ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Θόρυβος και μεταρρύθμιση

Δεν βρίσκονται μακριά από την αλήθεια εκείνοι που ισχυρίζονται ότι, σε μια
εποχή γενικευμένης πολιτικής σύγχυσης, ο σοσιαλιστικός χαρακτήρας μιας
κυβέρνησης θα κριθεί από το εύρος των κοινωνικών μεταρρυθμίσεων που θα φέρει
εις πέρας. Η διαφορά πολιτικής σε συνθήκες οικονομικής παγκοσμιοποίησης και
ευρωπαϊκής ενοποίησης δεν μπορεί να συνίσταται σε αμιγώς οικονομικά ή
αναπτυξιακά μέτρα, αλλά, αν υπάρχει, μπορεί πράγματι να αναδεικνύεται από
κινήσεις απονομής ισότητας και δικαιοσύνης υπέρ των κατά τεκμήριο πιο
ευάλωτων, ή, αντίθετα, περιοριστικές των πιο προνομιούχων ομάδων του πληθυσμού
(ενώ η Δεξιά έχει την φυσική τάση να αφήνει και τις δύο κατηγορίες στην άνιση
μοίρα τους). Ωστόσο, ούτε έτσι περιγράφεται όλη η αλήθεια. Γιατί ακόμα και στα
πλαίσια της ίδιας της σοσιαλιστικής οπτικής, υπάρχουν μεταρρυθμίσεις και
μεταρρυθμίσεις, διαφορετικές φιλοσοφίες που οδηγούν σε διαφορετικά
αποτελέσματα.

Υπάρχουν μεταρρυθμίσεις που καθίστανται αναγκαίες ως αιτήματα των καιρών και
που, παρ’ όλα αυτά, απαιτούν τόλμη, καθώς αγγίζουν κρισιμότατες πτυχές του
κοινωνικού βίου. Οι κυβερνητικές απόπειρες σ’ αυτά τα πεδία προβάλλονται μετ’
επιτάσεως, συχνά διχάζουν και μοιραία αμφισβητούνται, όσο και αν δεν οδηγούν
τελικά σε τομές και δεν ανατρέπουν τις ισορροπίες. Αυτό έγινε με τον προσφάτως
ψηφισθέντα ασφαλιστικό νόμο και την ακόμα πιο προσφάτως εξαγγελθείσα
φορολογική μεταρρύθμιση. Η κυβέρνηση δικαίως επαίρεται που άνοιξε και τα δύο
μέτωπα, όμως, υπό το βάρος της πραγματικότητας, οι αλλαγές που θα επέλθουν
πρέπει μάλλον να χαρακτηρισθούν εξισορροπητικές. Στην πρώτη περίπτωση βρέθηκαν
και κατανεμήθηκαν χρήματα, υπολογίσθηκαν και λειάνθηκαν αντιδράσεις, δεν
άλλαξαν όμως εις βάθος οι δομές ενός συστήματος που είχε οδηγηθεί στα σημερινά
αδιέξοδα. Στη δεύτερη, ετοιμάζεται μια ιδιαιτέρως χρήσιμη απλοποίηση κανόνων
και διαδικασιών, το μαχαίρι όμως δεν φαίνεται ότι θα φθάσει στο κόκαλο της
βαθιάς αδικίας που χωρίζει τους Έλληνες σε μοιραία φορολογούμενους και εύκολα
φοροδιαφεύγοντες.

Στον αντίποδα, υπάρχουν μεταρρυθμίσεις που ετοιμάζονται και υλοποιούνται
αθόρυβα, που αγγίζουν λιγότερο εμφανείς τομείς της κοινωνικής ζωής και που
όμως (ίσως και γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο) επιχειρούν να αντιμετωπίσουν τα
αίτια, και όχι μόνο τις αιχμές, κάποιων δυσλειτουργιών, να δημιουργήσουν νέες
συνθήκες, και όχι απλώς να επιδιορθώσουν τις παλιές. Σ’ αυτή την κατηγορία
ανήκουν οι συζητούμενες στις ημέρες μας δέσμες μέτρων για την πρόνοια και για
τον αθλητισμό. Η πρόνοια, το παραδοσιακό «αποπαίδι» της κοινωνικής πολιτικής,
φαίνεται ότι αλλάζει πρόσωπο: στη βάση ενός μεθοδικού επιστημονικού σχεδιασμού
(«Προνοιακός Χάρτης») επιχειρείται μια πραγματική αποκέντρωση υπηρεσιών σε
επίπεδο περιφέρειας και ενισχύονται ουσιαστικά με προγράμματα βοήθειας στο
σπίτι οι ευπαθείς πληθυσμικές ομάδες σε όλους τους δήμους της χώρας. Στον χώρο
του αθλητισμού, που δεν αποτελεί κοινωνικό αγαθό μόνο σε εποχή Μουντιάλ αλλά
και επειδή το επιτάσσει το Σύνταγμά μας, το νέο νομοσχέδιο έρχεται σε
σύγκρουση με παγιωμένα συμφέροντα και νοοτροπίες, καθώς αντιμετωπίζει χωρίς
ημίμετρα την αδιαφάνεια στο ιδιοκτησιακό καθεστώς και στις συναλλαγές των
εταιρειών, την οργανωτική ανεπάρκεια και την έλλειψη ελέγχων, τη σύγχυση στον
χώρο της αθλητικής δικαιοσύνης, την έλλειψη ουσιαστικών μέτρων κατά του
ντόπινγκ, τη βία στα γήπεδα και το απυρόβλητο της διαιτησίας. Από μόνες τους
οι νομοθετικές επιταγές δεν αρκούν για να εξυγιανθεί ο χώρος του αθλητισμού ή
για να ανασάνουν πραγματικά οι αναγκαιούντες. Αποτελούν όμως, επεμβάσεις που
δεν μετρούν το πολιτικό κόστος, δεν στοχεύουν στον εντυπωσιασμό αλλά στη
διόρθωση κακώς κειμένων. Το αν βέβαια αυτό αρκεί για να χαρακτηρισθούν
«αριστερές» μεταρρυθμίσεις, είναι μια άλλη, μεγάλη, συζήτηση.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.