Και ο Χορός καλά κρατεί (αρχαίος και νέος)…

«Αντιγόνη» στο πλακόστρωτο, «Ευάδνη» στο χώμα

Εικόνα από την «Αντιγόνη» του Εθνικού Θεάτρου, με την Λυδία Κονιόρδου, στους Δελφούς

Το αρχαίο στάδιο των Δελφών, όπου από το ’87 παρουσιάζονταν παραστάσεις
αρχαίου δράματος, δεν διατίθεται πλέον γι’ αυτές. Αργά, πολύ αργά προχωρούν
εκεί τα έργα αναστήλωσης του μνημείου. Ταχύτατα όμως στήθηκαν τα δύο λυόμενα
θέατρα, στις εγκαταστάσεις του Ευρωπαϊκού Κέντρου Δελφών. Δίπλα στο μεγάλο των
1.000 θέσεων στήθηκε ένα μικρότερο θέατρο, 180 θέσεων. Το πρώτο βλέπει τον
ανοιχτό ορίζοντα, τη θάλασσα, τη φωτισμένη Ιτέα. Πίσω από τις κερκίδες, σαν
πλάτη φυσικής προστασίας, ο Παρνασσός. Στο μικρό, πιο καινούργιο θέατρο ο
σκοτεινός όγκος του βουνού έχει γίνει φυσική σκηνή.

Την πρώτη ημέρα (Παρασκευή) του οκταήμερου φεστιβάλ, που ονομάζεται και
είναι μια Διεθνής Συνάντηση Αρχαίου Δράματος, παρουσιάστηκε η «Αντιγόνη» του
Εθνικού Θεάτρου σε σκηνοθεσία Νικαίτης Κοντούρη, μετάφραση Νίκου
Παναγιωτόπουλου, σκηνικά-κοστούμια Γιώργου Πάτσα, μουσική Παναγιώτη Φαραζή, με
τη Λυδία Κονιόρδου Αντιγόνη και τον Σοφοκλή Πέππα Κρέοντα. Φυσικά, το θέατρο
ξεχείλισε (15 και 8 ευρώ είναι ένα φθηνό εισιτήριο και καλά κάνει το Κέντρο
και κρατάει τις τιμές χαμηλά) από ντόπιους και προσκεκλημένους.

Λιτή, νεωτεριστική στην όψη η παράσταση έδειχνε ολοκληρωμένη, παρά την
επιμονή της Νικαίτης Κοντούρη να μιλάει για παράσταση εν εξελίξει. Απομένει
ένας ολόκληρος μήνας προβών έως την πρεμιέρα της Επιδαύρου. Τα στοιχεία του
σκηνικού, κοστούμια, φωτισμοί και ερμηνείες φανέρωναν την κεντρική ιδέα και
την αισθητική προσέγγιση της φετινής «Αντιγόνης».

Σε ένα γκρίζο παραλληλόγραμμο δάπεδο στρωμένο με πλάκες ήταν ριγμένες
τρίποδες καρέκλες με κάθισμα από πλεξιγκλάς. Στη μία άκρη μια ντιζαϊνάτη με
ψηλή ράχη αναπηρική πολυθρόνα που θα έφερνε τον Τειρεσία και στην άλλη, δίπλα
στο προσκήνιο, ένα παραλληλόγραμμο σκάμμα γεμάτο νερό. Ένας ένας μπήκε ο χορός
ντυμένος με μακριά ανθρακί παλτό, μακριά μαύρα κασκόλ και μαύρα παντελόνια,
ασκεπής, χωρίς μάσκες και μακιγιάζ. Ένας ένας εισήλθαν και οι ήρωες. Ο Κρέων
με μαύρη μακριά χλαίνη, η Ισμήνη με λευκή μακριά φούστα και σακάκι. Τελευταία
η Αντιγόνη, με μαύρες κάλτσες, λευκό φόρεμα, γκρι παλτό, κουβαλώντας μια
αίσθηση μετεμφυλιακής εποχής. Λοξοί και κάθετοι φωτισμοί, ζωντανή ορχήστρα,
κίνηση καρκινική.

Ανάμεσα στο στυλιζάρισμα και τον ρεαλισμό οι ερμηνείες των ηρώων του
Σοφοκλή προέτασσαν στην τραγική συντριβή τους το ανθρώπινο δράμα. «Να ακουστεί
ο λόγος, είναι η πρόθεσή μας», εξηγούσε την επόμενη ημέρα στο Συνέδριο η
σκηνοθέτις. Και όσο οι ειδικοί ανέλυαν την τραγωδία του αδιεξόδου – του
συνειδητού της Αντιγόνης και του ασυνείδητου του Κρέοντα – η Ελένη Αρβελέρ
απεφάνθη: «Είναι ο Άμλετ με την Οφηλία. Με τη διαφορά ότι η Οφηλία είναι ο
Άμλετ».

Γνωριμία με μια άγνωστη

Την επόμενη, στο μικρό λυόμενο θέατρο των Δελφών παρουσιάστηκε η
«Ευάδνη». Ένα καινούργιο έργο μέσα από τη σύνθεση αποσπασμάτων κλασικών
κειμένων με κεντρικό και μόνο πρόσωπο μία ελάσσονα ηρωίδα. Μια ευχάριστη
έκπληξη. Η «Ευάδνη» είναι το πρώτο από τα επτά σονέτα για τη Θήβα – όταν
γραφτούν και τα επτά θα παρουσιαστούν σε ενιαίο πρόγραμμα το 2004 – που
έγραψαν ο Θοδωρής Γκώνης και η Καίτη Παπαδάκη, μοντάροντας αποσπάσματα από
κείμενα των Αισχύλου, Σοφοκλή, Ευριπίδη, Πινδάρου, Βακχυλίδη, Απολλόδωρου, Πολ
Φορέ, Ντάντε και ένα μανιάτικο μοιρολόι.

Η Όλια Λαζαρίδου, μια τρυφερή θλιμμένη φιγούρα, σκηνοθετημένη από τον
Θοδωρή Γκόνη, αφηγήθηκε τη σύντομη ιστορία της γυναίκας του πολεμιστή Καπανέα,
που θάβεται οικειοθελώς με τον σκοτωμένο άνδρα της, έναν από τους επτά
στρατηγούς του Επτάπυλου των Θηβών. Η Όλια Λαζαρίδου, Ευάδνη, μπήκε στον άδειο
χώρο ντυμένη μ’ ένα μαύρο φορεματάκι, κρατώντας στην αγκαλιά της σαν μωρό ένα
μαύρο πανί. Το έστρωσε στη χέρσα γη και άρχισε να μας λέει την ιστορία της.
Πρώτα ακούστηκαν στίχοι του Καβάφη («Καισαρίων»). Πίσω της σκαμμένη μια
λακκούβα – σ’ αυτόν τον τάφο θα χωθεί. Πάνω της στο σκαμμένο βουνό έχουν
μπηχτεί επτά ψηλές επιτύμβιες στήλες. Είναι το σκηνικό – εικαστική παρέμβαση
το λέει – του Χρήστου Μποκόρου, που φωτίστηκε από τον Δήμο Αβδελιώδη. Και η
μουσική του Νίκου Ξυδάκη μακρόσυρτος μελωδικός θρήνος, ένα μανιάτικο μοιρολόι
κι ένα λυρικό τραγούδι από τη φωνή της Μαρίας Φαραντούρη. Μια μινιμαλιστική
παράσταση γεμάτη μουσική, φως και σκοτάδι σε χώρο αδρό κι ίσως γι’ αυτό μαγικό.