Σκηνογραφία… «καρφιτσωμένη»

Μια εγκατάσταση βαριά, αλλά συγχρόνως αέρινη, είναι η σιδερένια Θήβα του Γιάννη Κουνέλλη, κοινό σκηνικό για τις τέσσερις τραγωδίες του «Θηβαϊκού Κύκλου», που παρουσιάστηκε στο Ντίσελντορφ και εικόνες της περιλαμβάνει η έκθεση Κουνέλλη στους Δελφούς

Η δύναμη της σκηνογραφίας γίνεται φανερή στη διάρκεια της θεατρικής
πράξης, της παράστασης. Σε μια έκθεση όμως σκηνικών, η σκηνογραφία γίνεται μια
φαντασίωση ενός χώρου άδειου, όπου δεν συμβαίνει τίποτα, εκτός από τη σχέση
του θεατή με το ίδιο το έργο, την πρωταρχική σκηνογραφία, απελευθερωμένη από
τις ευθύνες και τις υποχρεώσεις του δράματος.

Η έκθεση φωτογραφιών με έργα του Γιάννη Κουνέλλη για το θέατρο αναμένει
τον θεατή-επισκέπτη «καρφιτσωμένη» στον τοίχο. Στην αίθουσα του Ευρωπαϊκού
Κέντρου Δελφών η πρώτη εντύπωση είναι «φτωχή», αφοπλιστικά απλή. Φωτογραφίες
και λίγα σχέδια (χωρίς κορνίζα) του διαπρεπούς καλλιτέχνη της arte povera που
αφορούν τη δουλειά του στο θέατρο, τοποθετημένα στον τοίχο. Και από κάτω, με
λεπτό μαρκαδόρο γραμμένη στον τοίχο, η πληροφορία του έργου και του χρόνου.
Αυτό ζήτησε ο ίδιος ο Γιάννης Κουνέλλης, θέλοντας να δοθεί μια αίσθηση ατελιέ.

Σ’ αυτό το «γυμνό» ατελιέ με τους λευκούς τοίχους έχουν παραταχθεί
μικρές, ασπρόμαυρες φωτογραφίες από τα θεατρικά έργα και τις όπερες στις
οποίες ο εικαστικός καλλιτέχνης δημιούργησε τους σκηνικούς χώρους. Εικόνες
που, ξεκομμένες από το κείμενο, από τη δράση, γίνονται τοπία. Τοπία μεγάλης
ομορφιάς, οριακής λιτότητας. Οι «παγωμένες» στιγμές του χρόνου και του χώρου
δεν χάνουν την αυθεντικότητά τους. Υλικά αδρά, αυθεντικά, αποσπασμένα από τη
θεατρική ψευδαίσθηση. Το εκτιθέμενο «προϊόν», χωρίς να μας απομακρύνει από την
έννοια του διφορούμενου, μας βάζει στη σκέψη του καλλιτέχνη, στην αλήθεια της,
στο τελικό αποτέλεσμά της.

Με τη συνεργασία του Γιάννη Κουνέλλη με τον Carlo Quartucci, το 1968,
για την παραγωγή Ι Testimony, έργου βασισμένου σε τρία κείμενα του Tadeusz
Rozewicz, αρχίζει η έκθεση. Φυσικά, εκτίθεται η σημαίνουσα ιστορική δουλειά
του, όταν συνεργάστηκε με τον Heinher Muller, παρουσιάζοντας στο θέατρο του
Βερολίνου την τριλογία Mauser, Quartet και Der Filding. Το έργο παρουσιάστηκε
το 1991, δύο χρόνια μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Τότε που η ένωση
των δύο Γερμανιών έμοιαζε σαν «εκκαθάριση» της Ανατολικής Γερμανίας από τη
Δύση. Ένα κυκλικό άνοιγμα, από το οποίο αναδύεται ένας μεταλλικός κύλινδρος,
γεμάτος αίμα και από μέσα ντουλάπια ­ με τακτοποιημένο το παρελθόν. Μία
ανοιχτή πληγή, σ’ ένα φανταστικό πηγάδι.

Ενδιαφέρουσες εικόνες – τοπία και για πολλές γερμανικές όπερες.
«Ηλέκτρα», «Λόεγκριν» και άλλες. Τελευταία, το σκηνικό του για τις τέσσερις
παραστάσεις του «Θηβαϊκού Κύκλου» στον χώρο του παλιού εργοστασίου της Siemens
στο Ντίσελντορφ. Και αυτή τη φορά ο κύκλος κυριαρχεί, μέσα από 24 όρθιους
μεταλλικούς σωλήνες, που τέμνονται ένα μέτρο πάνω από τη βάση τους με
μεταλλικούς δίσκους. Είναι η δική του σιδερένια Θήβα, βαριά και συγχρόνως
αέρινη. Μέσα σ’ αυτόν τον κύκλο, στο κέντρο, που πάντα αναζητεί ο εικαστικός
Κουνέλλης, ακόμα και στις σκηνογραφίες του, εναρμονίστηκαν τέσσερις τραγωδίες.
«Βάκχες», «Οιδίπους τύραννος», «Επτά επί Θήβας» και «Αντιγόνη» (θα τις δούμε
και στην Επίδαυρο, με διαφορετικό σκηνικό).

Φεύγοντας από την έκθεση ο επισκέπτης μπορεί να αγοράσει τον κατάλογο
«Ο Γιάννης Κουνέλλης και το Θέατρο», μια έκθεση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Δελφών.
Καλαίσθητος, καλοτυπωμένος, με ενημερωτικά κείμενα και φωτογραφίες. Ένας
οδηγός χρήσιμος για μία βαθύτερη γνωριμία με το έργο ενός καλλιτέχνη που
άγγιξε το αυθεντικό, όχι μόνο με τη σκέψη του αλλά και με τα υλικά του.

INFO

Η έκθεση πραγματοποιείται στις εγκαταστάσεις του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού
Κέντρου Δελφών, λίγο έξω από τους Δελφούς. Είναι επισκέψιμη κάθε μέρα από τις
9 π.μ. έως τις 7 μ.μ., και θα διαρκέσει όλο το καλοκαίρι. Είσοδος: δωρεάν. Ο
χρήσιμος κατάλογος, μαζί με το πρόγραμμα-κατάλογο του Θηβαϊκού Κύκλου,
κοστίζει 5 ευρώ.