Δρόμοι

Ο φθόνος…

… είναι μια αδυναμία χαρακτήρος που οι δεξιοί απέδιδαν στους σοσιαλιστές:
σαν την αλεπού του παραμυθιού, έλεγαν, οι σοσιαλιστές φθονούν τα επιτεύγματα
των καπιταλιστών γιατί δεν μπορούν να τα φτάσουν. Μα να που όσο αποκαλύπτονται
οι λοβιτούρες των μεγαλύτερων επιχειρήσεων του κόσμου, που παραφούσκωναν τα
κέρδη τους για να προσελκύσουν επενδυτές, τόσο διαγκωνίζονται ακόμη και οι
δεξιοί μεταξύ τους ποιος θα τις καταδικάσει πρώτος. Και όσο αυτοί «τρώγονται»
τόσο εμείς μαθαίνουμε την αλήθεια: η απληστία είναι κακό πράγμα.

Η εμπιστοσύνη…

… είναι καλό πράγμα. Χάσαμε την εμπιστοσύνη μας στις βαρύγδουπες μεγάλες
επιχειρήσεις. Δεν εμπιστευόμαστε πια ούτε την πολιτική ούτε την οικονομική
ηγεσία. Γιατί είδαμε πως εδώ και δέκα τόσα χρόνια μάς έλεγαν συνεχώς ψέματα.
Περίπου χίλιες αμερικανικές επιχειρήσεις αναθεωρούν σήμερα προς τα κάτω τα
κέρδη που είχαν παραφουσκώσει από το 1997. Τα συνολικά κέρδη των αμερικανικών
επιχειρήσεων το 2000 ήταν κατά 20% παραφουσκωμένα, σύμφωνα με το περιοδικό
«Νιου Στέιτσμαν», και κατά 70% στην περίπτωση των εταιρειών τεχνολογίας. Να το
πούμε συνωμοσία, θα ήταν υπερβολικό. Μα δεν υπάρχει αμφιβολία πως η αφρόκρεμα
του αγγλοσαξονικού καπιταλισμού – ελεγκτές, μάνατζερ, αναλυτές, τραπεζίτες και
μερικοί πολιτικοί – «συνωμότησαν» με την ιδέα ότι μπορούσαν να «μαγειρεύουν»
τα βιβλία τους κατά βούληση, την ίδια ώρα που έκαναν κηρύγματα στον υπόλοιπο
κόσμο κατά της διαφθοράς.

Στη δεκαετία…

… της απληστίας, κανείς δεν είχε λόγο να τα βγάλει στη φόρα ή έστω να
εκφράσει την παραμικρή αμφιβολία. Το κλίμα των καιρών ευνοούσε την
απελευθέρωση των αγορών: αφήστε την αγορά να κάνει τη δουλειά της και όλα θα
πάνε μια χαρά. Οι πολιτικοί και οι δημόσιοι λειτουργοί – εκ φύσεως πλάσματα
που δεν κάνουν πολλές ερωτήσεις – ένιωθαν και αυτοί μια χαρά όσο η οικονομία
πήγαινε καλά. Και μπροστά στον κίνδυνο να σκάσει το «μπαλόνι» που ανέβαινε
ψηλά, οι μάνατζερ των επιχειρήσεων ήξεραν πάντα πως μπορούσαν να πουλήσουν τις
δικές τους μετοχές πριν από όλους τους άλλους, όπως το έκαναν τα αφεντικά της
Ένρον (απαγορεύοντας παράλληλα στους εργαζομένους της επιχείρησης να πουλήσουν
τις δικές τους μετοχές που κατείχαν βάσει συνταξιοδοτικών προγραμμάτων).

Το θύμα…

… είναι όπως πάντα ο απλός λαός – που στον καπιταλισμό λέγονται επενδυτές –
όχι οι επενδυτές με το πούρο και τις πισίνες, αλλά οι εργαζόμενοι που είχαν
υποχρεωθεί να συνδέσουν τις συντάξεις τους και τα ασφαλιστικά τους προγράμματα
με τις τιμές των μετοχών. Τους είχαν πείσει πως το καπιταλιστικό σύστημα είναι
αλάνθαστο και πως θα ήταν πάντα στο πλευρό τους στα γηρατειά ή την αρρώστια
τους. Μα, όπως το κομμουνιστικό σύστημα, υπονομεύτηκε και αυτό από τους
ανθρώπους που βρίσκονταν στο τιμόνι του.