφή
του σοβαρού θεάτρου και του μπουλβάρ. Τα κείμενα έπρεπε να είναι έξυπνα,
ευρηματικά ως ιδέα και να αφήνουν μεγάλα περιθώρια στιγμιαίων, αυθόρμητων
προσθηκών τού αυτοσχεδιάζοντος θεατρίνου και απλοχωριά να κάνει τα σκηνικά του
κόλπα, τα «σκέρτσα» του ο τύπος (που υποχρεωτικά υπάρχει στην επιθεώρηση –
τύπος και μανιέρα είναι το προικιό αυτών των ηθοποιών) που εφηύρε ο ηθοποιός
και τον επέβαλε στο κοινό. Όταν λοιπόν υπάρχει έντονη πολιτική επικαιρότητα,
γεγονότα, αντιπαλότητες, ακόμη φανατισμοί, η επιθεώρηση ανθεί. Έχω και άλλες
φορές διαπιστώσει πως ο ακαριαίος τρόπος με τον οποίο σήμερα διαδίδονται οι
ειδήσεις, εγχώριες και παγκόσμιες, στερεί την επιθεώρηση (υπέρ της τηλεόρασης)
από τον σχολιασμό της καυτής επικαιρότητας.

Άρα σήμερα στενεύουν τα θεματικά περιθώρια. Μετατοπίζεται έτσι η σάτιρα
στο θέατρο από την πολιτική και τους πολιτικούς, στα ήθη, στην τρέχουσα
καθημερινότητα και στους τηλεοπτικούς «μύθους» – κομήτες.

Αυτά τα γνωρίσματα μας παρασύρουν συχνά να εκφωνούμε τον θάνατο ή την παρακμή
της επιθεώρησης. Δεν είναι όμως έτσι. Η γνώμη μου είναι πως αυτό το αυθεντικό
λαϊκό είδος θεάτρου έχει το μέλλον μπροστά του. Και να μου το θυμηθείτε. Φέτος
έχουμε δύο τουλάχιστον παραστάσεις με πολύ θετικά στοιχεία. Ωραία κείμενα και
υψηλές, κατά πλειονότητα, ερμηνείες.

Στο ειδικευμένο «Δελφινάριο», όπου ο Μαροσούλης αφειδώλευτα επενδύει
την παραγωγή με γιγαντιαία σκηνικά και πλούσια κοστούμια (Ρωμούσης και η
ταλαντούχα Μαρασούλη, αντίστοιχα), οι έμπειροι συγγραφείς, ο βετεράνος αλλά
εφηβικά φρέσκος Λάκης Μιχαηλίδης, ο αντάξιός του Μακρίδης και οι νεώτεροι
Τσόκαλης και Σπυρόπουλος, χωρίς τρανταχτές φίρμες, κατορθώνουν κάτι πρωτοφανές
(στο έργο με τίτλο «Μπιγκ Μπαρ-Μπαρμπούτσαλα). Συρροή λαϊκού κοινού που
χαίρεται τις επιτεύξεις λίγων, αλλά ταλαντούχων μαστόρων. Η Πανοπούλου
οργιάζει. Ηθοποιός από τη σπάνια πάστα των μεγάλων τεράτων του παρελθόντος,
είναι σήμερα μια γόνιμη, πρωτότυπη μείξη Ρένας Ντορ, Μαρίκας Νέζερ και Ρένας
Βλαχοπούλου. Μπρίο, ταχυλογία, μιμική ποικιλία, αυτοσχεδιαμός ώς το παράλογο
και μια σχέση με το κοινό που μόνο ο Σταυρίδης είχε και η Καλουτά. Δίπλα της ο
Τόνυ Άντονι, δαιμόνιος, αποκαλυπτικός, ευρηματικός και απροσδόκητος, με ένα
θείο τάιμινγκ στη σχέση του με το κοινό. Ο Καπετάνιος και η Χρονοπούλου όχι
πάντα ευνοημένοι από τα νούμερα δεν χαλάνε την ισορροπία. Κρατώ, πάντως, την
ευοίωνη και ως ηθοποιού εμφάνιση του Ντίνου Σπυρόπουλου, σε προφανώς δικό του
κείμενο.

Τα μπαλέτο καλογυμνασμένο και οι συνθέσεις του Παπάζογλου, αλλά και η
δική του προσωπική παρουσία ως πρώτου χορευτή και τραγουδιστή θυμίζει παλιές
καλές επιδόσεις των μεγάλων χορευτών-μετρ. Η μουσική του Στρατηγού με όλη την
σιγουριά της πείρας του στο είδος.

«Παπουτσωμένη… Ντόρα» στο «Μετροπόλιταν»

Ο Κώστας Βουτσάς εμφανίζεται στην «Παπουτσωμένη… Ντόρα»

Στο θέατρο «Μετροπόλιταν», παλιό, ένδοξο στέκι μεγάλων επιθεωρησιακών
παραστάσεων σε μια σεμνότερη και λιτότερη παραγωγή των Τάγαρη, οι νεώτεροι
συγγραφείς Πυριόχος, Χατζηκουτσέλης, Γεωργίου έγραψαν μια σειρά από εύστοχα
νούμερα σατιρίζοντας τα σύγχρονα ήθη με άρωμα παλιών μαστόρων (τίτλος:
«Παπουτσωμένη… Ντόρα»). Εδώ η παρουσία μερικών τεράτων του είδους αξιοποιεί
στο έπακρον και τον τελευταίο κειμενικό υπαινιγμό. Ο Βουτσάς, ιερό τέρας, με
πείρα τεράστια οργώνει τη σκηνή με μινιμαλιστικά μέσα. Καμιά υπερβολή, καμιά
σαχλαμάρα. Έγκυρος άμα τη εμφανίσει. Ο Ψάλτης είναι δαιμόνιου ρυθμού κάτοχος
και έξοχος χειριστής, αν και διαφωνώ με τη συνταγή, να πρέπει πάντα να
«γυρίζει» το νούμερο στο τέλος στα σοβαρά και σχεδόν στα μελοδραματικά. Είναι
βέβαια μια απόπειρα σύνθεσης παλιών μορφών, του σατιρικού νούμερου με τη
δραματική παρλάτα, αλλά τραβάει σε μάκρος συχνά.

Η Βάσια Τριφύλλη βρήκε επιτέλους φέτος ένα θαυμάσιο κείμενο και κεντάει
διαβόλους και αγγελάκια. Ηθοποιός με γκελ και έναν αυτοσαρκασμό που λίγοι
τολμούν.

Η Γιουλάκη στέρεη, λιτή και ευφρόσυνη και η Σόφη Ζανίνου τραγουδάει, χορεύει,
παίζει κουβαλώντας όλη τη σκευή της μεγάλης οικογενειακής της παράδοσης.

Ο Χατζηκουτσέλης σε δικό του προφανώς νούμερο, έξοχο καθαυτό, θυμίζει Ντενόγια
και Απόλλωνα Γαβριηλίδη. Λιτός και αποτελεσματικός.

Το κλου της παράστασης μια άκρως συγκινητική αναδρομή που σκηνοθέτησε ο Φώτης
Μεταξόπουλος (ένα από τα ιερά τέρατα του είδους) στις μεγάλες στιγμές του
«Μετροπόλιταν» από το «Άνθρωποι… Άνθρωποι» του 1949 ώς την «οδό ονείρων» του
Σολωμού, Αργυράκη, Χατζιδάκι, Χορν. Προσωπικά επειδή, παιδιόθεν, μαγεύτηκα από
το είδος (και δεν είναι τυχαίο πως είμαι ο πρώτος κριτικός που ασχολήθηκα
συστηματικά με την παραστασιολογία της Επιθεώρησης – οι σύγχρονοι μου, πριν
από 30 χρόνια συνάδελφοι δεν την «καταδέχονταν» – και ο Φώτος Πολίτης την
καταδίκαζε) και ευτύχησα να δω δωδεκαετής… στον «ναό» το «Άνθρωποι…
Άνθρωποι» («Το τραμ το τελευταίο» – το «Να κάθομαι» του Φωτόπουλου, την πρώτη
εμφάνιση του Ρίζου, τη νέα τότε καλλονή Ειρήνη Παπά!). Ομολογώ πως δεν μπόρεσα
να συγκρατήσω την έντονη συγκίνησή μου. Η μνήμη των μεγάλων στιγμών της
Επιθεώρησης προεξοφλεί την αντοχή της και το μέλλον της.

«Πάω για Δήμαρχος» στο «Παρκ»

Δεν κατάλαβα γιατί ο Βαγγέλης Λιβαδάς και ο Βασίλης Τσιβιλίκας γοητεύθηκαν
από ένα αδύνατο εργάκι των Μάριοτ – Φουτ (που χρειάστηκε και να διασκευαστεί
στα καθ’ ημάς), διακόπτοντας την επιτυχή παράδοση του «Παρκ» τα τελευταία
χρόνια, να εμπιστεύεται ελληνικά, δικά μας γκρεκικά, έργα. Η φάρσα «Πάω για
Δήμαρχος» δεν έχει τίποτε άλλο από τις γνωστές πολλές πόρτες που κλείνουν,
ανοίγουν, κλειδώνονται ή φρακάρουν. Τίποτε το τρελό, τίποτε το ανατρεπτικό, το
παράλογο, τίποτε το απροσδόκητο που είναι η ουσία της φάρσας. Ναι, υπάρχουν
δύο έξοχοι ηθοποιοί ο Τσιβιλίκας και ο παλαίμαχος, αλλά πάντα ακμαίος και
στέρεος, Γιώργος Μιχαλόπουλος. Ο Τσιβιλίκας έχει στο έπακρον τα απαραίτητα
εφόδια για να παίζει ένα φάσμα φαρσικών ειδών από τον πρώιμο Σαίξπηρ και τον
Μαριβώ έως τον Λαμπίς, τον Σάιμον και τον Τσιφόρο. Ο Γ. Μιχαλόπουλος είναι ο
κλασικός, όταν χρειαστεί, μολιερικός ρεζονέρ, ο πανταλόνε και ο καπιτάνο.
Κρίμα να παγιδεύονται σε ανούσια και αμήχανα ιδιοσκευάσματα μιας χρήσεως.